معرفت شناسی مکتب فلسفی یوگاچاره

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ و تمدن اسلامی و ادیان دانشگاه پیام نور ایران

2 عضو هیأت علمی گروه معارف اسلامی دانشکده علوم انسانی -دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان

چکیده

مکتب یوگاچاره، یکی از مکاتب فلسفی فرقه مهایانه بودائی است. این مکتب بر این باور است که فقط عالم ذهن اصالت و حقیقت دارد و عالم عین، صرفاً انعکاسی از عالم ذهن است و حقیقت ندارد، امّا انسان­ها به علت جهل و نادانی، عالم عین را حقیقی می­پندارند، در حالی که آن بازتابی از مخزن آگاهی(آلیه ویجنیانه)است. از نظر این مکتب، چیز ثابتی در عالم عین وجود ندارد و در مخزن آگاهی صرفاً صفات و پدیده­­های ناپایدار و گذران(دهرمه­ها) به طور متوالی و لحظه­ای در عالم عین موجود و دوباره ناپدید می­شوند. از دیدگاه این مکتب،­­انسان باید از طریق اعمال یوگایی بر فراز همه جریانات و تموجات آگاهی و ذهن قرار گرفته و آن را متوقّف و خاموش سازد. بنابراین مکتب یوگاچاره تحلیلی فلسفی و نظری از مکتب عملی یوگا دارد.
این مقاله به ریشه­ها و منابع فکری مکتب یوگاچاره در ساختار مکاتب بودایی می­پردازد و قصد دارد نوع­­آوری این مکتب را در معرفت­شناسی نسبت به سایر مکاتب بودایی نشان دهد و همین­طور با روش تحلیلی و توصیفی روشن سازد که این مکتب از مکتب عمل­گرایانه یوگا در جهت بحث­های رهایی­بخشی ذهن از اسارت رنج­ها چگونه بهره­برداری کاربردی داشته­ است.

کلیدواژه‌ها