دانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959120250321Manifestation of man in Mulla Sadra's mystical ontology«مَظهریت» و «مُظهریتِ» انسان در هستی شناسی عرفانی حکمت متعالیه ملاصدرا126902510.22111/jrm.2024.49390.1220FAحسنرهبراستادیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی ، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایرانزهراصفائی مقدمدانش آموخته دکتری، الهیات و معارف اسلامی، مدرس مدعو، گروه معارف اسلامی، دانشگاه علوم پزشکی زابل، زابل، ا ایران.هادیزینیاستادیار، گروه علوم قرآن و حدیث ، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایرانعیسیباقریعضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی زابلJournal Article20250317Mulla Sadra in his mystical ontology In terms of religious and mystical foundations and in the context of discussions of nominal manifestations, the special existence of man has been considered under the title "his nominal manifestation in the potential form in the descending arc" and in the ascending arc under the title "his actual manifestation and manifestation". The findings of the research presented by descriptive and analytical method show that among all the creatures in the world, only human is the one who has the ability to manifest all the names in his being because he is the manifestation of the universal name of Allah. For this reason, each human person is a caliph of the divine caliphs who, according to their existence share in the existence of the source of the effect, and in the end, and in the course of the upward process, they either become a mirror of the full view of God or Satan. which has been interpreted as "significance and significance"; Of course, these interpretations are not the same according to the characteristics of the descending and ascending arcs in all human beings.ملاصدرا در هستی شناسی عرفانی خود، در باب مباحث تجلی اسمایی، به دلیل خلقت خاص انسان در قوس نزول با عنوان «مَظهریت اسمائی انسان به صورت بالقوه» و در قوس صعود با عنوان «مَظهریت و مُظهریت انسان به صورت بالفعل» به نظریه پردازی روی آورده است. یافتههای پژوهش حاضر بیانگر آن است که همه موجودات محدود به یک اسم یا اسامی خاص هستند و از آن تجاوز نمی کنند اما تنها انسان است که چون مظهر اسم جامع الله است استعداد به ظهور رساندن همه اسما را در وجود خود دارد و با توجه به تواناییها و قوای خاصی که خداوند به او ارزانی داشته است می تواند در عرصه هستی اثرات مطلوب و یا ویرانگر از خود برجای گذارد که از آن به «مَظهریت و مُظهریت» تعبیر شده است که البته این تعابیر با توجه به ویژگی های قوس نزول و صعود در همه افراد انسانی یکسان نیست و با عنایت به اینکه هریک از افراد انسانی خلیفه ای از خلفای الهی هستند بنا به حصه وجودی خود در هستی منشأ اثر واقع می گردند که در نهایت و در سیر روند صعودی یا آیینه تمام نمای الهی میگردند یا شیطانی. پژوهش پیش رو به روش کیفی و تحلیلی- توصیفی مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای با تأکید بر منابع دست اول صورت گرفته است که غایتش تبیین مسأله مظهریت و مظهریت انسان در هستی شناسی عرفانی ملاصدرا است که امید می رود پاسخی در خور به پرسش های این نگاشت فراهم آورد.https://jrm.usb.ac.ir/article_9025_573a5aa0cade31f63db15e7e08e36188.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959120250321Ideal man in the eyes of ancient Chinese thinkersWith emphasis on the word Jun ziانسان آرمانی در نگاه اندیشمندان چین باستان2746902610.22111/jrm.2024.47708.1173FAسیدجلالاماماستادیار ، گروه تاریخ و فرهنگ و فلسفه چین ، دانشگاه مطالعات بین الملل شهر شیان چین ، چینJournal Article20250317Like all philosophical schools and of course religions, the characteristics of the ideal human being have been described in detail in the Chinese philosophical schools. Although there is almost no belief in the existence of a perfect human being in the works of the elders of the Chinese schools of thought however, there have been many teachings on self-improvement and efforts to reach the position of an ideal human being. By enumerating the characteristics of "Jun Ze", the sage Confucius put him in the form of a model in front of the society and enumerated his moral characteristics and led the audience to acquire moral virtues. Although this term was previously used to refer to the aristocracy, it seems that after repeated repetitions in the words of Confucius, the term Junze appeared in the form of an ideal man or a word equal to an ideal man.After him and following him as the first teacher in ancient Chinese thought, other Chinese thinkers also used the same term when recounting the moral points and characteristics of an ideal man, and called it the ideal man and the characteristics they wanted. counted However, there have been thinkers who, by using words, names or other terms, have expressed a view of the personality and characteristics of an ideal or perfect human being and have introduced a model to the society, which we will also refer to in this research.The preceding text is collected only by using Chinese sources and tries to directly understand other languages and translated sources, to get a correct understanding of the view of the Chinese thinkers before Christ on the perfect man or ideal man, and according to the outlook and worldviewبه مانند همه مکاتب فلسفی و البته ادیان، ویژگی های انسان آرمانی در دو مکتب بزرگ فلسفی چین یعنی "رو" و"دائوئیزم" به تفصیل بیان شده است. گرچه در آثار بزرگان مکاتب فکری چین – و نه نزد عوام - تقریبا هیچ گاه باور به وجود انسان کامل وجود نداشته، با این حال آموزه های زیادی برای خودسازی و تلاش برای رسیدن به جایگاه انسان آرمانی وجود داشته است. حکیم کنفسیوس با برشمردن ویژگی های "جون زِ" او را در قالب الگویی پیش روی جامعه نهاده و ویژگی های اخلاقی او را برشمرده و مخاطب را به سمت کسب فضایل اخلاقی سوق می دهد. گرچه این واژه پیش از این برای خطاب طبقه اشراف استفاده می شد، اما چنین می نماید که در پی تکرار پیاپی در سخنان کنفسیوس واژه جون زِ در قامت انسان آرمانی یا واژه ای برابر با انسان آرمانی ظاهر شد. پس از او و به پیروی از او به عنوان معلم اول در اندیشه چین قدیم، دیگر اندیشمندان چینی نیز به هنگام بازگویی نکات اخلاقی و ویژگی های انسان آرمانی، از همین واژه بهره جسته، آن را انسان آرمانی قرار داده و ویژگی های مورد نظر خود را بازشمردند. با این حال بوده اند اندیشمندانی که با به کارگیری واژگان، اسامی یا اصطلاحات دیگر، نمایی از شخصیت و ویژگی های انسان آرمانی یا کامل را بیان کرده و الگویی را به جامعه معرفی نموده اند که در این پژوهش به آنها نیز اشاره خواهیم کرد. نوشتار پیش روی تنها با بهره گیری از منابع چینی گردآمده و تلاش شده تا بی واسطه زبان های دیگر و منابع ترجمه شده، فهمی درست از نگاه اندیشمندان چین قبل از میلاد به انسان کامل یا انسان آرمانی به دست آید و با توجه به نگاه و جهانبینی ادیان شرقی به انسان، از میان سخنان این اندیشمندان، ویژگی های مهم و برجسته انسان آرمانی بازشمرده شود که البته از این منظر این پژوهش در نوع خود نخستین است.<br /> https://jrm.usb.ac.ir/article_9026_400ee8bc2a10b6a54e382d2db14db0b7.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959120250321"Examination of Covenant in the Quran using recent century's interpretations"بررسی میثاق در قرآن با استفاده از تفاسیر سده اخیر4768903210.22111/jrm.2025.51176.1258FAعزیز اللهمیرکارشناسی ارشد، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایرانخلیلحکیمی فردانشیار، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.هادیزینیاستادیار، گروه علوم قرآن و حدیث ، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایرانJournal Article20250217The subject and concept of covenant in the sacred texts of Abrahamic religions, particularly in the Old Testament, has been of great significance. This consensus is somewhat prevalent among biblical scholars that the entire Bible is a detailed account of the principle of covenant in these two religions. In the Holy Quran, verse 172 of Surah Al-A'raf addresses this subject, and its meaning and message have been noted by interpreters. This study, using a descriptive-analytical method, conducts an analytical and comparative examination of this verse in five interpretations: Al-Mizan, Tafsir Nemooneh, Tafsir Al-Manar, Tafsir Tasnim, and Fi Zilal al-Qur'an. The interpreters of these five interpretations do not have a unified view on the verse of the covenant, and each has presented a specific explanation of the 'Aalam al-Dharr' (Realm of Atoms) mentioned in this verse.<br /><br />The research findings indicate that Allameh Tabatabaei provides the most different interpretation of this verse, believing that the 'Aalam al-Dharr' is the same as the spiritual realm, which, if a person pays attention to their spiritual existence through their heart, they will understand those universal monotheistic teachings. Although Javadi Amoli is a student of Allameh Tabatabaei, he slightly differs from his teacher in this regard; he initially considers this realm to be an external reality, stating that this realm is the same as human nature and disposition. Ayatollah Makarim Shirazi adheres to the theory of representation in the verse of the covenant. Sayyid Qutb considers this realm to be the nature of monotheism, the realm of revelation and reason, while Rashid Rida refers to the "denial of the original Realm of Atoms" and in another part, he believes in the same rational and revelatory aspect.موضوع و مفهوم میثاق در متون مقدس ادیان ابراهیمی، به ویژه در عهد عتیق از اهمیت فراوانی برخوردار بوده تا جاییکه این اجماع تا حدی میان پژوهشگران کتاب مقدس وجود دارد که کل کتاب مقدس تفصیلی از اصل میثاق در این دو دین است. در قرآن کریم آیه 172 سوره اعراف به این موضوع پرداخته و منظور و پیام آن مورد توجه مفسران قرار گرفته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی – تحلیلی به بررسی تحلیلی و تطبیقی این آیه در پنج تفسیر المیزان، تفسیر نمونه، تفسیر المنار، تفسیر تسنیم و فی ظلال القرآن میپردازد. مفسران این پنج تفسیر درباره آیه میثاق دیدگاه واحدی ندارند و هر کدام تبیین خاصی از عالم ذر مطرح شده در این آیه ارائه کردهاند. نتایج تحقیق بیانگر این است که علامه طباطبایی متفاوتترین تفسیر را از این آیه ارائه میدهد و معتقد است عالم ذر همان عالم ملکوت است که اگر انسان به وجود ملکوتی خود از راه دلش توجه کند، آن معارف کلی توحیدی را درک میکند. جوادی آملی با وجود آنکه شاگرد علامه طباطبایی است؛ اما در این زمینه، اندکی از استاد خود فاصله میگیردغ وی در ابتدا این عالم را بیان واقعیت خارجی میداند و میگوید این عالم همان فطرت و سرشت انسان است. آیت الله مکارم شیرازی به نظریه تمثیل در آیه میثاق قائل است. سید قطب این عالم را فطرت توحید عالم وحی و عقل میداند و رشید رضا به «انکار اصل عالم ذر» اشاره میکند و در قسمتی دیگر قائل به همان جنبه عقلی و وحی است.https://jrm.usb.ac.ir/article_9032_cd85ab33432dafd6688a33a3c8671470.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959120250321Genealogy of the Ascension of the Prophet (PBUH)تبارشناسی انگارهی معراج پیامبر(ص) (تطبیق گزارههای معراج پیامبر(ص) با مصادیق مشهور عروج)6996902710.22111/jrm.2024.49146.1207FAزینبشمسدانشجوی دکتری، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایرانحمیدرضافهیمی تبار،دانشیار، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایرانحسینستاراستادیار، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایرانمحمدحسنصانعی پوردانشیار، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان،ایرانJournal Article20250317Oruj (narratives of otherworldly journeys)"; In the mythological literature of the East and the West, the relationship between man and the gods is an inseparable part of the narrative culture, and it is a great example of communication with the unseen. In Abrahamic religions, there are many examples of ascension. The purpose of the following article is to find out the relationship between the views of early Islamic Muslims on the Ascension of the Prophet (PBUH) and other famous examples of Ascension in the pre-Qur'anic period. For this purpose, the opinions of the Arab Muslims in the first two centuries of the Hijri around the ascension of the Prophet (PBUH) have been analyzed by analytical-descriptive method and with a historical approach. The hypothesis is that with the passage of time, the Muslim view of the ascension of the Prophet (PBUH) has become less distant from the view of believers in other instances of ascension. The results confirm this hypothesis along with the crystallization of the substantive roots of Ascension during the first two centuries of Hijri in the Ascension of the Prophet (PBUH) and the proximity of the Ascension of the Prophet (PBUH) to the lineage of Ascension in Abrahamic religions (although there are differences in the path taken and there are other propositions), in addition to the interaction of Muslims with the book owners, the role of archetypes and collective unconscious values of the Arabs was considered to be effective in the reason for this result<strong>.</strong>"عروج(روایات سفرهای دیگرجهانی)"؛ در ادبیّات اساطیری شرق و غرب بخشی جداییناپذیر از فرهنگ روایی رابطه انسان و خدایان، و نمونهای اعلا از ارتباط با غیب است. در ادیان ابراهیمی نیز مصادیق متعدّدی به عروج مشهورند. هدف نوشتار پیش رو کشف نسبت تطّور دیدگاهها مسلمانان صدر اسلام به معراج پیامبر(ص) با سایر مصادیق مشهور عروج دورهی پیشاقرآنی است. بدین منظور آرای مسلمانان جزیزهالعرب، در دو قرن نخست هجری پیرامون معراج پیامبر(ص) به روش تحلیل-توصیفی و با رویکرد تاریخ انگاره<strong> </strong>کاویده شده. فرضیه آن است که با گذر زمان دیدگاه مسلمان به معراج پیامبر(ص)، فاصلهاش نسبت به دیدگاه باورمندان سایر مصادیق عروج کمتر شده است. نتایج ضمن متبلور شدن ریشههای ماهوی عروج طیِّ دو قرن نخست هجری در معراج پیامبر(ص) و نزدیکی معراج پیامبر(ص) به تبار عروج در ادیان ابراهیمی، این فرضیه را تأیید مینماید(هر چند تفاوتیهایی در مسیر پیموده شده و سایر گزارهها هست)، در چرایی این نتیجه علاوه بر تعامل مسلمانان با صاحبان کتب، نقش کهن الگوها و داشتههای ناخودآگاه جمعی اعراب موثر دانسته شد.https://jrm.usb.ac.ir/article_9027_d13c5a3d5ac2eff02b341ddc69d9b3d4.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959120250321Explaining the perspective and position of anthropology in Zoroastrian religion and Sheikh Ashraqتبیین دیدگاه و جایگاه انسان شناسی در آئین زرتشت و شیخ اشراق97120903610.22111/jrm.2024.49236.1209FAطیبهمطلوبیدانشجوی دکتری رشته ادیان و عرفان، گروه اللهیات، واحد آیت الله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایرانمحمدعلییوسفیاستادیار رشته ادیان و عرفان، گروه الهیات، واحد آیت الله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران.بهروزافشاراستادیار رشته ادیان و عرفان، گروه الهیات، واحد آیت الله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران.Journal Article20240703Man and his nature are among the most important concepts in different schools of thought and religion, which have been the subject of various debates. Based on this, from Iran and ancient Greece to the modern era and in different religions from Zoroastrianism to Islam, various topics and views have emerged about man and his nature. In such a way that different thinkers, whether Western or Islamic, have reached different results throughout history to investigate and explain these concepts by adhering to the different foundations and methods they have taken. What forms the main question in this article is: What are the most important commonalities and differences between Zoroastrianism and Sohravardi's wisdom in the discussion of human nature? The hypothesis of our research is that man and his nature are more based on moral and religious teachings (religion of ancient Iran) according to Zoroaster and more philosophical and based on Islamic teachings according to Sheikh Eshraq. In the wisdom of human illumination, it is a fusion of the soul and body and of the light of light (a simple and single essence) that is original with him. This article examines Zarathustra's and Sheikh al-Ishraq's attitude towards man and his existential nature with inferential analytical method. In Zoroastrian's teachings, man is not a being who is powerless and his destiny is predetermined for him and he does not have a role in it. In the radiant wisdom of man, who is the unit of the levels of enlightenment, due to his special creation, he has different authorities of knowledge and exaltation in different levels of his existence, and he can also remain in the lower levels and the world of divers.انسان و ماهیت او در مکاتب مختلف فکری و دینی از مهمترین مفاهیمی می باشد که بحث های مختلفی حول چیستی و هستی آن شکل گرفته است. بر همین اساس از ایران و یونان باستان تا دوران معاصر و در ادیان مختلف از زرتشت تا اسلام مباحث و دیدگاههای مختلفی حول انسان و ماهیت آن پدید آمده است. به گونه ای که اندیشمندان مختلف اعم از غربی یا اسلامی در طول تاریخ برای بررسی و تبیین این مفاهیم با تمسک به مبانی و طرق مختلفی که در پیش گرفتهاند، به نتایج مختلفی نیز دست یافته اند. آنچه در این مقاله پرسش اصلی را شکل میدهد عبارت است از: اینکه مهمترین وجوه اشتراک و افتراق دین زردشت و حکمت اشراق سهروردی در بحث از ماهیت انسان چیست؟ فرضیه پژوهش ما بر این مبنی است که انسان و ماهیت آن نزد زرتشت بیشتر مبتنی بر آموزه های اخلاقی و دینی(دین ایران باستان) و نزد شیخ اشراق بیشتر فلسفی و مبتنی بر آموزه های اسلامی می باشد. در حکمت اشراق انسان تلفیقی از نفس و بدن و از سنخ نورالانوار (جوهری بسیط و مجرد) است که اصالت با او می باشد. این مقاله با روش تحلیلی استنتاجی، به بررسی نگرش زرتشت و شیخ الاشراق به انسان و ماهیت وجودی میپردازد. در آموزه های زرتشت، انسان موجودی نیست که بی اختیار باشد و سرنوشتش را از پیش برایش تعیین کرده باشند و خودش در آن نقشی نداشته باشد. در حکمت اشراقی انسان نیز که واحد مراتب نورانیت است به دلیل آفرینش خاصی که دارد در مراتب مختلف وجودی خود واجد مقامات مختلف آگاهی و تعالی می شود و به همان اندازه نیز می تواند در مراتب پایین و عالم غواسق باقی بماند.https://jrm.usb.ac.ir/article_9036_4780d012940a346f37ca984e0624136d.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959120250321Torah against Tel Aviv: A Biblical Critique of the Massacre of Gaza's residentsتورات علیه تلاویو: نقدی کتابمقدسی بر کشتار ساکنان غزه121150903510.22111/jrm.2025.49265.1211FAمیلاداعظمی مراماستادیار، گروه ادیان و عرفان، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران ، ایرانJournal Article20240709Religious studies is an academic discipline and must adhere to academic requirements, but this obligation is not an obstacle for analyzing the views of the Bible about the sociopolitical issues of the past and today. The following interpretation of the stories of the Bible is based on two claims: first, there is a fundamental gap (epistemological or ontological) between the world of today and the world of the Bible, and secondly, it is not possible to bridge that gap except with a suitable method (demythologizing). According to this reading, the view of the Bible about violence and bloodshed is based on its anthropology, which is narrated in a brief and metaphorical way in the story of Adam. According to it, man (regardless of his/her gender, status, ethnicity, nationality and race) is in the "image of God" and "after his likeness", and God concerns of his material and emotional needs, and has forbidden killing him, and undoubtedly punish the killers. The story of Abel and Cain is the story of "crime and punishments" and it shows that God revenges the blood of the innocent and will undoubtedly punish the guilty. The story of Noah's flood recounts God's hatred of violence and bloodshed (ḥamas) and reminds us the threat of these actions posing to life, society and the world. The result is that the violence and bloodshed of the Israelites against the residents of Gaza is against the teachings of the Bible, and no believing Jew should behave in such a way.دینپژوهی رشتهای دانشگاهی است و باید به بایستههای آن پایبند باشد، اما این تعهد را نباید مانع دینپژوه برای واکاوی دیدگاههای کتابمقدس دربارۀ مسائل عینی گذشته و امروز دانست. تفسیر پیش رو از قصههای کتابمقدس مبتنی بر دو مدعاست: نخست، میان جهان امروز و جهان نویسندگان کتابمقدس گسستی (معرفتشناسی یا هستیشناختی) واقع است، و دوم با روشی مناسب (اسطورهگشایی) میتوان به آن جهان متفاوت ورود کرد. مطابق این خوانش، دیدگاه نویسندگان کتابمقدس دربارۀ خشونت و خونریزی بر انسانشناسی آنها استوار است که در قصۀ آدم به نحوی مجمل و استعاری بازگو شده است. مطابق آن، انسان (فارغ از جنسیت، موقعیت، قومیت، ملیت و نژاد) به «سیمای خدا» و «شبیه خدا» است، و خدا متوجه نیازهای مادی و عاطفی اوست، و کشتن او را منع کرده است، و بیتردید خاطیان عقاب خواهند شد. قصۀ هابیل و قابیل داستان «جنایات و مکافات» است و بیانگر آن که خدا خونخواه بیگناهان است و بیتردید مجرمان را مکافات خواهد کرد. قصۀ سیلاب نوح نفرت خدا از خشونت و خونریزی (حَمَس) را بازگو میکند و تهدید این اعمال برای جان، جامعه و جهان را یادآور میشود. نتیجه اینکه خشونت و خونریزی جنونآمیز صهیونیستها علیه ساکنان غزه برخلاف تعالیم کتابمقدس است و رویکرد نویسندگان کتابمقدس نه دفاع و توجیه چنین رفتاری علیه انسانها که محکومیت آن است.https://jrm.usb.ac.ir/article_9035_8a28840e2253a8effc7d2a1f2b0aec1c.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959120250321Inspetion of Divyasna Cult in Ancient Iranدیومردُمان* واکاوی کیش دیویسنا در ایران باستان151184902810.22111/jrm.2025.9028FAمرضیهسلیمانیدانشجوی دکتری ادیان ایران باستان، دانشگاه ادیان و مذاهب قم ،قم ایرانسید سعیدرضامنتظریدانشیار، گروه ادیان و عرفان، پردیس فارابی، دانشگاه تهران،تهران، ایران.Journal Article20250317Divyasna cult, which is often mentioned in opposition to Mazdayasna, is one of the common cults in ancient Iran, whose traces can be discovered back to the ancient times. Examining Avesta and Pahlavi texts and re-reading some ancient inscriptions assist us to approach their beliefs, rituals and ceremonies. Be that as it may, in terms of their beliefs and rites, believers of Divyasna have resemblance with some religious and ethnic groups or some social classes of their point in history, which makes it difficult to acknowledge them and to clearly outline the edges of their genesis, life and stance among the Mazdaysnans. Notwithstanding this, Divyasnans had such gigantic political, religious and social impact that they became one of the agitations of the Achaemenid kings, and they came to be the subject of repetitive objurgation in the ancient and later Avesta, an Achaemenid inscription, as well as the first-hand Pahlavi texts. Taking notice of the linguistic developments of the Indo-European and then Indo-Iranian people, punctuality in the metamorphoses of the meaning and examples of some key words such as Daeva (=demon), acknowledgement and inspecting the line of distinction between different castes of Iranian people such as Medians and Persians, endeavor to precisely apprehend the substructure of Mazdaysnan’s theology, for instance dualism And unearthing the underlying cause of the prevalence or prohibition of certain rituals, such as blood sacrifice, helps to be cognizant of the cult of Divyasna more meticulously.کیش دیویسنا که غالبا در تقابل با مزدیسنا مورد اشاره قرار میگیرد، از جمله کیشهای رایج در ایرانِ باستان است که ردّپای آن تا روزگارانِ کهنتر قابل پیگیری و شناسایی است. هدف از نگارش این مقاله پژوهشی، تاریخی و دینی دربارۀ این کیش است که با روشِ کتابخانهای و استناددهیِ متنی صورت گرفته است. با بررسی متونِ اوستایی و پهلوی و بازخوانیِ برخی از کتیبههای باستان، چشماندازی از اعتقادات دیویسنان و چگونگی برگزاری آیینها و مناسک ایشان به دست میآید. در عین حال، مردمانِ دیویسنان به لحاظ باورها و آیینهای خود، شباهتهایی با برخی گروههای دینی و قومی و یا برخی طبقات اجتماعیِ عصر خود دارند که شناخت آنها را دشوار ساخته و ترسیم روشنِ خطوطِ شکلگیری، زیست و موقعیتِ آنها در میان مزدیسنان را دشوار میسازد. با این همه، دیویسنان به لحاظ سیاسی، دینی و اجتماعی از چنان تأثیری برخوردار بودند که به یکی از دغدغههای شاهان هخامنشی تبدیل شدند و در اوستای کهن و متأخر، یک کتیبۀ هخامنشی و نیز متونِ دست اولِ پهلوی مورد طعن و لعن قرار گرفتند. توجه به تحولات زبانیِ اقوامِ هندواروپایی و سپس هندوایرانی، دقت در دگردیسیهای معنایی و مصداقیِ برخی واژگان کلیدی همچون دَئِوَه، شناخت و بررسیِ خط تمایز بین کاستهای مختلف اقوام ایرانی همچون مادیها و پارسیها، کوشش در فهم درستِ بنیادهای الهیات مزدیسنایی همچون ثنویت و ریشهیابیِ علتِ رواج یا ممنوعیت برخی آیینها همانند رسم قربانی خونین، به فهمِ بهترِ کیشِ دیویسنا کمک میکند. آنچه که در پایان به عنوان نتیجه پیش رویِ پژوهشگر قرار میگیرد، وجود مفهومی و مصداقی سه دسته دیو و به تَبَعِ آن، سه گروه دیویسنان در متون اوستایی و پهلوی است.https://jrm.usb.ac.ir/article_9028_50992dde4717c6d25e559170f1a71adf.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959120250321Thanatological and Escathological Aspects of the “Sacred Mountain” in Mythologiesسویههای مرگشناسانه و فرجامشناختی "کوه مقدس" در اسطورهها185210902910.22111/jrm.2025.49148.1205FAحسینصابری ورزنهاستادیار، گروه فلسفۀ دین، ادیان و عرفان، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران،قم، ایرانJournal Article20250318Mythologies are in a way narrating the manifestations of the sacred in the mundane world. The sacred place is one of these notions. One of the places in this world that has been connected with the sacred in different traditions and religions is the sacred mountain. Due to its height, uncontrollability, strangeness, its proximity to the sky, and its stability, the mountain has been associated with many religious and mythological depictions. The sacred mountain mainly contains cosmological dimensions and is connected with divinity, creation, life and death, inspiration and revelation and the afterlife. The prevalence of this theme in religious and mythical beliefs in different cultures and its symbolic complexities, necessitate detailed research around this concept. In this research, in particular, we have dealt with aspects of different depictions of the sacred mountain that are related to death, the world of the dead, and heaven and hell. The research method is descriptive-analytical with a comparative and phenomenological approach. In this research, 1- by citing some important related cases, we have shown that the belief in the sacred mountain and drawing thanatological and eschatological dimensions for it, has been existed in almost most religious cultures and mythological themes of different nations and even in flat lands without high mountains, 2- by Reviewing Comparatively and phenomenologically, it shows that the features of the mountain, such as height, strength, constancy, hiddenness and incomprehensibility, as well as the natural holes and caves in it, provided the necessary ground for mythologists to symbolize concepts such as the place of gods, death, the world of spirits, heaven and hell in the image of the mountain and in this way, bring unknown things such as death and the afterlife into the realm of knowable things and reduce their strangeness and<strong>.</strong>اسطورهها نوعی روایتگر ظهور امر قدسی در ساحت اینجهانی هستند. مکان مقدس از جملۀ این برساختههاست. یکی از مکانهای این جهانی که در فرهتگها و ادیان مختلف، با امور قدسی پیوند داشته، کوه مقدس است. کوه به واسطۀ بلندی، مهارناپذیری، غرابت، نزدیکیاش به آسمان و ثبات و پایداریاش، با بسیاری از تصویرسازیهای دینی و اسطورهای همراه بوده است. کوه مقدس اغلب ابعاد کیهانشناسانه به خود میگیرد و با الوهیت، آفرینش، زندگی و مرگ، الهام و وحی و جهان پسین پیوند میخورد. حضور این مضمون در باورهای دینی و اسطورهای در فرهنگهای مختلف و پیچیدگیهای نمادین آن، تحقیق دقیق در اطراف این مضمون را ضرورت میبخشد. در این تحقیق به طور خاص، به ابعادی از تصویرسازیهای مختلف دربارۀ کوه مقدس پرداختهایم که با مرگ، جهان مردگان و بهشت و دوزخ ارتباط دارند. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و با رویکرد مقایسهای و پدیدارشناسانه است. در این تحقیق 1- با ذکر مصادیق نشان دادهایم که باور به کوه مقدس و ترسیم ابعاد مرگشناسانه و فرجامشناختی برای آن، تقریباً در اکثر فرهنگهای دینی و مضامین اسطورهای ملل مختلف و حتی در سرزمینهای مسطح و فاقد کوههای بلند وجود داشته است، 2- بررسی تطبیقی و پدیدارشناسانه نشان میدهد که خصوصیات طبیعی کوه همچون بلندی، استحکام، ثبات، پوشیدگی و ناشناختگی و همچنین حفرهها و غارهای طبیعی موجود در آن، زمینۀ لازم را فراهم آورده تا اسطورهپردازان، مفاهیمی همچون جایگاه خدایان، مرگ، جهان ارواح و بهشت و دوزخ را در تصویر کوه نمادینه کنند و بدینطریق، امور ناشناختهای چون مرگ و جهان پسین را به ساحت امور شناختپذیر وارد سازند و از غرابت آنها بکاهند و 3- در نهایت اینکه کوه مقدس در بسیاری موارد، کارکردی دوگانه دارد، یعنی در عین حال که با مضامین فرجامشناختی مرتبط است، به نحوی با آغاز آفرینش و زندگی نیز ارتباط دارد.<br /> https://jrm.usb.ac.ir/article_9029_c9a4da050e38f2a1095be82df5cb6789.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959120250321THE Shatah AND Excommunication IN Ffair contemplationشطح و تکفیر در تأملی منصفانه211240903410.22111/jrm.2025.49343.1213FAمحسنفاطمی اصلاستادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان تهران ، تهران، ایران.Journal Article20240718The special language of mysticism has a mysterious delicacy that often remains sublime in expressing lofty meanings or produces a product such as Shatah. Shatah, meaning the linguistic emanations of a rebellious mystic, has moved parallel to takfir throughout history, and the hanging of Hallaj was its peak. The scope of this challenge continues from a mystic whose language has become God to an infidel whose killing is obligatory. Some people seek to justify the rise of shatah and consider the start of shatah from God and extend it to the innocent as well, which is the first of Ali's sermons. Mystics consider selflessness and annihilation, and on the other hand, the lack of interpretation and lack of expression and the audience as the main cause of the challenge that has arisen. By expelling Shatah from the circle of Islam, the opponents insist on criticizing the announcers and at least they see the announcers' methods as the news of concealment and taqiyyah and the life of Kamlin. Considering the change of the word rhyme to space in the sciences of the Quran, in order to avoid a poetic view of the word of God, which the Quran also commands, it is possible to interpret Shatah as the Quranic word and Aam al-Qoob, which are similar, and this conflict is limited to the verbal difference. reduced The research method was descriptive and analytical. Based on the findings of the research, by understanding the language of mysticism as much as possible and without prejudice, it is possible to approach its acceptance and consider shatah not against religion and reason but beyond reason.زبان خاص عرفان لطافتی رازآلود دارد که غالبا در بیان معانی عالیه، ابتر می ماند یا محصولی چون شطح برون می دهد. شطح به معنی تراوشات زبانی عارف شوریده، در طول تاریخ به موازات تکفیر حرکت کرده و بر دار رفتن حلاج اوج آن بوده است. دامنه این چالش از عارفی که زبانش خدا شده تا کافری که قتلش واجب است، ادامه دارد. برخی به دنبال توجیه شطحیات برآمده و شروع شطح را از خداوند می دانند و آن را بر معصوم نیز تعمیم می دهند که خطبه البیان علی(ع)در راس آن قرار می گیرد. عارفان بی خودی و فنا و از دیگر سو ضیق تعبیر و عدم بیان و مخاطب را عامل اصلی چالش به وجود آمده می دانند. مخالفان با بیرون راندن شطح از دایره اسلام بر خرده گیری از گویندگان اصرار دارند و لااقل روش گویندگان را با اخبار کتمان و تقیه و سیره کملین مباین می بینند. با توجه به تغییر واژه قافیه به فاصله در علوم قرآن، در راستای اجتناب از نگاه شعرگونه به کلام الله که قرآن نیز آمر به آن است، می توان از شطح به واژه قرآنی و عام القبول متشابه تعبیر کرد و این نزاع را در حد اختلاف لفظی تقلیل داد. روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی بوده است. بر اساس یافته های تحقیق، با فهم در حد امکان و بدون تعصب زبان عرفان می توان به پذیرش آن نزدیک شد و شطح را نه ضد دین و عقل بلکه فرا عقل دانست.https://jrm.usb.ac.ir/article_9034_f7eee7e6b1c535750805914a31123c9f.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959120250321The concept and function of Shekinah and Sakina in the issue of marriage in the Quran and Talmudمفهوم و کارکرد شخینا و سکینه درمسئله ازدواج در قرآن و تلمود241263903010.22111/jrm.2025.49861.1233FAمحمودشیخاستادیار، گروه ادیان و عرفان، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران تهران ، ایراننازنینجلیلیدانشجوی کارشناسی ارشد ، گروه ادیان و عرفان، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران تهران ، ایرانJournal Article20250318Shekinah (שְׁכִינָה) is a Hebrew term derived from the root "shakan" (שכן), meaning to dwell, settle, or stand, which refers to the concept of residing and being present in a specific place. In Jewish religious tradition, it signifies the presence of God (Yahweh) and the implications associated with this presence. On the other hand, Sakīnah is the equivalent term for Shekinah in Islamic and Quranic tradition. The correspondence and equivalence of these two terms have been demonstrated in numerous studies. The root of the word Sakīnah can be either "sukūn" or "sakan": "sukūn" means to stand still and become stable after movement, and it is used in the context of settling down and residing, while "sakan" refers to finding peace and anything that brings tranquility. An examination of two religious texts, the Quran from Islam and the Talmud from Rabbinic Judaism, shows that the two corresponding concepts of Shekinah and Sakīnah are central to the theories of these two books regarding family, and other functions of the family are understood through this concept (Shekinah/Sakīnah). Shekinah and Sakīnah are symbols of divine presence intertwined with the heart and soul of humanity, and as a result of a legitimate bond, they encompass the peace derived from marriage for the body and soul of the couple; a peace that will bring blessings and mercy for the individual and the religious community. In fact, Shekinah/Sakīnah manifests itself after marriage in three dimensions of individual, familial, and social life, leading to outcomes such as procreation and the upbringing of a faithful generation, satisfying instinctual needs while maintaining purity and chastity, the completion of the human being, and the support and strengthening of the couple's ability to practice their faith<strong> </strong>شخینا (שְׁכִינָה)، واژهای عبری از ریشة «شخُن» (שכן) به معنای سکونت کردن، ساکن شدن، قرار یافتن و ایستادن است که به مفهوم سکونت و حضور در یک مکان خاص اشاره دارد و در سنت دینی یهود، به معنای حضور خداوند (یهوه) و پیامدهای مربوط به این حضور است. از سوی دیگر، سکینه اصطلاح معادل شخینا در سنت اسلامی و قرآنی است. تناظر و یکسانی این دو اصطلاح، پیش از این در پژوهشهای بسیاری اثبات شده است. ریشة واژه سکینه میتواند سکون یا سَکَنْ باشد: «سُکُون» به معنای ایستادن و ثابت شدن پس از حرکت است و در مورد ساکن شدن و منزل گزیدن به کار مىرود و واژه «سَکَنْ» به معنای آرامش یافتن و هر چیزى که موجب آرامش شود. بررسی دو متن دینی قرآن از اسلام و تلمود از سنت ربانی یهودیت نشان میدهد که دو مفهومِ متناظرِ شخینا و سکینه، در کانون نظریه این دو کتاب دربارة خانواده قرار دارد و دیگر کارکردهای خانواده، با این مفهوم (شخینا/سکینه) معنا مییابد. شخینا و سکینه، رمز و نماد حضور الهی هستند که با دل و جان آدمی گره خوردهاند و در نتیجة پیوندِ مشروع، آرامش حاصل از ازدواج را برای جسم و جان زوجین در بر دارند؛ آرامشی که برکت و رحمت برای فرد و جامعه دینی را در پی خواهند داشت. در واقع، شخینا/سکینه پس از ازدواج، در سه ساحت زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی جلوهگر میشود و به نتایجی چون فرزندآوری و تربیت نسل باایمان، ارضای نیازهای غریزی و حفظ طهارت و عفت خود، کامل شدن انسان، همراهی و تقویت توان زوجین برای دینورزی منجر میشود.https://jrm.usb.ac.ir/article_9030_b8dd41f986e3734e4e4227ace4685705.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959120250321Semantic criticism of the translation of the mystical terms of the story "the Ascetic and the Thief" in the contemporary rewritings of Kalileh and Demeneh based on componential analysisنقد معناشناختی برگردان اصطلاحات عرفانی حکایت «زاهد و دزد» در بازنویسیهای معاصر کلیلهودمنه بر اساس تحلیل مؤلفهای265294903110.22111/jrm.2024.49364.1215FAعلی اکبرسام خانیانیدانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایرانایوببادوامدانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایرانحامدنوروزیدانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایراناحمدلامعی گیودانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایرانJournal Article20250318The rituals, beliefs, culture, and worldview of a nation's ancestors can be uncovered through the study of literary texts. It is impossible to deny the impact of mysticism and its teachings on these texts. Considering the difficulty of literary texts, rewriting is a way to convey concepts to today's readers. Therefore, the review of rewrites is of great importance. Based on the descriptive-analytical method, this research aims to identify the mystical terms "The Tale of the Ascetic and the Thief" of Kalileh and Demeneh and analyze them using the method of semantic components and their importance in understanding the message of the story teller and finally how to reflect these terms. Examine and criticize in the contemporary rewritings of Kalileh and Damneh. To achieve this goal, in the first step, the mystical terms of the original text were identified, in the second step, each of these terms was explained using mystical texts close to the original text and its semantic components were extracted, and in the third step, the equivalent of these terms in Contemporary rewritings were extracted and the meanings of these equivalents were determined using contemporary cultures. In the final step, the equivalents of these terms were reviewed. The findings show that in most cases, the rewriting has not been able to transfer part of the semantic components. It seems that one of the significant obstacles for conveying the message of the original text is the translation of this type of terms and structure in the rewritings of Kalileh and Demeneh.هنگام مطالعۀ متون ادبی میتوان به آیینها، باورها، فرهنگ و جهانبینی گذشته یک ملت پی برد. تأثیر عرفان و آموزههای آن در این متون، غیرقابل انکار است. باتوجه به دشواری متون ادبی، بازنویسی روشی برای انتقال مفاهیم به خوانندگان امروزی است. ازاینرو، بررسی بازنویسیها از اهمیت بالایی برخوردار است. این پژوهش با تکیه بر روش توصیفی-تحلیلی بر آن بوده است که اصطلاحات عرفانی «حکایت زاهد و دزد» کلیله و دمنه را مشخص و با بهرهگیری از روش مؤلفههای معنایی تحلیل کند و اهمیت آنها را در فهم پیام حکایت بازگو و درنهایت چگونگی بازتاب این اصطلاحات را در بازنویسیهای معاصر کلیله و دمنه بررسی و نقد نماید. برای نیل به این هدف، در گام نخست به شناساییاصطلاحات عرفانی متن اصلی پرداخته شد، در گام دوم این اصطلاحات هر یک با استفاده از متون عرفانی نزدیک به متن اصلی تشریح و مؤلفههای معنایی آن استخراج و در گام سوم، معادل این اصطلاحات در بازنویسیهای معاصر استخراج و با استفاده از فرهنگهای معاصر معانی این معادلها مشخص گردید. در گام پایانی به نقد و بررسی معادلهای این اصطلاحات پرداخته شد. یافتهها نشان میدهد بازنویس در اکثر موارد امکان انتقال بخشی از مؤلفههای معنایی را پیدا نکرده است. به نظر میرسد یکی از موانع قابل توجه برای انتقال پیام متن اصلی، برگردان این نوع واژگان و ساختار، در بازنویسیهای کلیله و دمنه است.https://jrm.usb.ac.ir/article_9031_b4377d1c4002e87d70a62b46447b7820.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959120250321Mohammad Ali bin Wahid Behbahani's criticisms on Nematullahi's Way regarding the status of Shariaنقدهای محمدعلی بهبهانی بر طریقت نعمتاللهی در مساله جایگاه شریعت295319903310.22111/jrm.2025.49904.1236FAاحسانجندقیاستادیار، گروه تصوف و عرفان اسلامی، دانشکده عرفان، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانمحمدانصاریاصلاستادیار، گروه ادیان و عرفان، دانشکده عرفان، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایرانJournal Article20240925Agha Mohammad Ali Behbahani in his treatise of cheiratiya, while criticizing the general flow of Sufism, He talks about three issues: (1) Nematullahi's belief in dropping homework for the followers of the way, (2) Nematullahiyya's following from Permissible and (3) Enumerating examples of their leaving Sharia according to Shia jurisprudence. Therefore, one of his jurisprudential criticisms of the followers and poles of the way is abandoning the obligation to shorten the mustache. The aim of the current research is to find an answer to Behbahani's criticisms regarding the adherence and place of Sharia in Nematullahi Way. This research examines the authenticity of these controversies using a library method, by describing and phenomenologically analyzing the available sources. The analysis of Nematullahi's written sources rejects the claim of scrap homework for wayfarer and poles of the path of truth. And the followers of this path of truth claim In Sharia, they follow the Prophet's (PBUH) tradition and Shia jurisprudence. In addition, in the historical recognition, Nematullahi's connection and Affectivity from Karamiya (as a Permissible proceeding) is not clear. Because the emphasis of the followers of this path of truth on following the jurists and scholars in jurisprudential matters is a sign of their adherence to Sharia and Shiite jurisprudence, at least in terms of opinion. Criticism of Mustache's jurisprudential issue is also based on tolerance in the evidence of traditions and the way of religious people that In the historical and jurisprudential reading of this issue, the reason of the critics is considered weak On the contrary, there are historical documents of wearing a mustache in the Sunnah of Shia religious people. Therefore, in Nematullahiyyah, the Sharia have had a status equal to the scholars and jurists And Behbahani's criticisms are based on celebrities that have no historical truth or theoretical validity.آقامحمدعلی بهبهانی در رساله خیراتیه، ضمن نقد جریان کلی تصوف، از سه مساله؛ 1. باور به اسقاط تکالیف برای واصلان و پیروان طریقت، 2. پیروی نعمتاللهیه از جریانهای اباحهگرا و 3. برشمردن مصادیقی از ترک شریعت براساس فقه شیعی سخن میگوید. از همین رو یکی از نقدهای فقهی او به پیروان و اقطاب طریقت مذکور، ترک التزام کوتاه کردن شارب است. یافتن پاسخ به انتقادات بهبهانی، در مورد پایبندی و جایگاه شریعت در طریقت نعمتاللهی، هدف پژوهش پیشرو است. این پژوهش به روش کتابخانهای، با توصیف و تحلیل پدیدارشناسانه منابع موجود، صحت این مناقشات را بررسی میکند. واکاوی منابع مکتوب نعمتاللهی، ادعای اسقاط تکالیف برای سالکان و اقطاب طریقت را رد میکند و پیروان این طریقت مدعیاند در شریعت، پیرو سنت نبوی(ص) و فقه شیعه هستند. ضمن اینکه در بازشناسی تاریخی، ارتباط و تاثیرپذیری نعمتاللهی از کرّامیه (بهعنوان یک جریان اباحهگر) واضح نیست، زیرا تأکید پیروان این طریقت بر تبعیت از فقها و عالمان در مسایل فقهی، نشان از پایبندی ایشان به شریعت و فقه شیعی، دستکم در مقام نظر است. نقد مسأله فقهی شارب نیز مبتنی بر تسامح در ادله سنن و سیره متشرعین است که در بازخوانی تاریخی و فقهی این مسأله، دلیل منتقدین، ضعیف دانسته شده بلکه مستنداتی تاریخی از گذاشتن شارب در سنّت متشرعین شیعه یافت میشود. بنابراین در نعمتاللهیه، شریعت جایگاهی همسو با علما و فقها داشته و نقدهای بهبهانی، بر اساس مشهوراتی است که واقعیت تاریخی یا صحت نظری ندارد.https://jrm.usb.ac.ir/article_9033_4473811e8cd2ce4e2a087d1d44fc7775.pdf