دانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959220250923The Doctrine of Salvation and Belief in the Mystical-Mythical Literature of Indonesiaآموزه ی نجات و منجی باوری در ادبیات عرفانی ـ اسطورهای اندونزی127941210.22111/jrm.2025.50573.1245FAعادلمقدادیاناستادیار، گروه ادیان و عرفان، دانشگاه بین المللی اهل بیت علیهم السلام، تهران، ایرانردیایرواندانشجوی دکتری ، گروه ادیان و عرفان اسلامی، دانشگاه بین المللی اهل بیت علیهم السلام، تهران، ایرانJournal Article20250114Belief in a savior has been so prevalent among people of all ethnicities and religions that it is not an exaggeration to say that, like belief in God and belief in the resurrection, it is, in religious terms, one of the “natures” and woven into the fabric of all people, and in social terms, an ancient desire. In other words, all humanity desires the coming of an individual or the arrival of an era in which social justice will be provided throughout the earth. Mahdi (AS), Messiah, Paraclete, Sushyant, Maitreya, and... are all names for a promised truth within the human institution. The culture of the people of Indonesia and Java is no exception to this rule. They believe that human suffering will be healed by the “just Ratu Adel.” They believe in signs and conditions for his coming. They have often adapted it to historical or mythical figures from their country, and they are perhaps among the few religions that have had some examples of their savior named "Ratu Adel" who was also a woman. The mainly rural people of Indonesia and the Javanese islands, who have always been waiting for a kind of justice-oriented view from the central government, believe that one of the most important things about Ratu Adel is that he restores justice and social welfare in a new way. This research has discussed the savior of the Javanese islands with descriptive literature.منجی باوری آنقدر در میان آدمیان با هر قومیت و دین و مذهبی به اسمها و رسمهای مختلف دیده میشود که گزاف نیست اگر بگوییم به مانند خداباوری و جاودانگی، به ادبیات دینی، یکی از «فطریات» و تنیده با خمیرهی همه آدمیان و به بیان اجتماعی، یک آرزوی دیرینه است. بدان معنا که همهی بشریت آرزوی آمدن فردی یا رسیدن دورهای را دارند که در آن عدالت اجتماعی در پهنای زمین فراهم شود. مهدی (ع)، ماشیح، پاراقلیطا، سوشیانت، میتریه و. . . همه اسمهایی از یک حقیقت موعود باورانه در درون نهاد بشر هستند. فرهنگ مردمان اندونزی و جاوه نیز از این قاعده مستثنا نیست. آنها معتقدند رنجهای بشری به واسطه «راتو عادل» التیام خواهد یافت. برای آمدن او علائم و هم شرایطی را قائلند. بارها آن را با شخصیتهای تاریخی یا اسطورهای کشورشان تطبیق دادهاند و طرفه آنکه شاید جزو معدود آیینهایی هستند که بعضی از مصادیق منجی آنان به نام «راتو عادل» زن نیز بوده است. مردمان عمدتاً روستانشین اندونزی و جزایر جاوایی، که همیشه منتظر نوعی نگاه عدالت محورانه از سوی حکومت مرکزی بودهاند، از مهمترین مسائلی که در خصوص راتو عادل قائلند همین است که او عدالت و رفاه اجتماعی را به گونهای نوین بازسازی میکند. این پژوهش با ادبیات توصیفی در خصوص منجی جزایر جاوایی سخن به میان آورده و عمدتاً از منابع زبان اندونزیایی بهره برده تا این موعود آیینی را به محققان فارسی زبان حوزه عرفان و ادیان به خصوص پژوهشگران حوزه ادیان خاور دور بشناساند.https://jrm.usb.ac.ir/article_9412_ecf69b02d7b9a27f69e0edc3b8aa1ede.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959220250923The Status of Jesus, Son of Mary, in Shi'a Traditionجایگـاه عیـسی بن مریم(س) در روایات شیعی2968940610.22111/jrm.2025.49660.1225FAسید حسینبیریاییاستادیار، گروه ادیان و عرفان دانشگاه حکیم سبزواری، خراسان رضوی ، سبزوار ، ایران0009-0008-2560-9791Journal Article20240825Although in the Qur'anic literature, the followers of Jesus (pbuh) are described as the closest people in friendship with the Ummah of Muhammad (pbuh), but the lack of a harmonious approach among them towards Christ (pbuh) and his special position in the eyes of Muslims It has caused that this humanity and kinship is not felt as much as it should be in their common gatherings.<br />In view of such a damage, the current research, while using the tools of document collection--library and descriptive--analytical method, has tried to describe the high status of Jesus (pbuh) in detail by using the narrative sources of Shiite Islam. reflect and at the end investigate the possible reason for the absence of his name in some news.<br />The findings indicate that, first of all, the personality traits of the child of Maryam (PBUH) are not limited to her personal and personal life and a significant and noteworthy part of it should be mentioned during the reports related to her interaction with other beings of the world of intuition and Even the unseen searched and understood.<br />Secondly, the frequent mention of Jesus (pbuh) on a few occasions by the Prophet (pbuh) and his guardians tells about the depth of their love and devotion towards Jesus (pbuh); However, since the son of Maryam (PBUH) required death and the Christians elevated him to the position of divinity, there are traditions among prominent and prominent prophets who have expressed displeasure in mentioning his name. A few other news have followed this method without any clear reason.: اگرچه در ادبیات قرآنی امت عیسی(ع) نزدیکترین مردمان در دوستى با امت محمد(ص) توصیف شدهاند ولی فقدان رویکرد همآهنگ در میان ایشان نسبت به مسیح(ع) و نیزکمرنگبودن جایگاه ویژهی وی در نظرگاه مسلمانان سبب شده تا آنچنان که باید این انس و قرابت در اجتماعات مشترک آنها احساس نگردد. با نظر به چنین آسیبی تحقیق پیشرو ضمن بهرهگیری از ابزار گردآوری اسنادیـکتابخانهای و روش توصیفیـتحلیلی تلاش کرده است تا با استفاده از منابع روایی اسلام شیعی منزلت بلند عیسی(ع) را به تفصیل منعکس سازد و در انتها به بررسی دلیل احتمالی غیبت نام وی در برخی از اخبار بپردازد. یافتهها حاکی از آنست که اولاً ویژگیهای شخصیتی فرزند مریم(س) به زیست فردی و قلمرو شخصی او محدود نشده و بایستی بخش چشمگیر و شایانتوجهی از آن را در خلال گزارشهای مربوط به تعاملش با دیگر موجودات عالم شهود و حتی جهان غیب جستجو و فهم کرد. ثانیاً یادکرد مکرر مسیح(ع) به اندک مناسبتی از جانب پیامبر خاتم(ص) و اوصیای او خبر از عمق محبت و ارادت ایشان نسبت به عیسی(ع) می دهد؛ با این همه اما به سبب فرجام متفاوت مسیح(ع) و اختلاف در طبیعت و هویتش، روایاتی در شمار پیغمبران شاخص و طراز از بردن نام وی استنکاف ورزیده و معدود دیگری از اخبار هم بدون دلیلی پیدا از این شیوه تبعیت کردهاند.https://jrm.usb.ac.ir/article_9406_2180c4618fc7013e1c588872a0b3fca9.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959220250923Investigation and analysis of the common motifs of Gnosticism and Hafez Shirazi's sonnetsبررسی و تحلیل بنمایههای مشترک آیین گنوسی و غزلیات حافظ شیرازی69100920210.22111/jrm.2025.48986.1200FAحسننصیریفارغ التحصیل کارشناسی ارشد، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، ایرانمجتبیزروانیاستاد، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، ایرانJournal Article20240608The fundamental characteristic of Gnosticism is its anti-cosmic attitude and strong duality between God and the material world. This thought requires un-deification of cosmic forces and consideration of the evil and antagonistic actors who control the world, body and psyche of man who are irrelevant to absolutely supreme God, who is beyond this system. In Gnostic thought, these cosmic powers are mainly the rulers of the heavenly planets (archons). In order to achieve salvation, man must be freed from the rule of these archons, and this salvation is not possible without the intervention of God's roar from outside of the cosmic system. At the same time, similar ideas have found their way in the religious texts of Zoroastrianism orthodoxy as well as in Islamic philosophy and mysticism without any contradictions with their basic principles. These anti-cosmic thoughts have found a special and unique resonance in Hafez's poetry through the role of astral spirits in the process of cosmogenesis and the events of the beginning of creation and the existential position of man in relation to these events which has connected Hafez's soteriology with the idea of "splitting the roof of the sky". By comparing Gnostic texts, myths and fundamental ideas with the ideas, themes and symbolism found in Hafez's poetry, this research shows the Gnostic themes of Hafez's poetry and their relationship with his worldview and ontology.ویژگی بنیادین اندیشۀ گنوسی نگرش ضد کیهانی آن و دوگانگی شدید بین خدا و جهان مادی است. این اندیشه مستلزم الوهیت زدایی از کیهان و درنظر گرفتن دست اندرکاران شیطانی و متخاصمی است که بر جهان، جسم و نفس انسان سیطره دارند که غیر از آن خداوند مطلقاً متعالی است که در فراسوی این نظام قرار دارد. در اندیشۀ گنوسی این قوای کیهانی عمدتاً حاکمان سیارات آسمانی (آرخونها) هستند و انسان برای رسیدن به رستگاری باید از سیطرۀ حکومت این آرخون ها رها شود و این نجات بدون مداخلۀ خروش خداوند از بیرون نظام کیهانی ممکن نیست. در عین حال، اندیشههای مشابهی در متون بهدینی مزدیسنی و همچنین در فلسفه و عرفان اسلامی بدون اینکه منافاتی با اصول اساسی آنها پیدا کند راه یافته است. این اندیشههای ضدکیهانی از طریق نقش ارواح اختری در جریان کیهانزایی و حوادث ابتدای آفرینش و موقعیت وجودی انسان نسبت به این حوادث، طنین ویژه و منحصر به فردی نیز در شعر حافظ یافته است که نجات شناسی حافظ را با اندیشۀ «شکافتن سقف فلک» همراه کرده است. این پژوهش با مقایسۀ متون، اساطیر و اندیشههای بنیادین گنوسی با اندیشهها، مضامین و نمادپردازیهای راه یافته در شعر حافظ، بنمایههای گنوسی شعر حافظ و نسبت آنها با جهانبینی و هستیشناسی او را نمایان میکند.https://jrm.usb.ac.ir/article_9202_c05c4c807776471360d8c0c094204a80.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959220250923Analysis of how and how Mithraism affects some Christian teachingsتحلیل نحوه و چگونگی تأثیرگذاری آیین میترا بر برخی تعالیم مسیحی101118869510.22111/jrm.2024.48617.1186FAمرتضیصانعیاستادیار، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره، قم ، ایرانJournal Article20240509"One of the best ways to understand religions is to study the influence of religions on each other. In the meantime, it seems that Christianity has been influenced by some religions and rituals during its religious life. Among the religions that have an influence on Christianity is the Mithra religion. This article has investigated the influence of Mithraic doctrines, rites and symbols on Christianity with an explanatory-analytical method and has shown that Christianity was influenced by the Mithra religion. The findings and achievements of this research show that it is as if Christianity after meeting with Mithra religion and due to the power and influence of this religion, in some doctrines such as the relationship between creation and creation, Trinity and divinity and the issue of resurrection, as well as in some rituals. such as baptism, closing on Sunday, lighting candles in churches, ringing the bell, the cross, as well as in some symbols such as the container of blessed water in the church, the pond inside the mihrab and the fish in it, the red color on the cloak of Maryam (pbuh) and Jesus (pbuh) ), the golden color and the use of gold and golden metals in Christian architecture has been influenced by Mithraism and by interfering in some doctrines, rituals and symbols, it has brought them into Christianity.""از جمله راههای مناسب درک و فهم بهتر ادیان، بررسی تأثیروتأثر ادیان نسبت به یکدیگر است. در این میان به نظر میرسد که دین مسیحیت در طول حیات دینی خود دستخوش تأثیرپذیری از برخی ادیان و آیینهای دینی بوده است. از جمله آیینهای تأثیرگذار بر دین مسیحیت آیین میترائی است. این مقاله با روش تبیینی - تحلیلی به بررسی چگونگی تأثیر آموزه ها، مناسک و نمادهای میترائی بر مسیحیت پرداخته و نشان داده است که دین مسیحیت از آیین میترا تأثیر پذیرفته است. یافتهها و دستاوردهای این پژوهش نشان میدهد که گویی مسیحیت بعد از تلاقی با آئین میترا و باتوجهبه قدرت و نفوذ این آئین، در برخی آموزهها نظیر رابطه خالقیت و مخلوقیت، تثلیث و الوهیت و مسأله رستاخیز، همچنین در برخی مناسک نظیر غسل تعمید، تعطیلی روز یکشنبه، افروختن شمع در کلیساها، نواختن ناقوس، صلیب، همینطور در برخی نمادها مانند ظرف آب متبرک در کلیسا، حوضچه درون مهرابه و ماهی در آن، رنگ قرمز بر شنل حضرت مریم (س) و عیسی (ع)، رنگ طلایی و استفاده از طلا و فلزات طلایی در معماری مسیحی، از آیین میترا تأثیر پذیرفته است و با ایجاد دخل و تصرف در برخی آموزهها، مناسک و نمادها، آنها را وارد مسیحیت کرده است."https://jrm.usb.ac.ir/article_8695_6cde9d184b5dcc8c53ba6e2bb4e735f5.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959220250923The transition from Sufism to Shiism in Iran from the Mughal era to the end of the Safavid era
(Relying on the role of scholars and the authorship and translation movement)گذار از تصوّف به تشیّع در ایران از عهد مغول تا پایان دوره صفویه (با تکیه بر نقش علما و نهضت تألیف و ترجمه)119145941110.22111/jrm.2025.50171.1240FAمحمدصادقسماواتیدانشجوی دکترای تخصصی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان ، تاکستان ، ایرانهاتفسیاهکوهیاندانشیار، گروه ادیان و عرفان ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان ، تاکستان ،ایران. (نویسنده مسئول).Journal Article20241103Abstract:<br />Researchers have investigated the reasons and mechanisms of the transformation of Sufism into Shiism in Iran from the Mongol era to the end of the Safavid period, emphasizing the role of significant factors such as the institution of power, religious tolerance, and numerous other social and political factors. However, no independent research has yet been conducted on the pivotal role of scholars and religious elites, and the impact of the compilation and translation movement on this cultural transformation. This research, focusing on the Mongol to Safavid period, examines the central role of scholars and the compilation and translation movement in this transformation. The aim of this study is to investigate the role of scholars and the compilation and translation movement in the transformation of the Sufi discourse and the widespread adoption of the Shiite discourse in Iran among the masses, considering the historical context from the Mongol era to the end of the Safavid period. The findings of the research indicate that scholars, by taking advantage of existing historical opportunities and relying on tools such as preaching, compilation, and translation of texts, have played a significant role in promoting Shiism and institutionalizing it as the official religion in Iran. This research has been conducted using a descriptive-analytical method.گذار از تصوّف به تشیّع در ایران از عهد مغول تا پایان دوره صفویه<br />(با تکیه بر نقش علما و نهضت تألیف و ترجمه)<br /><br />چکیده:<br />پژوهشگران در بررسی چرایی و چگونگی فرآیند استحاله تصوّف در تشیّع از عهد مغول تا پایان دوره صفویه به نقش عوامل مهمّی مانند نهاد قدرت، تساهل و تسامح دینی و بسیاری از عوامل و اجتماعی و سیاسی دیگر پرداختهاند. معالوصف تاکنون به نقش محوری علما و نخبگان دینی و تأثیر نهضت تألیف و ترجمه در این دگرگونی فرهنگی به طور مستقلّ پرداخته نشده است. در این پژوهش با تمرکز بر دوره مغول تا صفویه، به نقش محوری علما و نهضت تألیف و ترجمه در این دگرگونی پرداخته شده است. هدف از این پزوهش بررسی نقش علما و نهضت تألیف و ترجمه در دگردیسی گفتمان تصوّف و فراگیر شدن گفتمان تشیّع در ایران در میان توده های مردم با لحاظ موقعیّتهای تاریخی از عهد مغول تا پایان دوره صفویّه است. یافته های پژوهش نشان داد که که علما با بهرهگیری از فرصتهای تاریخی موجود و با اتّکا بر ابزارهایی چون تبلیغ، تألیف و ترجمه متون، نقش بسزایی در ترویج تشیّع و نهادینهسازی آن به عنوان مذهب رسمی در ایران داشتهاند. این پژوهش به روش توصیفی - تحلیلی انجام گرفته است. <br />واژههای کلیدی: <br />تشیّع، تصوف، دوره مغول، دوره صفویه، نهضت تألیف و ترجمهhttps://jrm.usb.ac.ir/article_9411_0e7f0390766c156fbeda03f4bef7e065.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959220250923Analytical Study Dystocia based on Holy Texts and their reflection in Visual worksمطالعة تحلیلی سخت زایی براساس متون مقدس و انعکاس آن در آثار تصویری147171940410.22111/jrm.2025.49009.1201FAعلیرضاطاهریاستاد، گروه تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی،دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر،دانشگاه هنر تهران،تهران ، ایرانمژدهشرفخواهدانشجو دکتری-گروه تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی-دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر-دانشگاه هنر تهرانJournal Article20240611The creation of all phenomena always follows metaphysical, superhuman, and symbolic stories. In the mythological stories about creation, the creation of man depends on the existence of his father and his early and eternal mother. The common chapter of all religions is hidden in this matter, which is the ancestor of all religions. Accordingly, the story of the birth of Eve as the beginning of the first generation in sacred texts and in the visual arts is extended. <br />Eve’s birth has been described as a case of dystocia, or abnormal birth, today known as a caesarean section (C-section), which refers to delivering babies through an incision in the mother’s abdomen. The concept of Eve’s birth from Adam’s rib in holy scriptures found its way to visual works and became a common idea. This study analyzed visual works with the theme of dystocia in Abrahamic religions and similar Roman, Indian, and Iranian myths of the birth of Caesar, Buddha, and Rostam.<br />This study aimed to analyze and compare the narratives and illustrations with the theme of dystocia in selected religions and mythologies to demonstrate their connections.<br />The story of the creation of Adam and Eve’s birth was analyzed based on the components present in the illustrations and narratives. The background, features, and main predicates of the study indicated that dystocia is a recurrent theme in the myths of certain civilizations, according to the first instance. Moreover, the analysis revealed that abnormal birth is a characteristic of supernatural and superhuman characters. The most prominent figures with shared roles had a similar origin story. This type of birth consolidated the position of the prominent and influential figures to accept a transcendental spirit.داستان آفرینش انسان به طرق گوناگونی در ادیان توحیدی توصیف شدهاست. این روایات در بیشتر جهات به یکدیگر نزدیکاند. آفرینش هر پدیده با داستانهای فراطبیعی، فوق بشری و نمادین همراه است. سختزایی یا تولد غیرعادی تعابیری است که به نحوة تولد حوا دادهشدهاست که امروزه به سزارین - به معنای برش قسمتی از بدن به منظور تولد فرزند - شناخته میشود. تولد حوا از بطن چپ آدم از متون مقدس به آثار تصویری راه یافت و در سطوح مختلف عمومیت پیدا نمود. برایناساس آثار تصویری با موضوع «تولد سخت» در بین اندیشة ادیان الهی و سایر اسطورههای مشابة سختزایی در تمدنهای مختلف در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفتهاست که بررسی روایات و تصاویر مرتبط با سختزایی در ادیان و فرهنگ اسطورهای برخی ملل مختلف و ارتباط آنها با یکدیگر هدف موردنظر است. بر این اساس این تحقیق در تلاش است با روش توصیفی-تحلیلی به سؤال اینکه چگونه نمادهای سختزایی در داستانهای تولد شخصیتهای تاریخی-افسانهای سبب تبیین ارزشها و باورهای فرهنگی شدهاست؟، پاسخ دهد. روش تحقیق توصیفی – تحلیلی است و شیوة گردآوری اطلاعات کتابخانهای است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که، شخصیتهای با تولد سخت هر کدام به نوعی نماد سختزایی هستند که مفهوم قدرت تاریخی، اسطورهای، قهرمانی و رستگاری را در فرهنگها تبییین کردهاند. همچنین این نوع تولد، تثبیت جایگاه افراد برجسته و تأثیرگذار از لحـاظ قـدرت جسـمی و روحـی و اعمـال پهلوانی و معنوی در دوران شکوفاییشان است.https://jrm.usb.ac.ir/article_9404_854bb0dc04c1a9f6beb66ef93bc3b168.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959220250923"Comparison of the Dominant Methods of Interpretation of Quranic Verses in Ibn Arabi's 'Fusus al-Hikam' and Rumi's 'Mathnawi'مقایسه اسلوب غالب تأویل آیات قرآن در فصوص الحکم ابن عربی ومثنوی مولوی173201940910.22111/jrm.2025.50140.1239FAسید محمددشتیاستادیار، زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سلمان فارسی کازرون، کازرون، ایران (نویسنده مسئول)سمیهسهرابیدانشجوی دکتری، زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سلمان فارسی کازرون، کازرون، ایرانJournal Article20241029Interpretation is one of the main pillars of thought in Islamic culture, prominently present in the works of Muslim thinkers, ranging from philosophers to theologians and mystics. The focus on the inner meaning and the tendency towards interpretation are among the most significant features of Islamic mysticism, appropriating a substantial part of its surviving heritage. In this descriptive-analytical study, we compare the prominent methods of interpreting the verses of the Quran in two works: "Fusus al-Hikam" by Ibn Arabi and "Masnavi" by Rumi. For this purpose , we first clarify the meaning and methodology of interpretation. Then, by comparing the interpretative approaches of these two great mystics, we establish that Ibn Arabi's dominant method of interpretation is etymological, meaning that his interpretations are often based on etymological analyses that are largely unsubstantiated. In contrast, Rumi's approach is rhetorical, utilizing the tools of rhetoric, especially metaphor and metonymy. Moreover , we discuss the inevitable necessity for Ibn Arabi to adopt an etymological approach and delve into linguistic foundations, while also elucidating Rumi's lack of need for adopting deconstructive methods.approaches of these two great mystics, we establish that Ibn Arabi's dominant method of interpretation is etymological, meaning that his interpretations are often based on etymological analyses that are largely unsubstantiated. In contrast, Rumi's approach is rhetorical, utilizing the tools of rhetoric, especially metaphor and metonymy. Moreover , we discuss theتأویل یکی از ستونهای اصلی اندیشه در فرهنگ اسلامی است که در آثار اندیشمندان مسلمان از فلاسفه تا متکلمان و عرفا حضور آشکار دارد. تمرکز بر باطن و گرایش به-تأویل از مهمترین ویژگیهای عرفان اسلامی است و بخش قابل توجهی از میراث بازمانده از آن را بهخود اختصاص دادهاست. دراین پژوهش توصیفی تحلیلی، بهمقایسه روشهای شاخصِ تأویل آیات قرآن کریم در دو کتاب فصوص الحکم ابن عربی و مثنوی مولوی پرداختهایم. بدین منظور، نخست مقصود از تأویل و روش تأویل را مشخص کردهایم. سپس با مقایسه رویکردهای تأویلی دو عارف بزرگ معلوم داشتهایم که اسلوب غالب تأویل نزد ابن عربی ریشهشناختی است بدین معنی که تأویلهای او با ریشهشناسیهای اغلب نامستند صورت پذیرفته؛ و از آنِ مولوی، بلاغی است و با استفاده از امکانات علم بلاغت، مخصوصاً استعاره و کنایه تحقق یافته است. در ادامه از علت ناگزیر بودن ابن عربی از اتّخاذ رویکرد ریشهشناختی و دستاندازی به بنیانهای زبانی (مخصوصاً در مشهورترین تأویلات او که در آیات مربوط به قوم نوح و هود و بت پرستان نمود یافته است) سخن گفتهایم و بنیانهای عرفانی تمایلات پلورالیستی او را تبیین کردهایم. سپس دلیل بینیازی مولوی از انتخاب روشهای ساختارشکنانه را نیز که در وفاداری وی بهاصول مکتب اشعری نهفتهاست معلوم داشتهایم.https://jrm.usb.ac.ir/article_9409_a84886f4ba190de8906cdd2beb64cfc7.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959220250923Comparison of the process of mystical behavior in Attar Nishaburi and Castandah's attitude, similarities and differencesمقایسه فرایند سلوک عرفانی در نگرش عطار نیشابوری و کاستاندا، شباهت ها و تمایزات203228941010.22111/jrm.2025.49847.1235FAحسنسعیدیدانشیار، گروه ادیان و عرفان دانشگاه شهید بهشتی، تهران ایرانمیتراساداتطباطباییدانش آموخته کارشناسی ارشد، عرفان اسلامی ، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایرانJournal Article20240922abstract <br />Comparing the symbolism of "Simorgh" and "Eagle" in the mystical thought of Attar Nishaburi and Castandah, similarities and differences Hassan Saidi* Mitra Sadat Tabatabaei** . Contemporary man who has suffered a mental crisis in the age of modernity for some reasons. It is in search of reaching a point of peace. This need has caused the emergence of mysticism in this direction. One of the figures of contemporary history who presented Seleucid and spiritual teachings in his mystical works, "Carlos Castaneda" (20 AD) is the leading figure of Indian mysticism. On the other hand, in the field of Islamic mysticism, Farid al-Din, Attar Neishabouri, a famous figure (7th century AH) also has principles and instructions in Seleucid issues. "Eagle" in Castandah's works and "Simorgh" in Attar's Seleucid programs are clearly visible in a symbolic form with the aim of drawing the peak of human personality. The purpose of this research, which was done with a descriptive, analytical method. Examining similarities and differences between their thoughts. The findings show. that both characters believe in "a kind of unity of existence" in the field of ontology. Moreover, they believe in issues such as "perfectionism and the pursuit of human perfection, the role of knowledge in conduct, the allegory of a bird as a symbol of upward movement, freedom from attachments in the process of conduct." But on the other hand, they have differences in characteristics such as "monotheistic theological approach, element of love, outlook on life and...". which is described in detail in the text of the article. <br />Keywords: Attar Nishaburi, Sir and Seluk, Carlos Castaneda, Simorgh, Eagle.<br />........................................................................................................<br />* Associate Professor, Department of Religions and Mysticism, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran h-saeidi@sbu.ac.ir <br />** Master's degree in Islamic mysticism, Faculty of Theology and Religions, Shahid Beheshti Universityمقایسه نماد گرایی «سیمرغ » و «عقاب» در اندیشه عرفانی عطار نیشابوری و کاستاندا، شباهت ها و تمایزات <br />حسن سعیدی*<br />میترا سادات طباطبایی**<br />چکیده:<br />. انسان معاصر که به دلایلی در عصر مدرنیته دچار بحران روحی شده است. در جستجوی دست یابی به نقطه آرامش است. این نیازمندی، موجب ظهور عرفان هایی در این راستا شده است. یکی از چهره های تاریخ معاصرکه در آثار عرفانی خود آموزه های سلوکی و معنوی را ارائه نموده «کارلوس کاستاندا » ( ق 20 م) چهره شاخص عرفان سرخپوستی است. از سویی در عرصه عرفان اسلامی، فرید الدین، عطّار نیشابوری، چهره ی بلندآوازه (قرن 7 هج ق) نیز اصول و دستور العمل هایی در مسائل سلوکی دارد. «عقاب» در آثار کاستاندا و «سیمرغ» در برنامه های سلوکی عطار در قالبی نمادین با هدف ترسیم نقطه اوج شخصیت انسانی به وضوح به چشم می خورد. هدف این تحقیق که با روش توصیفی، تحلیلی انجام شده است. بررسی وجوه مشابهت و تمایز میان اندیشه آنها ست. یافته ها نشان می دهد. که هر دو شخصیت در نگاه کلی در عرصه هستی شناسی به «گونه ای از وحدت وجود» معتقدند. کما اینکه در مسائلی مانند«کمال گرایی و کمال جویی انسان، نقش معرفت در سلوک، تمثیل پرنده به عنوان نماد حرکت صعودی، رهایی از دلبستگی ها در فرایند سلوکی» باور دارند. اما از سویی در ویژگی هایی مانند «رویکرد الهیاتی توحیدی، عنصر عشق، نگاه به حیات و...» تفاوت هایی دارند. که در متن مقاله به تفصیل بیان شده است.<br />کلیدواژهها: عطّار نیشابوری، سیر و سلوک، کارلوس کاستاندا، سیمرغ، عقاب.<br />............................................................................................................................................<br />* دانشیار گروه ادیان و عرفان دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایرانh-saeidi@sbu.ac.ir<br />** دانش آموخته ارشد عرفان اسلامی، دانشکده الهیات و ادیان دانشگاه شهیدبهشتیhttps://jrm.usb.ac.ir/article_9410_3ee427e545f1086142ec03f41394c28d.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959220250923Criticism of the component of tranquility in emerging spirituality with an emphasis on Imamiyya Shia mysticismنقد و بررسی مولّفه آرامش درمعنویتهای نوظهور با تأکید بر عرفان شیعه امامیه229255940710.22111/jrm.2025.49766.1241FAداودخوش باوراستادیار، گروه آموزشی معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان ، تهران ، ایران0000-0001-5557-697Xحسنیعقوبیاستادیار، گروه آموزشی معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج ، کرج ، ایران0000-0001-5557-697XJournal Article20241225All kinds of new and emerging spiritualisms based on ideas and thoughts have been created for the study of peace. Using the comparative analysis method, this research examines the components and characteristics of peace in emerging spiritualities and raises the question whether the peace and happiness presented in these spiritualities, which are often interpreted as a negative peace and meaning the absence of anxiety, are compatible with the concept of peace. God, which means stable peace, is it consistent or not? The purpose of this article is to identify and analyze the factors affecting peace in emerging spiritualisms and compare it with the teachings of Shia Imami mysticism. The findings of the research show that the teachings of emerging mystics, which sometimes have a secular approach, are divided into one of the following three categories in the field of methods of obtaining peace. They are: 1. Weak and limited confirmation of some ways of finding peace in Islamic teachings. 2. A set of unfounded claims that not only do not lead to peace, but may also lead to mental disorders. 3. Presenting metaphysical instructions, which from the Islamic point of view, can only lead to lasting peace in certain circumstances. From an Islamic point of view, peace is not always considered an indicator of spiritual or mental health. Rather, peace as an indicator of spiritual health should have a stable feature. Stability or instability of peace depends on its origin and subject.انواع معنویتگرایی های جدید و نوظهوری مبتنی بر اندیشهها و افکار برای تحصیل آرامش ایجاد شده است. این پژوهش با بهرهگیری از روش تحلیل تطبیقی، به بررسی مولفه و ویژگیهای آرامش در معنویتهای نوظهور پرداخته و این پرسش را مطرح میکند که آیا آرامش و شادی ارائهشده در این معنویتها که اغلب نوعی آرامش سلبی و به معنای فقدان اضطراب تفسیر میشود، با مفهوم آرامش الهی که بمعنای آرامش پایدار است، تطابق و همخوانی دارد یا خیر؟ هدف این مقاله، شناسایی و تحلیل عوامل موثر بر آرامش در معنویتگراییهای نوظهور و مقایسه آن با آموزههای عرفان شیعه امامیه است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که آموزههای عرفانهای نوظهور، که گاهی رویکردی سکولار دارند، در زمینه روشهای کسب آرامش به یکی از سه دسته زیر تقسیم میشوند: 1.تأیید ضعیف و محدود برخی راههای آرامشیابی در آموزههای اسلامی. 2.مجموعهای از ادعاهای بیاساس که نه تنها به آرامش نمیانجامند، بلکه ممکن است منجر به اختلالات روانی شوند.3.ارائه دستورات متافیزیکی، که از دیدگاه اسلامی، تنها در شرایطی خاص میتواند به آرامش پایدار منتهی شود. از منظر اسلامی، آرامش همواره و در هر شرایطی شاخص سلامت معنوی یا روانی محسوب نمیشود. بلکه آرامش به عنوان شاخص سلامت معنوی باید ویژگی پایداری داشته باشد. پایداری یا ناپایداری آرامش به منشأ و موضوع آن بستگی دارد.https://jrm.usb.ac.ir/article_9407_93c4324cc68c28a7c4b7f905d3d1756c.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959220250923The mystical perspective of Azad Belgrami in ghazalنگرش عارفانۀ آزاد بلگرامی در غزل257289941310.22111/jrm.2025.50704.1243FAسیدابرارحسینیدانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی؛ دانشکده ادبیات و علوم انسانی؛ دانشگاه سیستان و بلوچستان؛ زاهدان؛ ایران.محمّدامیرمشهدیاستاد گروه زبان و ادبیات فارسی؛ دانشکده ادبیات و علوم انسانی؛ دانشگاه سیستان و بلوچستان؛ زاهدان؛ ایران.سکینهعباسیاستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان ، ایران.Journal Article20250113Global scholars assert that mysticism profoundly influences the development of individuals pursuing perfection and is unmatched by any other field of knowledge. Furthermore, poetry inherently possesses a positive effect on human souls; thus, the influence wielded by mystical poets surpasses that of their contemporaries, necessitating a thorough examination of their works. Azad Belgrami stands out as a significant Persian poet from 12th AH India, renowned for his extensive contributions to both Persian and Arabic literature. A detailed analysis of his oeuvre reveals his remarkable eloquence and artistry; however, regrettably, his contributions have not received adequate scholarly attention. This gap motivated the authors to delve into Belgrami's ghazals to illuminate the presence of mystical ideologies within his poetry. This research has been conducted using a descriptive-analytical method. The findings indicate that themes related to mysticism recur frequently throughout Belgrami's ghazals. Notable themes include self-sufficiency, manifestation, the necessity of a Murshid (spiritual guide), honor, poverty, annihilation, grace, and unity. In conveying mystical ideas, Belgrami emerges as an accomplished mystic who articulates these elevated concepts with exceptional nuance and precision. His linguistic style is characterized by simplicity and fluidity; nevertheless, he effectively conveys mystical themes through vivid imagery and diverse metaphors, reflecting his adeptness in poetic composition.متفکّران و اندیشمندان در سراسرِ جهانِ هستی بر این باورند که عرفان، تأثیر شگرفی در ساختنِ انسانهای طالبِ کمال دارد و از این جهت، با هیچ یک از علوم و دانشها قابل مقایسه نیست. از طرف دیگر، ماهیّتِ شعر آنگونه است که در روح و جانِ انسانها تأثیر مثبت دارد؛ بنابراین تأثیرگذاریِ شاعرانِ عارف، بسیار افزونتر از دیگر شاعران است. پس لازم است که اشعارِ شاعرانِ عارف، موردِ بررسی و تحلیل قرار گیرد. آزاد بلگرامی از شاعرانِ بزرگِ فارسیگویِ قرنِ دوازدهمِ هجری در شبه قارۀ هندوستان است. وی به زبان فارسی و عربی آثار زیادی از خود به یادگار گذاشته است. با کاوش در آثارِ آزاد بلگرامی، قدرت و مهارت این سخنور در سخنپردازی بهوضوح مشاهده میشود. متأسفانه به این شاعر و آثار او آنچنان که بایسته، پرداخته نشده است. همین موضوع، نگارندگان را بر آن داشت تا با کاوش در غزلهای آزاد بلگرامی، بکوشند بازتاب اندیشههای عرفانی را در غزلهای این شاعرِ عارف آشکار سازند. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی انجام شده است. در پایان این پژوهش، روشن گردید که عرفان و مضامین عرفانی، یکی از درونمایههای پُرتکرار در غزلهای این شاعر است. برخی از این مضامین، عبارتند از: استغنا، تجلّی، ضرورت مُرشد، غیرت، فقر، فنا، لطف و وحدت. آزاد بلگرامی در مقامِ بیانِ مفاهیمِ عرفانی، در قامتِ یک عارفِ کمالیافته ظاهر میشود و با ظرافت و دقّت خاصّی، این اندیشههای متعالی را ارائه مینماید. زبان و نحوۀ بیان این شاعر، ساده و روان است. او در عین سادگی و روانی، مضامین عرفانی را در قالبِ تصاویر شاعرانه و همراه با صُوَرِ خیالِ رنگارنگ بیان کرده است که نشانۀ توانایی این شاعر در شعرپردازی است.https://jrm.usb.ac.ir/article_9413_72bbb8f274e6cfaade098cb852cd22ae.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959220250923An Analysis of Jewish Justifications for the Breach of Sacred Covenants with a Focus on Jewish Sacred Textsواکاوی توجیهات یهودیان در ارتباط با نقض پیمانهای قُدسی با تمرکز بر متون مقدس یهودی291318940510.22111/jrm.2025.49591.1222FAالهههادیان رسنانیدانشیار ، گروه علوم قرآن ، دانشگاه علوم قرآن و حدیث تهران ، تهران، ایرانJournal Article20240817This study examines the ways in which the Israelites interacted with divine covenants and the justifications provided for their breaches of these sacred agreements, with a focus on prominent Jewish sacred texts. The covenants between God and the Israelites, as conditional commitments, form the central axis of Jewish religious literature, linking the Israelites' unique relationship with God and the Promised Land to their adherence to these covenants. These agreements not only establish a divine framework for Jewish identity and religious obligations but also provide mechanisms for addressing the consequences of their violations.<br /><br />Findings reveal that despite explicit commitments, the Israelites repeatedly breached these covenants. In response to the resulting consequences, they turned to concepts such as teshuva (repentance), eternal covenants, and divine punishments as means to restore and rebuild their relationship with God . These concepts, emphasized in sacred texts and Jewish interpretations, serve as dynamic tools for adapting to historical and spiritual challenges. Through an analysis of these mechanisms, this study offers deeper insights into Jewish religious and interpretive strategies, shedding light on how the legitimacy of faith and the collective identity of the Jewish people have been maintained in the face of covenantal breaches and their repercussions .این پژوهش به بررسی نحوه تعامل بنی اسرائیل با پیمانهای الهی و توجیهات ارائهشده برای نقض این پیمان های قُدسی، با تأکید بر متون برجسته مقدس یهودی، میپردازد. پیمانهای خداوند با بنیاسرائیل، بهعنوان تعهداتی مشروط، محور اصلی متون دینی یهودیت را تشکیل داده و رابطه ویژه با خداوند و سرزمین مقدس را به رعایت این پیمان ها وابسته می دانند. این پیمان ها نه تنها چارچوبی الهی برای هویت یهودیان و تعهدات دینی آنها ارائه میدهند، بلکه سازوکاری برای مدیریت پیامدهای نقض آنها نیز فراهم می کنند.<br />یافته ها نشان می دهد که بنیاسرائیل، به رغم تعهدات صریح، بارها این پیمانها را نقض کردهاند و در واکنش به پیامدهای آن، از مفاهیمی چون توبه (teshuva)، پیمان ابدی، و مجازاتهای الهی برای اصلاح و بازسازی رابطه خود با خداوند استفاده کردهاند. این مفاهیم که در متون مقدس و تفاسیر یهودی برجسته شدهاند، ابزارهایی پویا برای تطبیق با چالشهای تاریخی و معنوی فراهم کردهاند. این پژوهش با تحلیل این سازوکارها، درکی عمیقتر از استراتژیهای دینی و تفسیری یهودیت ارائه میدهد و به چگونگی حفظ مشروعیت دینی و هویت جمعی قوم یهود در مواجهه با نقض پیمانها و پیامدهای آن میپردازد.<br />کلید واژهها: بنیاسرائیل، پیمانهای قُدسی، نقض پیمان، توجیهات یهودیان، متون مقدس یهودی.https://jrm.usb.ac.ir/article_9405_bd04c3c2f8dbab5fa3d997930496a262.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-51959220250923Distinctive Features of Epistemology in the Theology of Rumi and Ibn Arabi Compared to Christian Mysticism and Western Philosophical Schoolsویژگیهای متمایز معرفتشناسی در خداشناسی مولانا و ابنعربی در مقایسه با عرفان مسیحی و مکاتب فلسفی غرب319345940810.22111/jrm.2025.49819.1234FAامیریوسفیدانشجوی دکتری، گروه ادیان و عرفان دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد ، ایران0000-0002-8709-8527علیاشرف امامیدانشیار، گروه ادیان و عرفان دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد ، ایران.0000-0002-8709-8527Journal Article20240921This research delves into the characteristics of authentic knowledge in Islamic Sufism, particularly focusing on the epistemologies of Rumi and Ibn Arabi. It aims to compare these perspectives with Christian mysticism and philosophical and theological epistemology. The study highlights the distinct approaches of Rumi and Ibn Arabi as two prominent figures in Islamic Sufism, contrasting them with the understanding of God in Christian mysticism. Contemporary scholars' analyses of mystical knowledge and the perspectives of certain philosophers of religion are examined to provide a comprehensive evaluation, which is a primary goal of this paper. By examining the relationship between mystical knowledge and rationality, the study assesses the position of knowledge within a mystical system structured around intuition. Authentic knowledge passes through the gate of a legitimate and moderate spiritual path. Its validity is linked to the manner of this spiritual journey and the belief in the One God, as true revelation is in fact derived from a correct connection with the singular reality of existence, and this connection necessitates its appropriate requirements.Ultimately, the paper argues that the mystical knowledge of Rumi and Ibn Arabi is not confined to limited, instrumental reason but aligns with a higher reality known as universal reason. This starkly contrasts Christian belief, with its emphasis on incarnation and the mystical perspectives accompanying it. Consequently, approaches that contradict explicit rationality, such as incarnation, and theosis, cannot be considered valid in their understanding of God.پژوهش پیش رو به دنبال ویژگیهای معرفت معتبر در خداشناسی عرفان اسلامی با تکیه بر معرفتشناسی مولانا و ابنعربی در قیاس با عرفان مسیحی و معرفتشناسی فلسفی و کلامیست. در این میان، تمایزات نگاه مولانا و ابنعربی به عنوان دو شاخص در عرفان اسلامی با خداشناسی عرفان مسیحی برجسته میشود. نظرات محققان معاصر در تحلیلشان نسبت به معرفت عرفانی و عنایت به آراء برخی فیلسوفان دین، میتواند ارزیابی مهمی به دست دهد که از اهداف این نوشتار است. ضمن بررسی نسبت معرفت عرفانی با عقلانیت، جایگاه معرفت در نظام عرفانی به عنوانی ساختاری شهود محور مورد ارزیابی قرار میگیرد. معرفت معتبر از درگاه سلوک مشروع و معتدل میگذرد و اعتبار آن به نحوه سلوک و باور به خدای یگانه مرتبط است، چراکه شهود صحیح در واقع ناشی از ارتباط درست با حقیقت واحد هستیست و این ارتباط، لوازم مناسب خود را میطلبد. در بررسی نهایی، معرفت عرفانی مولانا و ابنعربی، در حصارِ عقل جزیی و ابزاری نیست و مطابق حقیقتی فراتر به نام عقل کل است. با ایمان مسیحی و آموزه تجسد و نگاه عرفای مسیحی در خداشناسی کاملا مغایر است، لذا نمیتوان رویکردهای در تعارض با عقلانیت صریح را از قبیل اتحاد و حلول و تجسد، در خداشناسی ایشان معتبر قلمداد کرد.https://jrm.usb.ac.ir/article_9408_58c8a7d43def35a4410754ab6642fa53.pdf