دانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923A Comparative Study of the Conceptual Commonalities of the Theory of the 'Perfect Human' in the thought of Suhrawardi and Ibn Arabiبررسی اشتراکات مفهومی نظریه «انسان کامل» در اندیشه ابن‌عربی و سهروردی123956110.22111/jrm.2025.51615.1276FAامیرراستین طرقی. نویسنده مسئول، استادیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایرانفاطمهرحمانیدانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه شهیدمطهری واحد خواهران مشهد، مشهد، ایرانJournal Article20250409Objective: The Apparent Commonalities Between Suhrawardi and Ibn Arabi, including their influence on Mulla Sadra's philosophical system, their efforts to bridge philosophy and mysticism, and their historical contemporaneity, prompt researchers to explore and compare the ideas of these two thinkers. One of the shared and significant themes in both their thoughts is the concept of a human who serves as an intermediary between the Divine and creation—referred to by Suhrawardi as the "Theosophical Sage" (ḥakīm muta’allih) and by Ibn Arabi as the "Perfect Human" (al-insān al-kāmil).<br /><br />Methods: This article employs a descriptive-analytical method to compare the elements of the theory of the Perfect Human in the thought of these two great Islamic philosophers and mystics, highlighting the conceptual commonalities in their perspectives.<br />Results and Conclusions: The results of this comparative study reveal that, despite fundamental differences in their philosophical and mystical foundations, the two thinkers share key principles regarding the Perfect Human. Suhrawardi, by introducing the concept of the "Theosophical Sage," and Ibn Arabi, through his theorization of the "Perfect Human," each elaborated on this existential station in their own distinct manner. Among their shared viewpoints are :The belief in humanity's special status as God's vicegerent on Earth, The conviction that the Perfect Human serves as a mediator of divine grace for other beings, Their perspective on the Perfect Human as a comprehensive mirror of the cosmos. However, Ibn Arabi's theory is distinguished by its emphasis on the all-encompassing nature of the Perfect Human and his identification of the supreme manifestation of this ideal.اشتراکات ظاهری موجود در شیخ اشراق و ابن‌عربی، از جمله تأثیرگذاری بر نظام فلسفی ملاصدرا، کوشش برای ایجاد پیوند میان فلسفه و عرفان، و هم‌عصری تاریخی، ذهن پژوهشگر را به کاوش و مقایسه میان آراء این دو اندیشمند سوق می‌دهد. یکی از موضوعات مشترک و مورد توجه در اندیشه هر دو، بحث درباره انسانی است که واسطه میان حق و خلق است که در بیان شیخ اشراق حکیم متاله و در لسان ابن‌عربی انسان کامل نام گرفته است. در این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی به مقایسه عناصر نظریه انسان کامل نزد این دو متفکر و عارف بزرگ جهان اسلام و بیان اشتراکات مفهومی موجود در اندیشه ایشان پرداخته شده است.<br />نتایج حاصل از مقایسه تطبیقی دو دیدگاه نشان می‌دهد که هر دو متفکر، علی‌رغم تفاوت‌های بنیادین در مبانی فلسفی و عرفانی، در اصول کلیدی مربوط به انسان کامل اشتراک نظر دارند. سهروردی با طرح مفهوم «حکیم متأله» و ابن‌عربی با نظریه‌پردازی «انسان کامل»، هر کدام به شیوه‌ای خاص به تبیین این مقام وجودی پرداخته‌اند. از جمله نقاط مشترک می‌توان به اعتقاد به جایگاه ویژه انسان به عنوان جانشین خداوند در زمین، باور به نقش انسان کامل به عنوان واسطه فیض الهی برای سایر موجودات و دیدگاه ایشان درباره انسان کامل به عنوان آینه تمام‌نمای جهان هستی اشاره کرد؛ تأکید بر جامعیت انسان کامل و نیز تعیین مصداق اتم انسان کامل از اختصاصات نظریه ابن‌عربی استhttps://jrm.usb.ac.ir/article_9561_a1305073d1e015202fc47c3a3817f5eb.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923Analysis of mystical and epistemological discourse in Paulo Coelho's Manual of the Warrior of Lightتحلیل گفتمان پائولو کوئیلو در «سلحشور نور»، واگرایی و همگرایی آن با مثنوی مولوی2553973710.22111/jrm.2025.49791.1227FAسید علیسراجنویسنده مسئول، دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران0000-0001-5851-0933مهدیبیات مختاریدانشیار ، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایرانمهدیمهرانی راد. دانشیار ، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایرانJournal Article20240912Analysis of mystical and epistemological discourse in Paulo Coelho's Manual of the Warrior of Light<br />The extraordinary success of Paulo Coelho's works in recent decades has led to the analysis of these works from various points of view of narratology, mysticism, the theme of the Journey, etc. Due to the similarity in appearance and the themes presented in Coelho's works, one of the points worthy of attention in the analysis of his works is the hypothesis of adaptation from Persian mystical works, particularly the thoughts of Maulana Jalaluddin Balkhi. In this study, according to discourse analysis method and context of the situation of Paulo Coelho's works, firstly, the common features of the novel Manual of the Warrior of Light, which is a synthesis of the thoughts of all Coelho's works, with the great works of Persian didactic mysticism (especially Rumi, Hafez and Saadi) has been examined, then the difference between Coelho's approach and Persian mystical works is discussed. In short, the results show that, albeit in the appearance of Manual of the Warrior of Light, there are common aspects with the Persian mystical works, which has made the readers attention to this work, the purpose and result of this work is only to encourage the audience to achieve material goals is, which completely different from the Persian mysticism.<br />Comparative literature, Manual of the Warrior of Light novel, newfound spiritual behavior, pseud mysticism, modernity.توفیق آثار پائولو کوئیلو در دهه‌های اخیر باعث شده است که از نظرگاه‌های مختلف روایت‌شناسی، عرفانی، مضمون سیر و سلوک و معنویت‌گرایی بررسی و تحلیل شوند. به دلیل شباهت ظاهری و مضامین مطرح‌شده در آثار وی با آثار عرفانی فارسی، به‌ویژه اندیشه‌های مولانا جلال‌الدین بلخی و حافظ، یکی از نکات درخور توجه فرضیۀ اقتباس اوست. در پژوهش حاضر به شیوۀ کیفی و با تحلیل محتوای گفتمان محور و باتوجه به بافت موقعیت شکل‌گیری آثار، الگوهای معناسازی در دو سنت عرفانی را بررسی کرده است؛ بنابراین، ابتدا در بافتار متن، وجوه مشترک رمان سلحشور نور که چکیده و نمایة تمامیت اندیشه‌های وی است، با کلان آثار عرفانی فارسی، به‌ویژه مولوی و حافظ، بررسی شده، در ادامه به تفاوت رویکرد کوئیلو با آثار عرفانی فارسی پرداخته‌شده است. گرچه رمان سلحشور نور در ظاهر وجوه مشترکی با آثار عرفانی فارسی دارد (مانند مفهوم سفر روحانی و جستجوی حقیقت) که موجب اقبال به این اثر شده است؛ اما غایت نهایی آن نه تقرب الهی، بلکه دستیابی به موفقیت مادی و خودشکوفایی فردی است که کاملاً با غایت سلوک عرفانی فارسی که رسیدن به قرب الهی است، متفاوت است. این تفاوت بنیادین، ریشه در مبانی معرفت‌شناختی غرب مدرن دارد که عرفان را در خدمت اهداف اومانیستی قرار می‌دهد.https://jrm.usb.ac.ir/article_9737_c6a543cde7d2082034b5c22059267ac8.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923Mythical and Ritual Links in the Shahnameh and Mahabharataپیوندهای اسطوره‌ای و آیینی در شاهنامه و مهابهارتا5582973810.22111/jrm.2025.50633.1251FAمهدیدانشورنویسنده مسئول، استادیار، گروه ادیان شرق، دانشکده ادیان، دانشگاه ادیان و مذاهب قم ،قم ، ایرانسمیهخلیلیپژوهشگر، پژوهشگاه ادیان و مذاهب وابسته به دانشگاه ادیان و مذاهب قم ،قم ، ایرانJournal Article20250121This research presents a comparative analysis of the mythical and ritual links in two epic poems, the Shahnameh and the Mahabharata, examining the cultural and historical commonalities between Indian and Iranian peoples. The study analyzes shared elements in the rituals and myths of these ancient works through an analytical-comparative approach. Ritual practices such as purification through blood, water, and fire, as well as sacrificial rites, are the focus. Results indicate that both epics reflect belief systems rooted in ancient Indian and Iranian traditions. For example, the horse sacrifice ritual in the stories of Kay Khosrow and the Pandavas symbolizes efforts to cleanse sins and attain salvation. Similarly, purity tests such as Siyavash’s passage through fire and Sita’s purification in the Mahabharata demonstrate shared beliefs in divine trials to prove righteousness. Furthermore, similarities in burial rites, including entombment in the Shahnameh and cremation in the Mahabharata, underscore the significance of purification and salvation in the mythological beliefs of both cultures. These findings suggest that the Shahnameh and Mahabharata serve as valuable cultural documents, revealing deep connections between Iranian and Indian civilizations. This study highlights the importance of comparative analyses in understanding cultural commonalities among ancient societies.Keywords: Shahnameh, Mahabharata, mythology, ritual, purification, sacrifice, comparative studies.این پژوهش به بررسی تطبیقی پیوندهای اسطوره‌ای و آیینی در دو منظومه حماسی شاهنامه و مهابهارت می‌پردازد، با توجه به اشتراکات فرهنگی و تاریخی میان اقوام هند و ایرانی، هدف این مطالعه تحلیل عناصر مشترک در آیین‌ها و اسطوره‌های این دو اثر باستانی است. روش تحقیق به صورت تحلیلی‌ـ‌تطبیقی است و به بررسی مناسک آیینی همچون تطهیر با خون، آب و آتش، و آیین‌های قربانی می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که هر دو منظومه بازتاب‌دهنده نظام‌های اعتقادی مشترکی هستند که ریشه در باورهای کهن هند و ایرانی دارند. برای نمونه، آیین قربانی اسب که در داستان کیخسرو و پاندوان دیده می‌شود، بیانگر تلاش برای پاک‌سازی گناهان و کسب رستگاری است. همچنین، آزمون‌های پاکدامنی نظیر عبور سیاوش از آتش و تطهیر سیتا در مهابهارت، نشان‌دهنده باورهای مشترک درباره اثبات حقانیت از طریق آزمون‌های الهی است. تطابق آیین‌های خاکسپاری، از جمله دخمه‌گذاری در شاهنامه و سوزاندن اجساد در مهابهارت، بر اهمیت تطهیر و رستگاری در باورهای اسطوره‌ای هر دو فرهنگ تأکید دارد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که شاهنامه و مهابهارت نه تنها به عنوان منابع ادبی و تاریخی ارزشمند، بلکه به عنوان اسناد فرهنگی، نمایانگر پیوندهای عمیق میان دو ملت ایران و هند هستند. این پژوهش بر اهمیت مطالعات تطبیقی در درک بهتر اشتراکات فرهنگی میان تمدن‌های باستانی تأکید می‌کند.https://jrm.usb.ac.ir/article_9738_2369a41f954c71e2a5217d442d32186e.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923The Origins of Buddhist Doctrine of Devasatya (Two Truths) and It’s Repercussion in Nāgārjuna’s Point of Viewخاستگاه‌های آموزۀ بودایی "دِوَساتیا" (دو حقیقت) و انعکاس آن در اندیشۀ ناگارجونا83106973910.22111/jrm.2025.51039.1253FAحسینصابری ورزنهنویسنده مسئول، استادیار، گروه فسلفه دین، ادیان و عرفان؛ دانشکدگان فارابی؛ دانشگاه تهران؛ قم؛ ایرانJournal Article20250211The doctrine of Devasatya or the Two Truths, holds significant prominence within Buddhist philosophy, particularly among the philosophers of the Mādhyamaka and Yogācāra schools. According to this doctrine, reality can be broadly categorized into two principal types: 1- conventional truth (saṁvṛtisatya) and 2- Ultimate truth (paramārthasatya). This study employs a descriptive-analytical methodology with a historical perspective to explore three critical issues related to the doctrine of the Two Truths: a- its origins, b- its early developments, and c- its reflection in the thought of Nāgārjuna, the founder of the Mahāyāna Mādhyamaka school. In summary, the origins of the Two Truths doctrine can be traced to various ways of liberation within Hinduism, while also being influenced by the distinction made between definitive and interpretative statements of Buddha in the Pāli Canon. Subsequently, both Theravāda commentators and scholars from the Sautrāntika and Sarvāstivāda schools transitioned this previously hermeneutical discourse into ontological discussions, thereby providing the initial formulations of the Two Truths doctrine. Afterwards, Nāgārjuna posited this doctrine as a foundational principle of Buddhist teachings, elaborating on its cognitive and ontological dimensions. According to his perspective, conventional truth pertains to everyday understanding and the apparent teachings of the Buddha, whereas ultimate truth refers to the concept of śūnyatā or the emptiness of phenomena from inherent essence and independent, unconditional existence.آموزۀ دِوَساتیا (devasatya) یا دو حقیقت، در فلسفۀ بودایی بسامد بسیاری داشته و بالخصوص در میان فیلسوفان مکتب مادیه‌میکا و یوگاچاره، گسترش زیادی پیدا کرده و تفاسیر مختلفی پذیرفته است. بر اساس این آموزه، حقیقت یا واقعیت در یک تقسیم‌بندی کلان، به دو قسم کلی تقسیم می‌شود: 1- حقیقت متعارف (saṁvṛtisatya) و 2- حقیقت نهایی (paramārthasatya). در این تحقیق، با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تاریخی، به سه مسئلۀ مهم در خصوص آموزۀ دو حقیقت پرداخته‌ایم: الف: خاستگاه‌های آن، ب: تطورات اولیۀ آن و ج: انعکاسش در اندیشۀ ناگارجونا بینان‌گذار مکتب مادیه‌میکا. به اختصار می‌توان گفت که خاستگاه آموزۀ دو حقیقت، از جهت در نظریۀ طرق مختلف نجات در هندوئیزم و از سوی دیگر، متأثر از تقسیمی است که بین عبارات محکم و متشابه بودا در متون مقدس پالی مطرح شده است. پس از آن، هم مفسران تراوادایی و هم اندیشمندان مکاتب سَرواستی‌وادا و سوترانتیکا این بحث را که پیشتر صبغۀ هرمنوتیکی داشته، وارد مباحث وجودشناختی کردند و نخستین تقریرها از آموزۀ دو حقیقت را به دست دادند. از همین مجرا، ناگارجونا این نظریه را به عنوان اصل و بنیان آموزه‌های بودا مطرح ساخت و ابعاد شناختی و هستی‌شناختی این دوگونه حقیقت را شرح و بسط داد. طبق دیدگاه وی، حقیقت متعارف ناظر به فهم روزمره و ظاهر آموزه‌های بودا و حقیقت نهایی، ناظر به آموزۀ شونیَتا یا تهی‌بودگیِ هستندگان از ذات و تعین مستقل و نامشروط است.https://jrm.usb.ac.ir/article_9739_5541589638cee2e074674f7d553d9975.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923The Cognitive Connection of Insān-e Kāmil (the Complete Person) with True Monotheism: A Perspective from Rāz-e Shīrāzīپیوند معرفتی انسان کامل با توحید حقیقی از دیدگاه رازشیرازی107139974010.22111/jrm.2025.51062.1255FAرویارضامنشدانشجوی دکتری، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه فردوسی‌مشهد، مشهد ، ایرانعلیاشرف امامینویسنده مسئول، دانشیار، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه فردوسی‌مشهد، مشهد ، ایران0000-0002-8709-8527محمدجوادشمسدانشیار ،گروه فلسفه و حکمت‌اسلامی، دانشگاه بین‌المللی امام‌خمینی(ره) قزوین ،قزوین ، ایرانفیاضقرائیدانشیار، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه فردوسی‌مشهد، مشهد ، ایرانJournal Article20250212Reaching true monotheism (tawḥīd) is arguably among the most exalted and fundamental goals within mystical and Sufi traditions. Mīrzā Abu'l-Qāsim-e Rāz-e Shīrāzī-ye Ḥosaynī-ye Sharīfī-ye Dhahabī, a 13th/19th-century mystic, emphasizes tawḥīd as light and associates it with the entrusting of divine authority to a purified heart. This suggests that the heart of the Insān-e Kāmil serves as the locus for the illocal (lā-makān) ocean of divine essence. Because God is limitless, He cannot be fully contained within any realm, physical or spiritual, except within the expansive heart of the Insān-e Kāmil. According to the prophetic ḥadīth, "Whoever knows himself, knows his Lord," Rāz-e Shīrāzī emphasizes the importance of self-knowledge and self-recognition as a pathway to knowing God. However, he assumes that the soul's inherent limitations prevent the manifestation of its innate light and essence. Consequently, transcending the limitations of the self and attaining God necessitates guidance from the Insān-e Kāmil. The Insān-e Kāmil, understood as a manifestation of the Muhammadan and Alid luminaries and their pure descendants, embodies all four levels of tawḥīd: tawḥīd-e athari (monotheism of works), tawḥīd-e afʿālī (monotheism of actions), tawḥīd-e ṣifātī (monotheism of attributes), and tawḥīd-e dhātī (monotheism of essence). Thus, knowing the Insān-e Kāmil offers one avenue (among others) for knowing and acknowledging the Almighty. According to Rāz-e Shīrāzī, this is primarily facilitated through the principle of murābiṭa (bilateral spiritual connection). This essay employs a descriptive-analytical approach, using library resources to explain Mīrzā Abu'l-Qāsim-e Rāz-e Shīrāzī's method of knowing God.پژوهش حاضر بررسی پیوند معرفتی انسان کامل با توحید حقیقی از دیدگاه راز شیرازی است راز شیرازی عارف قرن سیزدهم ، از جمله عارفانی است که از توحید به عنوان نور و بار امانت ولایت عظیمه حق تعالی تعبیر کرده است که در قلب انسان کامل ، که عالم وسیع الفسیحه ای است ، گنجانده شده است.در این پژوهش سعی شده است با روش توصیفی - تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌‌ای به چگونگی دستیابی به توحید حقیقی پرداخته شود.<br />جناب راز سر نهادن به آستان انسان کامل را به عنوان یکی از راههای معرفت حق تعالی و معرفت خود دانسته است از نظر او هیچ راهی برای معرفه الله نیست مگر از طریق معرفت به امام، که معرفت امام ، همان معرفت به حق تعالی است .بنابراین طریقه توحید حقیقی و یا حداقل یکی از راههای آن ، شناخت انسان کامل است که از نظر جناب راز از طریقه اصلی، به نام اصل « مرابطه» امکان پذیر خواهد بود.<br />با بررسی در مجموع آثار جناب راز در می یابیم که در نزد او انسان‌کامل تعبیر دیگری از حضرات محمدی و علوی و ذریه مطهر ایشان است که جامع جمیع مراتب توحید اربعه(آثاری ، افعالی ، صفاتی و ذاتی) است؛ و تنها آن حضرات می‌تواند مظهر توحید ذاتی بوده و با مرتبه ولایی آن برابری کنند؛ زیرا این توحید مظهر و محل توحید ذاتی حق‌تعالی بوده و منحصرا در باطن حضرات‌محمدیه و علویه و ذریه مطهرشان است.https://jrm.usb.ac.ir/article_9740_0d5ce05899d37ca56010ea9693290ecd.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923Comparison of Plotin's and Attar's thinking in mantegh altairتحلیلِ اشتراکاتِ اندیشگانیِ عطار در منطق الطّیر با تفکرات فلوطین141167974110.22111/jrm.2025.51065.1254FAمیلادموحدی راددانش آموختة دکتری زبان و ادبیات فارسی ، دانشگاه مازندران.، ایران.نفیسهایرانینویسنده مسئول، استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان، ایران، تهران ، ایرانJournal Article20250211Abstract: Basically, philosophy and mysticism are closely related and can not be separated. Mystics in different periods and times have had many thoughts and ideas that are close to each other. From this passage, practical and mystical teachings and experiences such as leaving the world, the soul, inner purification, discovery and intuition, and the unity of existence are among the common topics between Neoplatonic philosophy and Islamic mysticism. Neoplatonic wisdom has been one of the most important philosophical schools of ancient Greece, which Plotin was able to upgrade to a coherent system of thought. For this reason, the authors in this article have analy zed the logic of Altair Attar with a descriptive-analytical method in order to show the degree of interaction of these ideas. The result of the research shows that Attar Neishabouri's thoughts in the logic of al-Tayr are influenced by the thoughts of Plotinus, and his thoughts have common points with thoughts such as creation and the order before the issue of reason, the union of the wise and reasonable, the wandering of the soul, the destruction of God and the classification of people. It is very interestin<br />Key words: Attar, Plotinus, Annihilation, mantegh Altair, Neoplatonic Thoughts.فلسفه و عرفان ارتباط نزدیک و تنگاتنگی با هم دارند و نمی‌توان این دو را از هم جدا کرد. عرفا و فلاسفه در دوره‌های مختلف، افکار و اندیشه‌های نزدیکی داشته‌اند؛ از این رهگذر، آموزه‌ها و تجربیات عملی و عرفانی ازقبیل ترک دنیا، روح، تصفیة درون، کشف و شهود و وحدت وجود از مباحثِ مشترکِ میانِ فلسفة نوافلاطونی و عرفان اسلامی است.<br />حکمت نوافلاطونی از مهمترین مکاتبِ فلسفیِ یونانِ باستان بوده‌است که فلوطین توانست آن را به‌شکلِ نظامِ فکریِ منسجمی درآورد. طرزِ نگرشِ فلوطین به جهان هستی با طرزِ نگرشِ عارفی چون عطار نیشابوری، شباهت‌های فراوانی دارد. مهمترین وجهِ اشتراکِ فلوطین به‌عنوان یک فیلسوف و عطار در نقش یک عارف، جست‌وجوی یک معرفت فراحسی است. فلسفه به‌مدد عقل و معرفت انتزاعی و عرفان به‌مدد قلب و کشش روحی، در پیِ معرفتِ کشفی و شهودی هستند. این‌گونه است که فلسفه و عرفان (فیلسوف و عارف) برای وصول به حقیقت، با هم سنخیت دارند؛ به همین دلیل، نویسندگان در این مقاله، با روش توصیفی_تحلیلی، منطقالطیر عطار را بررسی کرده‌اند تا میزانِ تعاملِ عرفان و فلسفه (تعاملِ اندیشگانیِ عطار و فلوطین) را نمایان سازند. دستاورد این پژوهش تبیینِ اشتراکاتِ اندیشگانیِ فلوطین و عطار است؛ همچنین این پژوهش نشان می‌دهد که افکارِ عطارِ نیشابوری را در منطقالطیر، می‌توان تحت‌تأثیر اندیشه‌های فلوطین بررسی کرد. وجود اندیشههایی نظیر آفرینش و مرتبه پیش از صدور عقل، اتحاد عاقل و معقول، غربت روح، فناء فی الله و طبقهبندی مردم در منطق-الطّیر، طرزِ نگرشِ عطار را به طرزِ نگرشِ نوافلاطونی نزدیک می‌کند.https://jrm.usb.ac.ir/article_9741_12ac6af644e4feb9c837b120a2eae114.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923Separation of this world from the hereafter and prevention of decreaseTheir convergence in Maulana's Masnaviواگرایی دنیا از آخرت و ممانعت از فروکاست همگرایی آنها در مثنوی مولوی169196974210.22111/jrm.2025.51287.1261FAفرانکبهمنیدانشیار، فلسفه و کلام، گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایرانعلی اصغرغفورینویسنده مسئول، استادیار، گروه ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.Journal Article20250228The objective of the present research is to analyze the divergence of the world and the hereafter and examine the prevention of reducing the convergence of these two concepts in Rumi's Masnavi. This research is fundamental in type and applied in terms of purpose, conducted using thematic analysis. The research data, after purposive sampling, were coded and analyzed in three stages, followed by the extraction of the thematic network. Rumi's Masnavi serves as the research community, with other sources aligned with the objective serving as supplementary resources. The results of the research are categorized into five major categories: "The Nature of the World," "The Value Nature of the World," "The Anti-Value Nature of the World," and "The Divergence of the World from the Hereafter and its Convergence with it." The thematic network elucidates Rumi's perspective on the world and its manifestations in contrast to the concept of the hereafter. The findings indicate that Rumi, while valuing the world as a path to perfection and the sacred realm, emphasizes the necessity of distinguishing between these two domains and cautions against reducing afterlife values to worldly matters and the divergence of these two realms. This study, by examining the verses of the Masnavi, demonstrates how rationality, tolerance, avoidance of prejudice, and blind imitation, as worldly manifestations, interact with spirituality and afterlife values but should never replace them. Thus, Rumi, by presenting a dual interpretation of the world and the hereafter, invites readers to balance and reflect on the meaning of life and clarifies that a negative approach to the world causes divergence between the world and the hereafter, while a hierarchical approach to the world prevents the reduction of convergence between the world and the hereafter.هدف پژوهش حاضر، تحلیل واگرایی(Divergence) دنیا و آخرت و بررسی ممانعت از فروکاست همگرایی(Convergence) این دو مفهوم در مثنوی مولوی است. این پژوهش ازلحاظ نوعْ بنیادی و به‌لحاظ هدف کاربردی است و با روش تحلیل مضمون صورت‌گرفته‌است. داده‌هاى تحقیق پس از نمونه‌گیری هدفمند، در سه مرحله کدگذاری و تحلیل‌شده، سپس شبکۀ مضامین استخراج گردیده‌است. مثنوی مولوی جامعة تحقیق و سایر منابع همسو با هدفْ منابع تکمیلی اند. حاصل تحقیق در پنج کلان‌مقولۀ «ماهیّت دنیا»، «ماهیّت ارزشی دنیا»، «ماهیّت ضدّارزشی دنیا» و «واگرایی دنیا از آخرت و همگرایی با آن» دسته‌بندی شده‌است. شبکۀ مضامین چگونگی نگرش مولانا به دنیا و جلوه‌های آن در مقابل مفهوم آخرت روشن‌می‌سازد. یافته‌ها نشان‌می‌دهد که مولانا، ضمن ارج نهادن به دنیا به عنوان راهی برای رسیدن به کمال و عالم قدس، بر ضرورت تمایز بین این دو ساحت تأکیددارد و از فروکاستن ارزش‌های اخروی به امور دنیوی و واگرایی این دو ساحت پرهیزمی‌دهد. این پژوهش با بررسی ابیات مثنوی، نشان‌می‌دهد که چگونه خردورزی، مدارا، دوری از تعصب و تقلید کورکورانه، به عنوان نمودهای دنیوی، در تعامل با معنویت و ارزش‌های اخروی قرار می‌گیرند، اما هرگز نباید جایگزین آنها شوند. به این ترتیب، مولانا با ارائه تفسیری دوسویه از دنیا و آخرت، خوانندگان را به تعادل و تفکر در معنای زندگی دعوت می‌کند و روشن‌می‌سازد که رویکرد منفی به دنیا موجب واگرایی دنیا از آخرت و رویکرد رتبه‌ای به دنیا مانع فروکاست همگرایی دنیا با آخرت می‌گردد.https://jrm.usb.ac.ir/article_9742_112c42496a3aaefd9715571bcc875dec.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923Giligol in relation to Judaism and its doctrinal similarity to Samsara in Hinduism.گیلگول در قبالای یهودی و شباهت آموزه ای آن با سمساره در هندوئیسم197219974310.22111/jrm.2025.51503.1269FAمحمدرسولایمانی خوشخونویسنده مسئول، استادیار، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه شهید بهشتی تهران ، تهران ، ایران0000-0003-0770-4046ساسانپیرفلکدانشجوی کارشناسی ارشد ، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه شهید بهشتی تهران ، تهران ، ایران0009-0008-2455-3351Journal Article20250325In Jewish Kabbalistic mysticism, Gilgul refers to the return of souls to the world due to past sins and their incarnation in other bodies for the purification of souls. Significant similarities can be found between this concept and the Karma-Samsara doctrine in Hinduism. Since the soteriology of Abrahamic religions is based on resurrection and the judgment of the dead, and the reception of reward and punishment in other realms, Kabbalistic Judaism, in this respect, diverges from the divine religions and approaches Eastern religions. The purpose of this research is to consult Kabbalistic sources and Hindu sacred texts in order to reveal the doctrinal commonalities between Gilgul and Samsara. To this end, this article comparatively analyzes the doctrine of reincarnation in both religions using a descriptive and analytical method. Based on the review, both doctrines are an exposition of metempsychosis and the return to the world after death. Furthermore, they have defined a causal mechanism for the reward and punishment system, denying any divine intervention in reward and punishment. Moreover, both have been used to appease followers with the complex existing situation. These similarities may challenge the Torah-based origin of Kabbalah and its harmony with the fundamental teachings of Abrahamic religions.در عرفان قبالای یهودی، گیلگول به معنای بازگشت ارواح به دنیا به دلیل گناهان گذشته و حلول در بدن های دیگر به منظور تایید ارواح است و بین آن و آموزه کرمه-سمساره در آیین هندو شباهت های زیادی را می توان یافت. از آنجاکه نجات شناسی ادیان ابراهیمی بر معاد و رستاخیر مردگان و دریافت جزا و پاداش در عوالم دیگر استوار است، قبالای یهودی از این جهت از ادیان الهی فاصله گرفته و به ادیان شرقی نزدیک شده است. هدف از این پژوهش مراجعه به منابع قبالائی و متون مقدس هندوئی، به منظور آشکار کردن اشتراکات آموزه ای گیلگول و سمساره است. برای این منظور این مقاله با روش توصیفی و تحلیلی به مقایسه تطبیقی آموزۀ تناسخ در هر دو دین پرداخته است. بر اساس بررسی به عمل آمده، هر دو آموزه، تقریری از تناسخ مُلکی و بازگشت به دنیا پس از مرگ می باشند. همچنین، برای نظام پاداش و جزا ساز و کار علّی تعریف کرده اند و هرگونه دخالت داشتن خداوند در جزا و پاداش را نفی می کنند. ضمن اینکه هر دو برای رضایتمند کردن پیروان به وضعیت بغرنج موجود به کار آمده اند. این شباهت ها می تواند خاستگاه توراتی قبالا و هماهنگی آن با آموزهای بنیادین ادیان ابراهیمی را به چالش بکشد.https://jrm.usb.ac.ir/article_9743_af3583d6af9d41f035718a6df4fce95e.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923A comparative study of the concept of "guidance" in the Quran and Islamic mysticism with the theories of spiritual guidance in other religionsمطالعه تطبیقی مفهوم «هدایت» در قرآن و عرفان اسلامی با نظریه‌های هدایت معنوی در دیگر ادیان221250974410.22111/jrm.2025.51524.1272FAمهرنازگلینویسنده مسئول، استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث ، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.Journal Article20250328Guidance (Hedayat), as one of the fundamental concepts in religious and mystical texts, plays a key role in explaining the path of human spiritual evolution. The aim of the present research is the comparative and analytical study of the concept of guidance in the Holy Quran, Islamic Mysticism (Erfan-e Eslami), and other religions. This research seeks to clarify the similarities and differences present in these concepts and to analyze the connection between guidance and human spiritual perfection within different religious traditions. In the Holy Quran, guidance is divided into two parts, formative (takvini) and legislative (tashri'i), and is presented as a path to reach divine perfection. In Islamic Mysticism, guidance is considered a concept related to the spiritual path (suluk) and intuition (shuhud), which is actualized through divine attraction (jazbeh), gnosis (ma'refat), and the mystical journey (seyr-o suluk). In other religions, this concept is linked to principles such as divine grace in Christianity, the Law (Sharia) in Judaism, and liberation from the cycle of rebirth in Eastern religions.<br /><br />The research findings indicate that the Holy Quran, in addition to emphasizing legislative guidance and human free will in accepting guidance, also points to an intuitive and inner aspect which aligns with mystical teachings. Furthermore, guidance in Islamic Mysticism is presented as a personal and intuitive experience in which the seeker (salik), by passing through various stations (maqamat), attains the divine reality. In comparison with other religions, guidance in Islam is defined as a reciprocal relationship between God and human beings, which is realized through revelation (vahy), reason (aql), and the mystical path (suluk).هدایت، به‌عنوان یکی از مفاهیم اساسی در متون دینی و عرفانی، نقشی کلیدی در توضیح مسیر تکامل معنوی انسان دارد. هدف پژوهش حاضر، بررسی تطبیقی و تحلیلی مفهوم هدایت در قرآن کریم، عرفان اسلامی و دیگر ادیان است. این تحقیق می‌کوشد تا شباهت‌ها و تفاوت‌های موجود در این مفاهیم را روشن کرده و به تحلیل ارتباط هدایت با کمال معنوی انسان در سنت‌های دینی مختلف بپردازد. در قرآن کریم، هدایت به دو بخش تکوینی و تشریعی تقسیم شده و به‌عنوان راهی برای رسیدن به کمال الهی معرفی می‌شود. در عرفان اسلامی، هدایت به‌عنوان مفهومی سلوکی و شهودی مطرح است که از طریق جذبه الهی، معرفت و سیر و سلوک عرفانی به تحقق می‌پیوندد. در دیگر ادیان، این مفهوم به اصولی چون فیض الهی در مسیحیت، شریعت در یهودیت و رهایی از چرخه بازپیدایی در آیین‌های شرقی پیوند خورده است. این پژوهش با رویکردی تطبیقی و تحلیلی، به بررسی اشتراکات و تفاوت‌های هدایت در قرآن، عرفان اسلامی و سایر ادیان پرداخته و نشان می‌دهد که در تمامی مکاتب دینی، هدایت نوعی ارتباط با حقیقت متعالی است؛ اما ابزارها، شرایط و مراحل آن در هر سنت دینی متفاوت است. نتایج تحقیق نشان می‌دهند که قرآن کریم علاوه بر تأکید بر هدایت تشریعی و اختیار انسان در پذیرش هدایت، به جنبه‌ای شهودی و درونی نیز اشاره دارد که با آموزه‌های عرفانی هم‌راستا است. علاوه بر این، هدایت در عرفان اسلامی به‌عنوان تجربه‌ای شخصی و شهودی مطرح است که در آن سالک با عبور از مقامات مختلف، به حقیقت الهی دست می‌یابد. در مقایسه با سایر ادیان، هدایت در اسلام به‌عنوان یک رابطه دوسویه میان خداوند و انسان تعریف می‌شود که از طریق وحی، عقل و سلوک عرفانی به تحقق می‌رسد.https://jrm.usb.ac.ir/article_9744_c88894d876980521f764906a336f4487.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923Examining the possibility or denial of divine power in impossible matters
(Focusing on the news of the sects, including reciprocal responses)بررسی امکان یا امتناع تعلق قدرت الهی به امور محال (با تمرکز بر اخبار فریقین، مشتمل بر پاسخ های متقابل)251274974510.22111/jrm.2025.51772.1280FAابراهیمنوئینویسنده مسئول، دانشیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات وادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران ، ایرانسید حسینسید ابراهیمیدانشجوی کارشناسی ارشد، رشته مدرسی معارف اسلامی، گرایش مبانی نظری اسلام، دانشکده الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی ، تهران ، ایران.Journal Article20250501The question of the possibility or denial of divine power over impossible matters is one of the important challenges of belief that has been reflected in Islamic hadith texts, both in Shia and Sunni sources.This article focuses on the narrations in which the criterion of distinction between opposing groups (such as the wise and the foolish, the scholar and the worshipper, or the prophet and the devil) is considered to be the belief in the possibility of divine power over impossible matters or its denial. Thus, it should be said that the present article seeks to answer the question of whether divine power is also applicable to performing impossible matters?This purpose has been pursued with a descriptive, analytical and critical method and has led to the conclusion that there is a group of reports regarding this issue in the sources of the sects, which originate from the belief of some people that divine power does not belong to impossible matters, their possession of reason or the status of prophethood. In contrast, a group that can be joined to the dead by clinging to some reports, are caught in a degree of stupidity that they think that even impossible matters (such as the world sinking into an egg or the creation of a likeness for God) belong to divine power, and perhaps they are worshippers whose worship does not stem from proper knowledge of God and who have reached the illusion that denying the possibility of God creating impossible things requires attributing to Him some kind of weakness and imperfection. The analysis and criticism contained in the present article are presented in the form of documentary, source, and evidence studies of the above narrations, and by paying attention to the narrative and intellectual aspects supporting and opposing each of those narrations.پرسش از امکان یا امتناع تعلق قدرت الهی به امور محال، یکی از چالش‌های مهم کلامی است که در متون روایی اسلامی، هم در منابع شیعه و اهل سنت، بازتاب یافته است. این مقاله با تمرکز بر اخباری فراهم آمده که در آنها معیار تمایز میان گروه‌های متقابل (مانند عاقل و احمق، عالم و عابد یا پیامبر و ابلیس) را باور به امکان تعلق قدرت الهی به محالات یا انکار آن دانسته اند و بدین وسیله باید گفت مقاله حاضر در پی پاسخ به این پرسش رفته است که آیا قدرت الهی به انجام امور محال هم تعلق می گیرد؟ این مقصود با روشی توصیفی، تحلیلی و انتقادی دنبال شده و بدین دستاورد انجامیده که دسته ای از اخبار ناظر به این موضوع در منابع فریقین وجود دارد که خاستگاه باور برخی از انسانها به عدم تعلق قدرت الهی به امور محال، برخورداری آنها از عقل یا مقام نبوت است. در مقابل، گروهی که با تمسک به برخی از اخبار می توان آنها را به مردگان ملحق ساخت، گرفتار درجه ای از حماقتند که می پندارند حتی امور محال(ی مانند فرو رفتن دنیا در تخمی یا آفرینش مثلی برای خداوند) هم متعلق قدرت الهی هستند و ای بسا عابدانی که عبادتشان برآمده از معرفتی شایسته نسبت به خداوند نبوده و به این توهم رسیده اند که انکار امکان ایجاد محالات توسط خداوند، مستلزم اتصاف او به نوعی از عجز و نقص است. تحلیل و انتقاد موجود در نوشتار حاضر هم در قالب بررسی های سندی و مصدری و دلالی اخبار فوق و با التفات به وجوه نقلی و عقلی مؤیّد و معارض هر یک از آن اخبار نمایان شده است.https://jrm.usb.ac.ir/article_9745_d559f0af9e83a568305a465e85ed3808.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923Zionist Jewish messiahism centered on Palestine and Iran's role in countering itمنجی باوری یهود صهیونیست بامحوریت فلسطین و نقش ایران درقبال آن275302974610.22111/jrm.2025.51841.1287FAوجیههمهدوی مقامدانشجوی دکتری، گروه شیعه شناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، قم، ایرانمریمرضاییدانشجوی دکتری، گروه تاریخ اسلام، دانشگاه پیام نور، واحد قشم، قشم ، ایرانرضوانهنجفی سوادرودبارینویسنده مسئول، دانشیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایرانJournal Article20250514Abstract<br />From the viewpoint of Ibn Arabi, the world system is a longitudinal system sent down from the divine treasures of the Unseen: " Here is not a thing but that its sources are with Us, and We do not send it down except in a known measure.” And He holds the key to the sending down: “With Him are the treasures of the Unseen; no one knows them except Him.” And the the Best Names are the key to the sending down: “Say, ‘Invoke ‘‘Allah’’ or invoke ‘‘the All-beneficent.’’ Whichever [of His Names] you may invoke, to Him belong the Best Names.” Using the descriptive- analytical method, this article aims to answer this question: How are the multiplicities of multiple worlds sent down from the treasures of the unseen without His containing any kind of multiplicity? According to Ibn Arabi, God's essence is an absolute existence that has no manifestation. All perfections are integrated in the divine essence. The first manifestation of the essence of the Almighty God is the knowledge of the truth in its own essence, referred to as the first determination. The next level of manifestation of the divine essence in the station of essence is for essence with all the details of fixed names and essences, referred to as second determination. Divine names and fixed essences are manifested in the divine essence, and finally, these essences are realized with the most sacred effusion outside and form the process of the sending down of the levels of existence from the world of intellects with all its concomitances, the imaginal world and the world of nature with all its length and breadth.<br /><br />Keywords: first and second determination, absolute existence, sending down the multiplicities, manifestation.منجی‌باوری یکی از ارکان اساسی تفکر یهودیت صهیونیستی است که تأثیر عمیقی بر سیاست‌ها و اقدامات رژیم صهیونیستی، به‌ویژه در سرزمین فلسطین، داشته است. این پژوهش با بررسی مفهوم‌شناسی منجی‌باوری در یهودیت صهیونیستی، پیوندهای تاریخی و ایدئولوژیک آن را با آموزه‌های مذهبی و سیاسی صهیونیسم تحلیل می‌کند. بر اساس منابع دینی یهودی، تحقق سرزمین موعود و بازگشت مسیحای یهودی (ماشیح) ارتباطی مستقیم با تسلط یهودیان بر فلسطین دارد. این ایدئولوژی در سیاست‌های اسرائیل به‌ویژه در شهرک‌سازی، یهودی‌سازی قدس و سرکوب فلسطینیان نمود یافته است. از سوی دیگر، جهان اسلام و به‌ویژه جمهوری اسلامی ایران با نگاهی آخرالزمانی اما متفاوت، فلسطین را بخش مهمی از هویت اسلامی دانسته و در برابر پروژه‌های یهودی‌سازی و سیاست‌های منجی‌باورانه صهیونیسم مقاومت می‌کند. ایران با حمایت از گروه‌های مقاومت، سیاست‌های منطقه‌ای خود را در جهت مقابله با توسعه‌طلبی صهیونیسم تنظیم کرده است. این پژوهش به بررسی راهبردهای ایران در برابر این ایدئولوژی و نقش آن در معادلات آینده فلسطین و رژیم صهیونیستی می‌پردازد. همچنین، در سطح بین‌المللی، جریان‌های مسیحیت صهیونیستی و حمایت‌های سیاسی، اقتصادی و نظامی کشورهای غربی، به‌ویژه ایالات متحده، از اسرائیل، بر پیشبرد منجی‌باوری یهودی تأثیرگذار بوده‌اند. حمایت آمریکا از تحقق سرزمین موعود و انتقال سفارت این کشور به قدس را می‌توان در این چارچوب تحلیل کرد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی و بررسی منابع دینی، تاریخی و سیاسی، تلاش دارد تأثیرات منجی‌باوری صهیونیستی بر منازعات فلسطین و آینده این درگیری را مورد واکاوی قرار دهد.https://jrm.usb.ac.ir/article_9746_de5adccc21fc89f6c07ce23c07c11910.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923Divine Agents and Kings with a Farr(ah) of Iranshahr, from Kiyomars to Ardawan the Parthian, in Tabari's Historyکارگزاران ایزدی و شاهان فرّهمند ایرانشهر، از کیومرث تا اردوان اشکانی، در تاریخ طبری303337974710.22111/jrm.2025.51868.1282FAمسعودشاورانینویسنده مسئول، استادیار، دانشگاه بین المللی مذاهب اسلامی،تهران ، ایرانJournal Article20250501In ancient Iran, the concept of "Farr(ah)" was associated with the divine and social legitimacy of kings. It was believed that God bestowed "Farr(ah)" upon them, linking and guiding them. References to "Farr-e-Shah" have been prominent in sources predating Islam, and Iranian scholars after Islam have become familiar with this concept through access to some of these sources. The historian, Quran interpreter, jurist, and renowned Iranian theologian Muhammad ibn Jarir al-Tabari, before other Muslim scholars, mentioned the concept of the Iranian "Farr." In his work "Tarikh al-Rusul wa al-Muluk", he refers to the kings of ancient Iran using terms such as "Beauty," "Support," "Aid," "Glory," "Majesty," and "Dominance" to describe the "Farr" of Iranian kings. According to him, these kings were sacred and owner of Farr. This "Farr," which represented divine support and guidance, granted kings qualities such as wisdom, knowledge, awareness, vigilance, prudence, purity, righteousness, justice, beauty, strength, bravery, and power. With the aid of "Farr," these monarchs undertook great and diverse actions within their domains—such as developing lands, building homes, cities, constructing channels and rivers, extracting various minerals, creating prosperity and comfort, establishing social classes and ranks, utilizing plants, domesticating animals, fighting enemies, and combating evil spirits and sorcerers. The kings of ancient Iran, as servants of God and holders of the "Farr" bestowed by the divine, are mentioned in al-Tabari's history, ranging from kings such as key mythic figures like Keyumars, Hushang, Tahmuras, Jamshid, Fereydun, Iraj, Manuchehr, Zo, Keyqobad, Keykavus, Kavoos, Siyawash, Keykhosrow, Loharasp, Bishtasp, Ardshir Bahman, Khomani, the Great, the Dara, Alexander, and Ashk.مفهوم فرّه در ایران باستان به پادشاهان مشروعیّت الهی و اجتماعی می‌داده است و خداوند با اعطای فرّه آنها را منسوب و هدایت می‌کرده است. در منابع پیش از اسلام اشاره به فرّه شاهی بسیار برجسته بوده است و دانشمندان ایرانی بعداز اسلام به وسیله دسترسی به برخی از این منابع با این مفهوم آشنا شده‌اند. محمد بن جریر طبری مورخ، مفسر قرآن، فقیه و الیهدان مشهور ایرانی، قبل از دیگر دانشوران مسلمان به مفهوم ایرانی «فرّه» اشاره می‌کند. طبری در تاریخ الرسل و الملوک با واژه‌های «بهاء»، «تائید»، «عون»، «عزّ»، «جبّار» و «سطوت» به مفهوم «فرّه» شاهی شاهان ایران باستان اشاره می‌کند و در نتیجه آنان مقدس و «فرّه مند» بوده‌اند. این فرّه که تائید و راهنمایی خداوند بوده است، به شاهان دانش، خرد، آگاهی، هوشیاری، تدبیر، پاکی، راستی، داد، زیبائی، توانائی، دلیری و قدرت می‌داده است. این شاهان به یاری فرّه کارهای بزرگ و گوناگونی در قلمرو اصلی شان یعنی اقلیم خنارث و ایرانشهر انجام می‌داده‌اند، آبادانی سرزمین‌ها، ساختن خانه‌ها، شهرها، ساختن نهرها و رودها، استخراج سنگ‌های گوناگون از کانی‌ها، ایجاد رفاه و آسایش، ایجاد طبقه‌ها و رده‌ها، استفاده از گیاهان و رام کردن حیوانات، جنگ با دشمن و راندن آنها و ستیز با شیاطین و جادوگران. پادشاهان ایران باستان به عنوان کارگزاران خداوند و صاحبان «فرّه» ایزدی از ابتدا شامل کیومرث، هوشنگ، طهمورث، جمشید، فریدون، ایرج، منوچهر، زو، کیقباد، کی کاووس، سیاوخش، کیخسرو، لهراسب، بشتاسب، اردشیر بهمن، خمانی، دارای بزرگ، دارای کوچک، اسکندر و اشک در تاریخ طبری مطرح می‌شوند.https://jrm.usb.ac.ir/article_9747_395e7f497e450a86dc0425e430f1f67a.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923A socio-political approach to the historical developments of Jewish religious thought until the Holocaustرویکردی سیاسی ـ اجتماعی به تحولات تاریخی اندیشۀ دینی یهود تا پیش از هولوکاست339377975010.22111/jrm.2025.51903.1284FAعلیرضامویدراددانشجوی کارشناسی ارشد ، گروه ادیان و عرفان ، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران ، تهران، ایران.میلاداعظمی مرامنویسنده مسئول، استادیار ، گروه ادیان و عرفان ، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران ، تهران، ایرانJournal Article20250504According to the narrative of the Hebrew Bible, the special relationship between God and the Israelites first began through His promises to Abraham, and contemporary Jews consider themselves the inheritors and continuators of that same experience. This continuity, however, does not imply stasis or immutability. The present study seeks to demonstrate how Jewish religious thought has undergone, at times, fundamental transformations in response to external (political, social, economic) and internal (psychological, philosophical) developments. This article does not aim to provide an exhaustive account of all the details of this millennia-long historical trajectory. Instead, its primary objective is to examine the turning points of this history from a socio-political perspective, illustrating how religious teachings possess an inherent capacity to adapt to the conditions of each era. In other words, throughout history, Jews have endeavored to forge a connection between their religious thought and the exigencies of their time, reinterpreting their doctrines in light of new and emerging circumstances. By adopting a socio-political approach, the authors aim to provide an analytical introduction to the main contours of these developments prior to the Holocaust. To this end, and to offer a concrete illustration of this adaptability, we analyze the evolution of five foundational tenets of Jewish thought—namely, the presence or absence of God, traditional theodicies, the concept of the divine covenant, the meaning and purpose of history, and strategies for preserving faith—against the backdrop of these historical transformations.مطابق روایت کتاب‌مقدس عبری، رابطۀ ویژۀ خدا با بنی‌اسرائیل نخست از مجرای وعده‌های او به حضرت ابراهیم آغاز شد و یهودیان امروز خود را وامدار و ادامه‌دهندۀ همان تجربه می‌دانند؛ این وام‌داری و ادامه‌دهندگی البته به معنای ثبات و تحول‌ناپذیری نیست. پژوهش پیش رو نشان می‌دهد چگونه اندیشه‌های دینی یهود در گذر زمان و در پاسخ به تحولات آفاقی (سیاسی، اجتماعی، اقتصادی) و انفسی (روان‌شناختی، فلسفی) دچار تحولات بعضاً بنیادینی شده است. این مقاله در پی ارائه گزارشی جامع از تمام جزئیات این سیر تاریخی هزاران ساله نیست؛ مقصود اصلی، بررسی نقاط عطف این تاریخ از منظری سیاسی ـ اجتماعی است تا نشان دهد تعالیم دینی چگونه از توانایی ذاتی برای تطبیق با شرایط هر دوره برخوردارند. به بیان دیگر، یهودیان در طول تاریخ کوشیده‌اند میان اندیشه‌های دینی خود و مقتضیات زمانه پیوندی برقرار سازند و در پرتوی شرایط نوظهور به بازخوانی آموزه‌های دینی خود بپردازند. نویسندگان کوشیده‌اند با اتخاذ رویکردی سیاسی ـ اجتماعی مقدمه‌ای تحلیلی بر خطوط اصلی این تحولات تا پیش از واقعۀ هولوکاست بنویسند. در این راستا و برای ارائه تصویری انضمامی از این تطبیق‌پذیری، به واکاوی تحولات پنج آموزۀ بنیادین اندیشۀ یهود ـ یعنی حضور یا غیبت خدا، تئودیسه‌های سنتی، مفهوم عهد الاهی، معنا و مقصود تاریخ، و راهکارهای حفظ ایمان ـ در بستر همین دگرگونی‌های تاریخی می‌پردازیم.https://jrm.usb.ac.ir/article_9750_fab51067e9d3a9dc194bcf3f40f8aed7.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923Christianity from the Roman-Greek perspective: Celsusمسیحیت از نگاه رومی-یونانی: کِلسوس379403975110.22111/jrm.2025.52026.1286FAولیعبدیاستادیار گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده الهیات، دانشگاه فردوسی مشهدJournal Article20250514From the outset, Christianity faced various oppositions. Initially, the Jews, and later, in subsequent centuries, the Romans saw it as a threat to their own entirety. For this reason, from the second century AD until Christianity became the state religion, the Romans were constantly engaged in persecuting and tormenting Christians. However, opposition to this new religion was not limited to torture; some ancient writers also criticized and rejected the doctrines of Christianity through their writings. Particularly in the second century AD, there was a confrontation—and in very rare cases, interaction—between the culture of Hellenism and Christianity. Celsus was one of the intellectuals who wrote a work entitled The True Discourse, in which he refuted and rejected the main doctrines of Christianity, ultimately concluding that Christians are irrational and ignorant people. In this paper, we will attempt to show his perspective on Christianity in that century by examining the Greek version of Celsus' work and other Greek texts. Furthermore, an analysis of Celsus' treatise provides valuable insights into the behaviors and beliefs of Christians during that era. For example, by studying his work, it can be concluded that in the second century AD the doctrine of the Trinity had not yet become a common belief among Christians, because Celsus does not mention this important theological topic much. Furthermore, his criticisms of Christianity clearly show that in that century, the personality, missions, and behavior of Jesus Christ among his followers were so mixed with mythical ideas that it was not easy to distinguish the historical Jesus from the mythical Jesus. For this reason, one of the important concerns of Christian theologians in this period was to defend the dimension of the humanity of Jesus.پیدایش مسیحیت از همان ابتدا با مخالفت‌های گوناگون مواجه شد. در وهله نخست، یهودیان و سپس در سده‌های بعد رومیان آن را تهدیدی برای موجودیت خودشان دیدند. به همین علت از سده دوم میلادی تا زمانی که مسیحیت تبدیل به دین رسمی شد، رومیان همواره به تعقیب و آزار و اذیت مسیحیان مشغول بودند. اما مخالفت با این دین جدید صرفاً محدود به شکنجه نبود، بلکه برخی نویسندگان جهان باستان با نگارش آثاری به نقد و رد آموزه‌های مسیحیت پرداختند. به‌ویژه سده دوم میلادی شاهد تقابل و -در موارد بسیار کم- تعامل فرهنگ هلنیسم و مسیحیت بود. در این میان، کلسوس متفکرِ افلاطونی در سده دوم میلادی یکی از اندیشمندانی است که رساله‌ای با عنوان گفتار راستین تألیف و به رد و ابطال تعالیم اصلی مسیحیت پرداخت و نتیجه گرفت که مسیحیان افرادی بی‌خرد و جاهل هستند. در نوشتار حاضر سعی خواهیم کرد با بررسی نسخه یونانی اثر کلسوس و سایر متون یونانی نوع نگاه وی به مسیحیت در آن سده را نشان دهیم. افزون-براین، بررسی رساله کلسوس از نظر دین‌شناسی آگاهی‌های ارزشمندی درباره رفتارها و باورهای مسیحیان در آن دوره به دست می‌دهد. برای مثال، با مطالعه اثر وی می‌توان چنین استنتاج کرد که در سده دوم میلادی آموزه تثلیث هنوز تبدیل به عقیده رایج در بین مسیحیان نشده است؛ چرا که کلسوس اشاره زیادی به این مبحث مهم الهیاتی نمی‌کند. دیگر اینکه نقدهای او بر مسیحیت به وضوح نشان می‌دهد که در سده مزبور، شخصیت، اعمال و رفتار عیسی مسیح در میان پیروان او چنان با اندیشه‌های اسطوره‌ای خلط شده است، که به راحتی نمی‌توان عیسای واقعی را از عیسای اسطوره‌ای تمیز داد، به همین سبب یکی از دغدغه‌های مهم متکلمان مسیحی در این دوره دفاع از بُعد ناسوتی عیسی است.https://jrm.usb.ac.ir/article_9751_ec550defab90fa73b9d83555cfebea38.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923The Element of Love in Hindu Tradition with a View to the Mystical Path of the Bauls of Bengalعنصر عشق در سنت هندویی با نظر به طریقه عرفانی بائولهای بنگال405431982910.22111/jrm.2025.51518.1271FAنوروزپیغامیدانشجوی دکتری، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایرانفیاضقرائینویسنده مسئول، دانشیار، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایرانعلیاشرف امامیدانشیار، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.0000-0002-8709-8527Journal Article20250326One of the most important ways of salvation in the Hindu tradition is through love. In this tradition, they use the terms kāma and bhakti to express physical and divine love. An important feature of the mystical path of the Bauls is their excessive emphasis on the element of love. In other words, love is the main religious method of the Bauls of Bengal and the focus of their attention. Some believe that the Bauls emerged because of this element of love. This article is written in a descriptive-analytical manner, with the aim of examining the element of love in the mystical path of the Bauls.The great and intense love that Bauls sing about is addressed to the divine loved and beloved who resides in the innermost depths of their hearts. In Bauls poems and songs, this beloved is mentioned by many titles, the most famous of which is Muner Manush or "the Man of the heart", whose place is in the human body and heart. The findings of this study show that in this way, special attention is paid to physical and divine love. They, like the Tantras, believe that the means of experiencing divine love is through human love; it is through the union of the physical forms of man and woman that its divine nature can be achieved. In the Bauls way, all men and women are physical manifestations of the ontological principles of Krishna and Radha. They believe that the true beloved is within man, and therefore man must seek Him within himself, not wander from place to place to find Him. Only the thin veil of illusion and māya prevents man from knowing the true Beloved, and although He is near, makes it appear distant. Jivn mukti is one of the ways to attain it.از مهمترین طریقه‌های نجات در سنت هندویی طریق عشق است. در این سنت از دو اصطلاح کامه و بهکتی برای بیان عشق جسمانی و الهی استفاده می‌کنند. یکی از ویژگی‌های مهم طریقه عرفانی بائولها، تاکید بیش از حد آنها بر عنصر عشق است. به عبارت بهتر، عشق شیوه مذهبی اصلی بائولهای بنگال و محور توجه آنهاست. چنانکه برخی پیدایش بائولها را به سبب این عنصر عشق می‌دانند. این نوشتار، به روش توصیفی – تحلیلی، و با هدف بررسی عنصر عشق در طریقه عرفانی بائولها صورت گرفته است. عشق بزرگ و شدیدی که بائول از آن می‌سراید خطاب به معشوق و محبوبی الهی است که در باطنی‌ترین اعماق قلبش ساکن است. در اشعار و ترانه‌های بائولها از این معشوق با عناوین متعددی یاد شده است که مشهورترین آنها، مونر منوش یا «اهل دل» می‌باشد که جایگاهش در بدن و قلب انسان است. یافته‌های حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد که در این طریقه به عشق جسمانی و الهی توجهی ویژه‌ای می‌شود. آنها همانند، تنترهها، معتقدند که ابزار تجربه عشق الهی از طریق عشق انسانی است؛ از طریق پیوند صورتهای جسمانی زن و مرد است که می‌توان به ماهیت الهی آن دست یافت. در طریق بائولها همه مردان و زنان تجلی فیزیکی اصول هستی شناختی کرشنه و رادا هستند. آنها بر این باورند که معشوق حقیقی در درون انسان است، بنابراین انسان باید او را در دل خود جستجو کند، نه اینکه برای یافتن او از جایی به جای دیگر پرسه بزند. تنها حجاب نازک توهم و مایا انسان را از شناخت معشوق حقیقی باز می دارد و با اینکه نزدیک به آن است، آن را دور جلوه می دهد. از اینرو تمرین معنوی یا سادنه بائولها صرفا شکوفایی این حضور دائمی خداوند است که در سایه آن انسانی الوهی می‌شود و جیون موکتی یکی از راهای نیل به آن است.https://jrm.usb.ac.ir/article_9829_b7756f41c870040e0b6d622428a34e19.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923Mystical Stations Imagery in Hazin Lahiji's Poetryتصویرآفرینی مقامات عرفانی در شعر حزین لاهیجی433465983010.22111/jrm.2025.51753.1279FAحیدر علیدهمردهنویسنده مسئول، دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه زابل، سیستان و بلوچستان، ایران.سمیهتنهاییدانشجوی کارشناسی ارشد،گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه زابل، سیستان و بلوچستان، ایران.Journal Article20250422Hazin Lahiji, a prominent poet and pure-hearted mystic of the twelfth century, holds a status that few others have attained. However, by diving into the vast sea of his brilliant words and thoughts, the author aims to uncover the unique gem of his knowledge. This exploration will focus on the mystical states within his poetry, particularly the imagery, and will reveal the relationship between these mystical experiences and the beautiful imagery found in the works of this esteemed poet through thorough research and inquiry. The findings of this research indicate that the poet has placed special emphasis on the state of patience in expressing mystical ranks. By examining and analyzing the mystical states in his poetry, particularly through the lens of imagery—known for its profound meaning, emotional resonance, and connection between language and spirit—this study highlights the significance of these elements in addressing human challenges and their impact on contemporary literature. The poet employs metaphor to articulate his thoughts and feelings, reflecting his sensitive nature. This choice aims to engage the minds of listeners and readers, encouraging them to delve into the deeper meanings hidden within the metaphors. Ultimately, speech and discourse acquire a literary and artistic quality when they do not immediately reveal all the beauty of meaning; instead, they invite engagement and provoke contemplation.حزین لاهیجی، شاعر برجسته و عارف پاکدل قرن دوازدهم که کمتر کسی توانسته است به مقام قرب این شاعر عارف راه یابد. با این حال با غوص در دریای پهناور سخن و اندیشه تابناک وی و نیز برای دستیابی به گوهر یکتای دانش وی، نگارنده بر آن است تا با پیمودن راه کنکاش و پژوهش به بررسی مقامات عرفانی در شعرش با تمرکز بر صور خیال بپردازد و با کشف رابطه میان مقامات عرفانی با صور خیال زیباآفرینی اشعار این شاعر گران‌قدر را هویدا سازد. نتیجه به‌دست‌آمده از این پژوهش، بیانگر آن است که وی در بیان مقامات عرفانی به مقام صبر توجه خاصی داشته است و در بررسی و تحلیل مقامات عرفانی در اشعار این شاعر با تمرکز بر صور خیال به‌خاطر عمق معنایی، توانایی انتقال احساسات و پیوستگی زبان و روح، تحلیل چالش‌های انسانی و همچنین تأثیرگذاری بر ادبیات‌معاصر است که از اهمیت بسزایی برخوردار است. وی برای انتقال معنی و اندیشه خویش کنایه را برگزیده که بیانگر طبع ظریف اوست و هدف وی از این انتخاب آن است که ذهن شنونده و خواننده با کلامش درآمیزد و برای کشف راز کنایه ذهن تحریک شود و اصولاً کلام و سخن زمانی رنگ ادبی و هنری به خود می‌گیرد که تمام زیبایی عروس معنی را در نگاه اوّل به شنونده یا خواننده عرضه نکند؛ بلکه ذهن را درگیر و به فعالیت وادارد.https://jrm.usb.ac.ir/article_9830_2d9123c5432a8acbbdff9795580580da.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923Holocaust and Post-Holocaust: Examining the Perspectives of Zygmunt Baumanهولوکاست و پساهولوکاست: بررسی دیدگاه‌های زیگموند باومن465504983110.22111/jrm.2026.51757.1373FAسمیهمهدوی امیندانش آموخته کارشناسی ارشد ، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.خلیلحکیمی فر. نویسنده مسئول، دانشیار، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایرانJournal Article20260216The Holocaust, as the most significant event in the history of Judaism, transformed the philosophical, social, and theological foundations of the Jewish people and brought about profound changes in their religious thought and communal structures. Focusing on Zygmunt Bauman’s interpretation, this article explores the relationship between the Holocaust, instrumental rationality, and modernity, and examines its ethical and social implications in the post-Holocaust era. Employing a documentary and descriptive–analytical method, the study compares Bauman’s works with the views of Jewish and non-Jewish thinkers such as Buber, Jonas, and Finkelstein, and evaluates them through critical content analysis. The findings indicate that Bauman’s proposed strategies for reconstructing society after the catastrophe—namely a return to authentic human relationships and the revival of spirituality—are effective only when they move beyond exclusivist and narcissistic formulations of collective identity and are grounded in shared ethical principles and interreligious dialogue. The article further argues that Bauman’s reliance on “situational ethics” within the framework of “liquid modernity,” while useful for describing contemporary crises, suffers from an inherent relativism that weakens the boundaries of moral judgment and may enable the justification of unethical actions.<br />Accordingly, the study concludes that the reconstruction of ethics and identity in the post-Holocaust context requires integrating sociological analysis with non-exclusivist theology, embracing human responsibility, and redefining the relationship with the “Other.” Moreover, reducing the transformations within Judaism solely to the Holocaust constitutes an incomplete and biased interpretation.هلوکاست به‌عنوان مهمترین واقعه در تاریخ یهودیت، بنیان‌های فلسفی، اجتماعی و الهیاتی این قوم را دگرگون ساخت و ساختار جامعه و الهیات را با تغییرات بنیادین مواجه کرد. این مقاله با تمرکز بر خوانش زیگموند باومن، نسبت هلوکاست با عقلانیت ابزاری و مدرنیته را بررسی کرده و پیامدهای اخلاقی و اجتماعی آن را در دوران پساهلوکاست می‌سنجد. پژوهش حاضر با روش اسنادی و توصیفی–تحلیلی، آثار باومن و گفت‌وگوهای مرتبط با اندیشمندان یهودی و غیر یهودی چون بوبر، یوناس و فینکلشتاین را مقایسه و بر پایه تحلیل محتوای انتقادی ارزیابی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد راهکارهای باومن برای بازسازی جامعه پس از فاجعه—بازگشت به روابط انسانی اصیل و احیای معنویت—تنها زمانی کارآمد است که از صورت‌بندی انحصارگرایانه و نارسیستی هویت جمعی فاصله گرفته و بر اصول اخلاقی مشترک و گفت‌وگوی میان‌دینی استوار شود. مقاله همچنین نشان می‌دهد تکیه باومن بر «اخلاق موقعیتی» در چارچوب «مدرنیته سیال» اگرچه برای توصیف بحران‌ها سودمند است، اما به دلیل نسبیت‌گرایی درونی، مرزهای داوری اخلاقی را سست کرده و امکان توجیه کنش‌های ضد اخلاقی را فراهم می‌آورد. بر این اساس، نتیجه‌گیری مقاله آن است که بازسازی اخلاق و هویت در پساهلوکاست نیازمند تلفیق خوانش جامعه‌شناختی با الهیات غیرانحصاری، پذیرش مسئولیت انسانی و بازتعریف رابطه با «دیگری» است؛ و فروکاست تغییرات یهودیت صرفاً به هلوکاست، تحلیلی ناقص و جهت‌دار محسوب می‌شود.https://jrm.usb.ac.ir/article_9831_00c3741b264d257a64f57ba58989cb01.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923Mystical analysis of the houses of "Sabr" and "Reza" from the book "Manazil al-Sa'irin" and their role in the spiritual elevation of the Islamic lifestyle with emphasis on the thought of Imam Khomeini (RA)تحلیل عرفانی منازل "صبر" و "رضا" از کتاب "منازل السائرین" و نقش آنها در اعتلای معنوی سبک زندگی اسلامی با تأکید بر اندیشه امام خمینی (ره)505528983210.22111/jrm.2025.51802.1281FAاسماعیلگودرزیدانشجوی دکتری، رشته عرفان اسلامی و اندیشه امام خمینی (ره)، دانشکده عرفان دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی قم ، قم ، ایرانرضاالهی منشنویسنده مسئول، استادیار، دانشکده عرفان دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی قم ، قم ، ایران.قادرحافظاستادیار، دانشکده عرفان دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی قم ، قم ن، ایرانJournal Article20250427This study investigates the epistemic and transformative potential of Islamic mystical teachings in addressing contemporary ethical and spiritual challenges. Centered on two pivotal stations, “Patience” (Sabr) and “Contentment” (Rida), from the Wadi al-Akhlaq in Khwāja ʿAbdallāh Anṣārī’s Mansions of the Wayfarers, the research analyzes how these behavioral paradigms contribute to the metamorphosis of an Islamic lifestyle. The central research question articulates the relationship between these two Sufi stations and the elevation of spiritual life, i.e., how these virtues facilitate the development of components of an Islamic lifestyle within a Sufi itinerary. Employing a descriptive-analytic methodology, the study draws on classical Sufi and ethical texts, with particular emphasis on the thought of Ruhollah Khomeini (RA). Findings indicate that Patience, across its tripartite realms (patience regarding sin, tribulation, and adversity) and Contentment, across its tripartite degrees (recognition of divine sovereignty, acceptance of fate, and heartfelt contentment), strengthen the intellect, alleviate the dominion of the nafs, and foster inner tranquility. Collectively, these virtues illuminate a path toward a monotheistic and spiritually centered lifestyle, mitigating obstacles such as materialism and anxiety and offering a stable framework for familial, social, economic, and other domains. The study’s originality lies in the practical articulation of the two Sufi stations, their integration with lifestyle, and the proposal of a concrete model to augment spiritual dimensions in contemporary contexts.در عصر حاضر که چالش‌های اخلاقی و معنوی از مهمترین مسائل جوامع انسانی است، پرسش از ظرفیت آموزه‌های عرفانی اسلامی در مواجهه با این چالش‌ها اهمیت یافته است. پژوهش حاضر با تمرکز بر دو منزل کلیدی «صبر» و «رضا» از «وادی اخلاق» در منازل السائرین خواجه عبدالله انصاری، به تحلیل کارکرد این دو الگوی رفتاری در تحول معنوی سبک زندگی اسلامی می‌پردازد. مسئله اصلی پژوهش، تبیین نسبت میان دو منزل عرفانی «صبر» و «رضا» با اعتلای معنوی سبک زندگی است؛ بدین معنا که این دو فضیلت در سیر و سلوک عرفانی چگونه می‌توانند زمینه‌ساز تعالی در مؤلفه‌های سبک زندگی اسلامی باشند. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه متون عرفانی و اخلاقی با تأکید بر اندیشه‌های امام خمینی (ره) است. یافته‌ها نشان می‌دهد که صبر در مراتب سه‌گانه خود (صبر بر معصیت، مصیبت و بلا) و رضا در درجات سه‌گانه‌اش (پذیرش ربوبیت الهی، پذیرش قضا و قدر، و رضایت کامل قلبی)، با تقویت جنود عقل، رهایی از سلطه نفس و ایجاد آرامش درونی، بسترساز شکل‌گیری سبک زندگی توحیدی و معنویت‌محور هستند. این دو فضیلت می‌توانند موانع اساسی سبک زندگی معنوی مانند مادی‌گرایی و اضطراب را رفع کرده و در حوزه‌های خانوادگی، اجتماعی، اقتصادی و... الگویی پایدار ارائه دهند. نوآوری پژوهش در تبیین کاربردی دو منزل عرفانی و پیوند آنها با سبک زندگی و همچنین ارائه الگویی عملی برای ارتقای معنوی سبک زندگی در شرایط امروز است.https://jrm.usb.ac.ir/article_9832_f80b96ac9b6ee6408261b9b02e2a457f.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923Research about the Creation of the World and Man in Iranian and Vietnamese Mythologyپژوهشی دربارة آفرینش جهان و انسان در اساطیر ایران و ویتنام529550983310.22111/jrm.2025.51994.1285FAالهامرستادنویسنده مسئول، استادیار زبان و ادبیات فارسی، مرکز آموزش عالی اقلید ، اقلید، ایرانناصرنیکوبختاستاد ، زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس ، تهران ،ایران.فونگوو تی تانهدانش آموخته کارشناسی ارشد ، زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس ، تهران ،ایران.Journal Article20250512The issue of the creation of the world and man has been one of the most important human philosophical questions from the past to the present, which mythological narratives have answered it.. In such a way that the beliefs and culture of any nation can be searched in this way. Among the ancient Iranian and Vietnamese peoples, there are many myths about the origin of the world and the first man, which, while being different, have similarities to each other.<br />In this article, a descriptive-analytical method has been tried to make a comparison between the myths of Iran and Vietnam with the theme of the creation of the world and man. The results show that both nations have paid attention to the subject of "Iezadan" and the stages of creation in the creation of the world. In the myths of Iran, the dual confrontation between the forces of good (Ormazd) and evil (Ahriman), the periods of creation and the battle of the two are mentioned in each period; However, in the myths of Vietnam, the entanglement of the world and the separation of the sky from the earth have come through a huge giant or torrential rain.<br />The first human in Iranian mythology is a man named "Kayumarth" and the human race was created from the rhubarb plant; But in Vietnamese mythology, there is a woman named "Zázᾆn" born from a mythological tree branch and the human race from her egg and two birds; It means his descendants have continuedموضوع آفرینش جهان و انسان یکی از پرسش‌های مهم فلسفی بشری از گذشته تا حال بوده که روایت‌های اساطیری نقش مهمی در پاسخ دادن به آنها ایفا کرده است؛ به گونه‌ای که بسیاری از باورها از درون همین روایت ها شکل گرفته است. در میان اقوام کهن ایرانی و ویتنامی اسطوره‌های بسیاری با موضوع چگونگی پیدایش جهان و انسان نخستین وجود دارد که در عین متفاوت بودن، شباهت‌هایی نیز به یکدیگر دارند.<br />در این مقاله تلاش شده به روش توصیفی ـ تحلیلی، مقایسه‌ای میان اساطیر ایران و ویتنام با موضوع آفرینش جهان و انسان صورت بگیرد. نتایج نشان می‌دهد هر دو قوم ایرانی و ویتنامی در آفرینش جهان به موضوع «ایزدان» و مرحله بندی آفرینش توجه کرده‌اند. در اسطوره‌های ایران تقابل دوگانة نیروی خیر (اورمزد) و شرّ (اهریمن)، دوره‌های آفرینش و نبرد آن دو در هر دوره مطرح شده؛ اما در اساطیر ویتنام درهم‌تنیدگی جهان و جدا شدن آسمان از زمین به وسیلة غولی عظیم یا بارانی سیل‌آسا آمده است.<br />نخستین انسان در اساطیر ایران مردی است به نام «کیومرث» و نسل بشر از گیاه ریواس آفریده شده؛ اما در اساطیر ویتنام زنی است به نام «زع‌زان» و نسل بشر از تخم وی و دو پرنده؛ یعنی نوادگانش، ادامه یافته است.https://jrm.usb.ac.ir/article_9833_e46976922bdeedf75f810326f213af8f.pdfدانشگاه سیستان و بلوچستانمطالعات ادیان و عرفان تطبیقی2676-519510220260923The Function of Religion in Human Life: A Philosophical Analysis of Iqbal’s Perspectiveکارکرد دین از دیدگاه اقبال لاهوری551577997910.22111/jrm.2026.55201.1380FAابراهیمنورینویسنده مسئول، دانشیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی ، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایراننعیمهجمشیدیدانش آموحته کارشناسی ارشد ، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.Journal Article20260427Abstract<br />The question of how religion relates to the secular domain and the extent to which it shapes human life has long been a central concern in philosophical and theological inquiry. Within this context, the functional role of religion has become a key focus for scholars of the philosophy of religion and modern theology. Employing a descriptive–analytical methodology, this study examines Muhammad Iqbal’s account of the functions of religion and their relevance to contemporary human life. As a modernist thinker committed to the reconstruction of religious thought, Iqbal advocates an approach grounded in rationality and scientific understanding. He conceives religion as a divinely revealed system of guidance aimed at directing human development. Iqbal’s writings suggest that religion fulfills indispensable individual and social functions, including moral formation, epistemic orientation, rational and spiritual growth, the provision of existential meaning, the resolution of the problem of immortality, and the promotion of justice, solidarity, and socio‑political cohesion. He regards tradition and modernity not as opposing forces but as mutually reinforcing, warning against the loss incurred by neglecting either. Central to his framework are the concepts of *ijtihad* and religious experience, which he views as essential for the dynamic vitality of religious life. The findings indicate that Iqbal understands religion as an innate human disposition that possesses transformative potential across ethical, cultural, personal, and social dimensions. Moreover, he maintains that religion remains effective only when it is capable of engaging with scientific advancements and addressing the evolving needs of modern human beings.رابطه دین و دنیا و حدود گستره دین در زندگی انسان از دغدغه های دیرینه بشر بوده است، از این رو یکی از مسائل مورد توجه دین پژوهان به ویژه پژوهشگران فلسفه دین و کلام جدید کارکرد دین در زندگی انسان است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی در صدد بررسی دیدگاه اقبال لاهوری در مساله فوق است. اقبال متفکری نواندیش است که دغدغه اصلی او باز سازی اندیشه دینی با رویکرد علمی و عقلی است. در نگاه او دین مجموعه‌ای از آموزه ها و دستورالعمل‌هایی است که خداوند در قالب وحی به وسیله پیامبران برای هدایت انسان فرستاده است. از کلام وی برمی آید که نقش دین در زندگی انسان بی بدیل و دارای کارکردهای فردی و اجتماعی همچون: اخلاقی، معرفتی، رشد عقلانی، معنابخشی به زندگی، حل مسئله جاودانگی، عدالت، وحدت و انسجام اجتماعی و سیاسی می باشد. او سنّت و تجدد را دوشادوش هم می پذیرد و نفی یا کنار نهادن هریک از آن دو را خسران می داند و توجه ویژه ای به اجتهاد و تجربه دینی دارد. یافته های پژوهش بیانگر آن است که از نگاه وی دین امری فطری بوده و در ابعاد گوناگون اخلاقی، فرهنگی، فردی و اجتماعی احیاگر فرد و جامعه است، و شرط کارآمدی آن هماهنگی با پیشرفت های علمی و توجه به نیازهای روز انسان است.https://jrm.usb.ac.ir/article_9979_1cf6c2c2967f4b10d8fc29b4aaf6956c.pdf