The Cognitive Connection of Insān-e Kāmil (the Complete Person) with True Monotheism: A Perspective from Rāz-e Shīrāzī

Document Type : Original Article

Authors

1 Ph.D. Candidate, Department of Comparative Religions and Mysticism, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.

2 Corresponding Author, Associate Professor, Department of Comparative Religions and Mysticism, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran

3 Associate Professor, Philosophy and Islamic Wisdom, Imam Khomeini Intergroup University of Qazvin, Qazvin, Iran

4 Associate Professor, Department of Comparative Religions and Mysticism, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran

Abstract

Reaching true monotheism (tawḥīd) is arguably among the most exalted and fundamental goals within mystical and Sufi traditions. Mīrzā Abu'l-Qāsim-e Rāz-e Shīrāzī-ye Ḥosaynī-ye Sharīfī-ye Dhahabī, a 13th/19th-century mystic, emphasizes tawḥīd as light and associates it with the entrusting of divine authority to a purified heart. This suggests that the heart of the Insān-e Kāmil serves as the locus for the illocal (lā-makān) ocean of divine essence. Because God is limitless, He cannot be fully contained within any realm, physical or spiritual, except within the expansive heart of the Insān-e Kāmil. According to the prophetic ḥadīth, "Whoever knows himself, knows his Lord," Rāz-e Shīrāzī emphasizes the importance of self-knowledge and self-recognition as a pathway to knowing God. However, he assumes that the soul's inherent limitations prevent the manifestation of its innate light and essence. Consequently, transcending the limitations of the self and attaining God necessitates guidance from the Insān-e Kāmil. The Insān-e Kāmil, understood as a manifestation of the Muhammadan and Alid luminaries and their pure descendants, embodies all four levels of tawḥīd: tawḥīd-e athari (monotheism of works), tawḥīd-e afʿālī (monotheism of actions), tawḥīd-e ṣifātī (monotheism of attributes), and tawḥīd-e dhātī (monotheism of essence). Thus, knowing the Insān-e Kāmil offers one avenue (among others) for knowing and acknowledging the Almighty. According to Rāz-e Shīrāzī, this is primarily facilitated through the principle of murābiṭa (bilateral spiritual connection). This essay employs a descriptive-analytical approach, using library resources to explain Mīrzā Abu'l-Qāsim-e Rāz-e Shīrāzī's method of knowing God.

Keywords


* قرآن کریم.
* نهج البلاغه
ابن‌آشوب،محمدبن‌علی.( 1379ق).المناقب.السروی‌المازندرانی.قم:طباطبایی و صحفی.
ابن‌ابی‌جمهور،محمدبن‌زین‌الدین.(۱۴۰۳ق). عوالی‌اللئالی العزیزه فی‌الاحادیث‌الدینیه. قم: سیدالشهداء.
ابن‌بابویه، محمد بن علی،(1376 )،الأمالی للصدوق،مترجم:محمدباقر کمره‌‌ای ،تهران:کتابچی.
استرابادی، على،(1409 ق‌).تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة،ج 1،قم:مؤسسة النشر الإسلامی‌.
آملی‌،سید حیدر.(1368).جامع‌الاسرار و منبع‌ الانوار با مقدمه‌ هانری کربن‌.تهران‌:مرکز انتشـارات‌ علمـی‌ و فرهنگی‌ وابسته‌ به‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و آموزش‌ عالی،.
آملی‌،سید حیدر ( ۱۳۸۲ش). أنوار الحقیقة و أطوار الطریقة و أسرار الشریعة، قم، نور على نور.
بحرانی‌، سیدهاشم‌،( ١٤١٦ق)‌.البرهان‌ فی‌ تفسیر القرآن‌، تهران:‌ بنیاد بعثت‌.
بلخی، مقاتل بن سلیمان.( 1423 ق).تفسیر مقاتل بن سلیمان.جلد3. بیروت: دار إحیاء التراث .
حافظ برسی، رجب بن محمد. (1427ق).مشارق انوار الیقین فی حقائق اسرار امیر المومنین علیه السلام. بیروت:مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
خاوری،اسدالله.( 1362). ذهبیه.تهران:دانشگاه تهران.
رازی، علی،( ۱۴۰۸ق)، الاربعون حدیثا عن اربعین شیخا من اربعین صحابیا فی فضائل الامام امیرالمؤمنین(ع)، قم، مدرسة الامام المهدی.
سجادی، جعفر،(1370)،فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی زبان و فرهنگ ایران ،تهران،کتابخانه طهوری.
شیخ صدوق،(۱۳۷۷).معانی الاخبار. جلد2.مترجم عبدالعلی محمدی شاهرودی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
شیخ صدوق.(1376 ).الامالی.تهران: انتشارات کتابچی.
شیخ طوسی، محمد بن الحسن.( 1998 م ).امالی.قاهره: دار الفکر العربی.
شیرازی،میرزا ابوالقاسم. (1281ق).ملکوت المعرفه فی اسرار الولایه(معالم التاویل و البیان فی شرح اسرار خطبه البیان).چاپ سنگی.
شیرازی،میرزا ابوالقاسم. ( 1301ق).مناسک العاشقین.چاپ سنگی.
شیرازی،میرزا ابوالقاسم. (1302ق).مرآت العارفین.چاپ سنگی.
شیرازی،میرزا ابوالقاسم.  (1310ق).مرصاد العباد.چاپ سنگی.
شیرازی،میرزا ابوالقاسم. ( 1319ق).اسوله اثنی عشر.چاپ سنگی.
شیرازی،میرزا ابوالقاسم. ( 1323ق).آیات‌الولایه .ج1/2. چاپ سنگی.
شیرازی،میرزا ابوالقاسم. (1333ق).براهین‌الامامه.تبریز:چاپخانه رضایی.
شیرازی،میرزا ابوالقاسم.( الف 1348ق).اسرارالولایه.چاپ سنگی.
شیرازی،میرزا ابوالقاسم. ( ب 1348ق). رساله قنوتیه. چاپ سنگی.
شیرازی،میرزا ابوالقاسم. (1350)، طلعت حق،تهران: دربار شاهنشاهی.
شیرازی،میرزا ابوالقاسم. (1352).طباشیرالحکمه.شیراز:خانقاه احمدی.
شیرازی،میرزا ابوالقاسم. (1363).مناهج‌انوارالمعرفه(درشرح مصباحه الشریعه و مفتاح الحقیقه من کلام جعفرالصادق).تهران:خانقاه احمدی.
شیرازی،میرزا ابوالقاسم. (1383)قوائم‌الانوار و طوالع‌الاسرار.تصحیح و توضیح دکتر خیر الله محمودی. شیراز:دریای نور.
شیرازی،میرزا ابوالقاسم.(1387).رساله نور علی نور.ترجمه و تعلیق محمد خواجوی. شیراز: دریای نور.
شیرازی،میرزا ابوالقاسم. ( بی تا).دیوان راز. چاپ سنگی.
صفار قمی،محمد حسن( 1404ق).بصائر الدرجات فی فضائل آل‌محمد(ص).ایران:مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی(ره).
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی،( 1373).تفسیر الصافی، تهران: مکتبة الصدر.
کلینی‌،ابی جعفر.(1365 ).الکافی.تهران:دارالکتب‌ الاسلامیه‌.
غزالى، محمد بن محمد،(1383)کیمیاى سعادت، ج ‏2، تهران، شرکت انتشارات علمى فرهنگى‏.
غنی، قاسم، (1389)،بحث در آثار و افکار و احوال حافظ، به انضمام مقدمه و حواشی و فهارس سهگانه ،تهران: زوار.
متقی،علی بن حسام الدین،( 1405ق.)کنزل العمال فی سنن الاقوال و الافعال،ضبطه و فسر غریبه شیخ بکری حیانی، مصححه و وضع فهارسه و مفتاحه شیخ صفوه السقاء الموسسه الرساله، بیروت، طبعه الخامسه.
مجلسی،محمد باقر.( 1404ق.)بحار الانوار.بیروت :موسسه الوفاء.
مجلسی،محمد تقی.(1406 ق)،‌رَوضَةُ المُتّقین فی شَرح مَن لا یحضُرهُ الفَقیه،محقق / مصحح: موسوى کرمانى، حسین و اشتهاردى على پناه،‌ قم‌: مؤسسه فرهنگى اسلامى کوشانبور.
مصباح‌یزدی، محمدتقی،(1386)، معارف قرآن: خداشناسی - کیهان‌شناسی - انسان‌شناسی، قم : موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
ملک اف،علاء الدین،(1395)،نظریه انسان کامل از دیدگاه عرفان و فلسفه، قم; مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی (ص).
نیریزی،سید قطب‌الدین محمد.(1385).میزان الصواب در شرح فصل الخطاب. محمد خواجوی.تهران:مولی.
هجویری، ابوالحسن علی بن عثمان جلالی غزنوی،(1358).کشف المحجوب،به اهتمام ژکوفسکی،تهران: طهوری.
همدانی،عین القضات،(1341).تمهیدات،تصحیح عفیف عسران،دانشگاه تهران،تهران.