بازیابی شأن اشیاء به استناد فتوتنامه‌ها (با استمداد از آراء هایدگر)

نویسنده

دانش آموخته دکتری ، پژوهش هنر دانشگاه الزهرا تهران

چکیده

زندگی هرروزه ما همواره با ابزار و وسایل فراوانی همراه است؛ به گونه‌ای که زندگی بدون این اشیاء هرگز برای ما قابل تصور نیست. ولی بهره‌گیری از آنها عمدتا ناآگاهانه بوده و حتی به نوعی خود را مسلط بر اشیاء می دانیم. این همان مشکل عمده‌ای است که هایدگر از آن به عنوان مشکل بی‌خانمانی یا بی‌جهانی بشر امروزی یاد می‌کند؛ و سوغات تکنولوژی غربی است. در تعریف مختصر مشکل بی‌جهانی باید گفت، معنی جهان به عنوان مجموعه‌ای از اشیاء صرفا برداشتی ساده از آن است؛ و مفهوم جهان یا عالم بدین معناست که چنین مجموعه‌ای برای انسان حضور داشته باشد؛ و این فقدان را هایدگر، بی‌جهانی می‌نامد. راهکار وی برای حل این مشکل توجه به اشیاء ساده و کاربردی، یا به عبارتی زندگی در میان اشیاء است. ولی از گفتار هایدگر چنین استنباط می‌شود هر قوم باید با توجه به طبیعت و فرهنگ خویش، جهان خاص خود را بیابند.
در این مقاله برای یافتن راه حل مشکل بی‌جهانی، به مطالعه تطبیقی جایگاه اشیا در منظر هایدگر و فتوتنامه‌ها پرداخته شد. زیرا فتوتنامه‌ها بهترین سند از چگونگی ارتباط پیشینیان خویش با اشیا پیرامونشان، قبل از تسلط تکنولوژی غربی به فرهنگ ما هستند. نتیجه این بررسی‌ها نشان داد فتوتنامه‌ها اسناد ارزشمندی هستند، که خبر از سکنای شاعرانه پیشینیان خود میان اشیاء (زیستن در میان اشیائی که در نور الهی هویدا هستند) می‌دهد و به نوعی می‌توانند ما را در حل این مشکل یاری دهند. همچنین از آنجا که فتوتنامه‌هایی از سایر ممالک اسلامی موجود است؛ نتایج این پژوهش می‌تواند به محدوده گسترده‌تری تعمیم یابد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Restoring the dignity of objects based on Fotovvatnameha (with reference to Heidegger's opinions)

نویسنده [English]

  • Naghmeh Hosein qazvini
، پژوهش هنر دانشگاه الزهرا تهران
چکیده [English]

Our daily life is always accompanied by many tools and devices; but using objects is mostly unconscious and we even consider ourselves dominant on things. This is the major problem that Heidegger refers to as the problem of worldlessness of today's humanity, and it is a souvenir of western technology.In the brief definition of the problem of wordlessness, the meaning of the world as a collection of objects is merely a simple perception of the world, and the concept of the world means that such a collection is present for humans; Heidegger calls this wordlessness. His solution to solve this problem is to pay attention to simple and practical objects, or in other words, to live among objects. But it can be deduced from Heidegger's speech that every nation has its own nature and culture; each one must somehow find his own world.In this article, in order to find a solution to the problem of wordlessness, based on its own nature and culture, first the place of the object in Heidegger's views and then how the objects were in Iran before the introduction of western technology were discussed, referring to the Fotovvatnameha. The results of these investigations showed that the Fotovvatname are valuable documents, which tell about the poetic dwelling (living among the objects that are visible in the divine light) of their predecessors among the objects, and they can somehow help us in solving this problem. Also, since there are Fotovatnameha from other Islamic countries; The results of this research can be generalized to a broader range.

کلیدواژه‌ها [English]

  • objects
  • Fotovvatnameha
  • western technology
  • wordlessness
  • Heidegger
آلن، جیمز ( ۱۳۸۱).  هنر فولادسازی در ایران. ترجمه پرویز تناولی. تهران: یساولی
افشاری ، مهران (۱۳۹۹).سی فتوتنامه دیگر، تهران: چشمه
افشاری ، مهران (۱۳82).فتوت‌نامه‌ها و رسائل خاکساریه (سی رساله). تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
باخدا فرزانه. (۱۳۹۲). آیین جوانمردی به مثابه الگویی اخلاقی- اجتماعی. فصلنامه تخصصی اخلاق وحیانی. سال اول. شماره سوم.
پالمر. ریچارد ا. (۱۳۸۲). علم هرمنوتیک. ترجمه محمدسعید حنایی کاشانی. تهران:هرمس.
جابری، طالب. (۱۳۹۷). هستی و زبان در اندیشه هایدگر. تهران: ققنوس
جوکار، جلیل و غفار پوری، ثریا (۱۳۹۶). طلا در کتابآرایی ایرانی. تهران: انتشارات میراث فرهنگی و گردشگری
جانسون، آ پاتریشیا. (۱۳۹۸). راه مارتین هایدگر. ترجمه سید مجید کمالی. تهران: مهر نیوشا
جوان آراسته، امیر. (۱۳۹۰) فتوت اسلامی و جایگاه اخلاق در حرفه‌ورزی. پژوهشنامه اخلاق. سال چهارم‌ شماره ۱۴.
چهارده رساله در باب فتوت. (۱۳۸۸). مقدمه تصحیح و توضیح مهران افشاری. تهران: چشمه
خاتمی، محمود. (۱۳۷۸). جهان در اندیشه هیدگر. تهران: موسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر.
خاتمی، محمود. (۱۳۹۴). فلسفه غربی معاصر. تهران: علم.
دهخدا ، علی اکبر (۱۳۷۲). لغتنامه دهخدا ، تهران: موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران
رامین، فرح . (1391). هنر تنها راه نجات (نگاهی به فلسفه هنر هایدگر و نسبت آن با اندیشه متفکران مسلمان). مشرق موعود. سال ششم. شماره ۲۱
رسائل جوانمردان. (۱۳۵۲). با تصحیح و مقدمه مرتضی صراف. با مقدمه‌ و خلاصه فرانسوی هانری کربن. تهران: قسمت ایرانشناسی انستیتوی فرانسوی پژوهش‌های علمی در ایران.
رکنی، نوشاد. (۱۳۹۳). فتوتنامه و لوح معماری (زیج) از دوره قاجار در کتابخانه و موزه ملی ملک. اثر. شماره ۶۵
شار، آدام.(۱۳۹۴) هایدگر برای معماران: تاملی بر سنت معماری مدرن. مترجم روزبه احمدی نژاد. تهران: هله، طحان
صادقی پور، محمدصادق ، اصغر فهیمی فر  و زینب بیات. (۱۳۹۳). سکنای اصیل: از خوانش هایدگر تا اصفهان صفوی مطالعه‌ای پیرامون باغ-شهر در دوره صفوی. نقش جهان. شماره 3
فرهنگ معین (۱۳۸۶). محمد معین، تهران: زرین
قوانلو، فاطمه و ناجی اصفهانی، حامد. (۱۳۹۶). حضور و عالمداری در ملاصدرا و هایدگر‌. پژوهش‌های معرفتشناختی‌. دوره ۶. شماره ۱۳.
قیومی بیدهندی، مهرداد. (۱۳۸۹). بازنگری در رابطه میان هنر و عرفان اسلامی بر مبنای شواهد تاریخی. تاریخ و تمدن اسلامی. دوره ۶. شماره ۱۲
کلارک، تیموتی. (۱۴۰۰) مارتین هایدگر. مترجم پویا ایمانی. تهران: مرکز
کوروز، موریس. (۱۳۷۹) فلسفه هیدگر. مترجم محمود نوالی. تهران: حکمت.
معتمدی منصور و فرزانه باخدا. (۱۳۹۰) طرحی برای خاستگاه‌ها و ریشه‌های فتوت در ایران. مطالعات اسلامی: تاریخ و فرهنگ. سال ۴۳ شماره ۸۶/۴
موسوی گیلانی، سیدرضا و شکیبادل، محمد. (۱۳۹۵). سلوک عارفانه در سنت استاد و شاگردی فتوتنامه‌ها و تاثیر آن بر خلاقیت هنرمند. آیین حکمت. سال هشتم. شمار ۲۸
مولانا، جلال الدین محمد بلخی. (۱۳۷۶). غزلیات شمس. تهران: امیرکبیر.
هایدگر، مارتین. (۱۳۸۱) شعر زبان و اندیشه رهایی. مترجم عباس منوچهری. تهران: مولی.
واعظ کاشف سبزواری، ملا حسین. (۱۳۵۰). فتوتنامه سلطانی. به تصحیح محمدجعفر محبوب. تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
ویس، ژان ماری. (۱۳۹۶). واژه‌نامه هایدگر. مترجم شروین اولیایی. تهران: ققنوس.
یانگ، جولیان. (۱۳۹۴). هایدگر واپسین. ترجمه بهنام خداپناه. تهران: حکمت.