نقش و جایگاه «حکمت» در گفتگوی میان پیروان ادیان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول ، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه تهران ، تهران ، ایران.

2 استاد ، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشگاه تهران ، تهران ، ایران.

3 دانشیار، گروه فلسفه دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

چکیده

همزیستی پیروان ادیان، قدمتی به بلندای قرن ها دارد و این مراودت ها به تکامل دوستی ها، نزدیکی سنت ها و یافتن نقاط مشترک انجامیده است. در عصر کنونی نیز گفتگو بین ادیان بزرگ جهان امری ضروری است. افزایش ارتباط مستقیم مردمی که دارای جهان بینی ها، عقاید، فرهنگ ها و آداب و رسوم متفاوتی هستند یکی از عواملی است که ضرورت گفتگوهای بین ادیانی و میان فرهنگی را ایجاب می کند که در اثر آن مردم علاوه بر اینکه پیروان دارای عقاید و جهان بینی های مختلف را درک می کنند، موضع خود نسبت به آنها را نیز مشخص می کنند. این مقاله به بررسی امکان و راهکار تحقق گفتگوی ادیان پرداخته و مقوله حکمت را مهمترین و جامع‎ترین مولفه در گفتگوی ادیان می داند. بررسی ریشهشناختی حکمت در سنت‎های دینی مختلف و جایگاه و اهمیت آن در ادیان و نیز کنکاش در کارکردهای آن، نشان می دهد که حکمت از یک سو بر ضرورت گفتگو تاکید دارد و از سوی دیگر می‎تواند بهترین مبنای گفتگو باشد. جامعیت حکمت در زمینه گفتگوی ادیان به حدی است که نه تنها می‎تواند مبنای گفتگو باشد بلکه در روش و نحوه گفتگو نیز بسیار کارآمد و کارساز است. پس از تحلیلِ ضرورت گفتگو و امکان تحقق گفتگوی ادیان بر مبنای حکمت، به این نتیجه می رسیم که این گفتمان الهیاتی حکمی به بینش اخلاقی منجر خواهد شد که والاترین ثمرة آن عدالت است که رعایت آن می تواند به داوری منصفانه در باره دیگری بینجامد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role and Place of "Wisdom" in the Dialogue between the Followers of Religions

نویسندگان [English]

  • Susan Anjomeruz 1
  • Ghorban Elmi 2
  • Mohammad Kathem Elmi Sola 3
1 گروه ادیان و عرفان ، دانشگاه تهران
2 گروه ادیان و عرفان،دانشگاه تهران
3 گروه فلسفه و حکمت دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد
چکیده [English]

The coexistence of religious followers is centuries old and these relationships have led to the development of friendships, the closeness of traditions and finding common ground. In the current era, dialogue between the great religions of the world is necessary. The increase in direct communication between people who have different world views, beliefs, cultures and customs is one of the factors that necessitates the need for inter-religious and inter-cultural dialogues, as a result of which people, in addition to followers, have different beliefs and world views. They understand different things, they define their position towards them. This article examines the possibility and solution of realizing inter-religious dialogue and considers the category of wisdom to be the most important and comprehensive component in inter-religious dialogue. The etymological investigation of wisdom in different religious traditions and its position and importance in religions, as well as research into its functions, shows that wisdom emphasizes the necessity of dialogue on the one hand and can be the best basis for dialogue on the other hand. The comprehensiveness of wisdom in the field of inter-religious dialogue is such that it can not only be the basis of dialogue, but it is also very efficient and effective in the method and manner of dialogue. After analyzing the necessity of dialogue and the possibility of realizing the dialogue of religions on the basis of wisdom, we come to the conclusion that this theological discourse will lead to a moral insight that the highest fruit of that is justice, the observance of which can lead to a fair judgment about another.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Dialogue of Religions
  • Wisdom
  • Ethics
  • Justice
 قرآن حکیم، ترجمۀ سیدجلال‎الدین مجتبوی،1371، تهران، انتشارات حکمت.
 کتاب مقدس، انجمن کتاب مقدس ایران.
 عهد عتیق (ج 1).(1394). کتابهای شریعت یا تورات (براساس کتاب مقدس اورشلیم).( ترجمۀ پیروز سیار). تهران، هرمس.
عهد عتیق (ج 2) .(1397). کتابهای تاریخ (براساس کتاب مقدس اورشلیم).(ترجمۀ پیروز سیار). تهران، هرمس.
نهج البلاغه.(1378). (ترجمة جعفر شهیدی).( چاپ چهاردهم ) . تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
افلاطون.(1367). دورۀ کامل آثار افلاطون.(ترجمۀ محمدحسن لطفی). تهران: انتشارات خوارزمی.
برن، ژان.( 1362) فلسفۀ رواقی، (ترجمۀ سید ابوالقاسم پورحسینی).( چ 2). تهران: امیرکبیر.
جانستون، سارا ایلز.(1394). درآمدی بر دین‎های دنیای باستان. (ترجمۀ جواد فیروزی).تهران: ققنوس.
حق‎شناس، علی‎‌محمد.( 1368). «در حکمت چاره‎ساز فردوسی»، آدینه، شماره 40، صص 8-9. 
 ژیران، ف.، لاکوئه.(1375). فرهنگ اساطیر آشور و بابل. (ترجمه ابوالقاسم اسماعیل‎پور). فکر روز.
 علمی، محمدکاظم. (1387). «محوریت اصل «عدل» در کلام شیعة امامیه»، فصلنامه فلسفه و کلام اسلامی آینة معرفت، سال ششم، شماره پانزدهم.
گری، جان. (1378). شناخت اساطیر خاور نزدیک (بین‎النهرین).( ترجمۀ باجلان فرخی). تهران: اساطیر.
لیک، گوندولین. (1385). فرهنگ اساطیر شرق باستان، ترجمۀ رقیه بهزادی، تهران: طهوری.
وارنر، رکس.( 1389). دانشنامۀ اساطیر جهان.( برگردانِ ابوالقاسم اسماعیل‎پور).( چ4 ). نشر اسطوره