بررسی تحلیلی راهبرد‌ها و مولفه های نظام سلوکی میرزا جواد ملکی تبریزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، دانشجوی دکتری، رشته فلسفه وکلام اسلامی ،دانشگاه امام جعفرصادق (ع) تهران ، تهران ، ایران

2 دانش آموخته دکتری ، رشته حکمت متعالیه، دانشگاه فردوسی مشهد ، مشهد، ایران

چکیده

میرزا جواد ملکی تبریزی از عارفان نامی معاصر شیعی میباشد. علما و دانشمندان شهیر پس از ایشان نظیر علامه طباطبایی، علامه حسینی طهرانی و امام خمینی (ره) از ایشان به بزرگی یاد کرده‌اند و برای نظریات ایشان جایگاه والایی قائل بوده‌اند. مطالعۀ «مبانی» و «دستورات» سلوکی ایشان که مبتنی بر اصول «هستی‌شناختی» و «انسان‌شناختی» عرفانی و عقلی وی می‌باشد، نمایانگر یک «نظام وارۀ سلوکی» است. نظامی که عمل به دستورات آن انسان را به «توحید» و «لقاء الهی» برساند. مهمترین راهبردها و مؤلفه‌های این نظام سلوکی عبارتند از: «تفکر»، «علیت»، «وضع الفاظ برای ارواح معانی»، «جامعیت انسان نسبت به عوالم»، «فقر ذاتی سالک»، «محبت»، «اختلاف احوال سالکین»، «مراقبه»، «پایبندی به شریعت»، «توبه»، «توجه به اوقات و ایام خاص»، «مرگ آگاهی»، «قاعدۀ رفق و مدارا»، «نفی دعوی کاذب»، «توسل به انسان کامل» و «توحید»؛ در این تحقیق کوشش شده است که با روش توصیفی تحلیلی ضمن بر شمردن و توضیح هریک از این راهبردها و مؤلفه‌ها به تحلیل عرفانی – عقلانی آنها نیز پرداخته شود تا وجه انسجام و روشمندی نظام سلوکی میرزا بیش از پیش نمایان گردد. شایان ذکر است در تحلیل راهبردها و مؤلفه‌های نظام سلوکی میرزا سعی شده است تا حد امکان این تحلیل‌ها از درون نظام سلوکی ایشان ارائه گردد تا وجه اصالت و استحکام این نظام سلوکی آشکار گردد. بر این اساس اهداف این تحقیق به ترتیب عبارتند از: «استخراج و معرفی راهبردها و مؤلفه‌های نظام سلوکی میرزا جواد ملکی تبریزی»؛ «توضیح و تبیین راهبردها و مؤلفه‌های نظام سلوکی میرزا مطابق با آراء و نظریات ایشان» و در نهایت «ارائۀ تبیینی منسجم و روشمند بر اساس آموزه‌های عرفانی – عقلی از راهبردها و مؤلفه‌های نظام سلوکی میرزا در جهت تبیین انسجام و روشمندی این نظام سلوکی».

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An analytical study of the strategies and components of the Seleucid system, Mirza Javad Maleki of Tabrizi

نویسندگان [English]

  • mehrdad hasanbaygi 1
  • saeed famildardashty 2
1 Doctoral student of Imam Sadegh University
2 Graduated from Ferdowsi University of Mashhad
چکیده [English]

Mirza Javad Maleki of Tabrizi is one of the famous contemporary Shiite mystics. Famous scholars and scientists after him such as Allameh Tabataba'i, Allameh Hosseini Tehrani and Imam Khomeini (RA) have mentioned him with greatness and have given a high place to his ideas. The study of his Seleucid "foundations" and "instructions", which is based on his mystical and intellectual "ontological" and "anthropological" principles, represents a "Seleucid system". A system that, following its instructions, will bring a person to "monotheism" and "divine encounter". The most important strategies and components of this Selucid system are: "Thinking", "Causality", "Providing words for the souls of meanings", "The universality of man in relation to the worlds", "Inherent poverty of the seeker", "Love", "Difference in the condition of the seeker", "Meditation", "adherence to Sharia", "repentance", "attention to special times and days", "death of awareness", "rule of friendship and tolerance", "negation of false claim", "appeal to the perfect human being" and "monotheism" "; In this research, an attempt has been made to analyze each of these strategies and components with a descriptive and analytical method, in order to show the coherence and methodology of Mirza's Seluki system. It is worth mentioning that in the analysis of the strategies and components of Mirza's Seluki system, as much as possible, these analyzes have been presented from within his Seluki system in order to reveal the originality and strength of this Seluki system. Based on this, the objectives of this research are: "extracting and introducing the strategies and components of the Seleucid system of Mirza Javad Maleki of Tabrizi"; "Explaining and explaining the strategies and components of Mirza's Seluki system according to his opinions and ideas" and finally "presenting a coherent and methodical explanation based on the mystical-intellectual teachings of the strategies and components of Mirza's Seluki

کلیدواژه‌ها [English]

  • Components of conduct
  • system of conduct"
  • strategy of conduct
  • "
  • method of conduct
ابن ترکه، صائن الدین(1360). تمهید القواعد، تصحیح سید جلال الدین آشتیانی، تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
ابن ترکه، صائن الدین(1375). شرح گلشن راز، تهران: نشر آفرینش.
ابن عربی، محمد بن علی(1420). الفتوحات المکیه، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
اردستانی، پیر جمال الدین محمد(1388). شرح الکنوز و بحر الرموز، (محقق امید سروری). تهران: مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
اصبهانی،ابو نعیم احمد بن عبد الله(بی­تا) .حلیه الاولیا و طبقات الاصفیا، قاهر: دار ام القراء لطباعه.
آشتیانی، سید جلال الدین(1370). شرح مقدمۀ قیصری بر فصوص الحکم، تهران: انتشارات امیر کبیر.
آملی، سد حیدر(1382). أنوار الحقیقة و أطوار الطریقة و أسرار الشریعة( تحصیح سید محسن موسوی). قم: نور علی نور.
آملی، سید حیدر(1368). نقد النقود فی معرفه الوجود، (محقق هانری کربن). تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
بغدادی، ابوالقاسم الجنید(1425) .رسائل الجنید، دمشق: دار اقرا للطباعه و النشر.
حسینی طهرانی، محمد حسین(1417). رساله لب اللباب در سیر سلوک اولی الالباب، مشهد: انتشارات علامه طباطبایی
خمینی، روح الله(1368). چهل حدیث، تهران: موسسه نشر آثار امام خمینی.
خمینی، روح الله(1376). مصباح الهدایه الی الخلافه و الولایه، تهران: موسسه نشر آثار امام خمینی.
رازی، ابو زکریا یحیی بن معاذ(1423). جواهر التوصف، (مصحح سعید عارون عاشور). قاهر: مکتبه الآداب.
داغستانی،فاطمه(1392) پایان نامۀ عرفان از دیدگاه عرفای معاصر،( میرزا جواد ملکی تبریزی و علامه شاه آبادی). دانشگاه سمنان.
طباطبایی، محمد حسین(1417) المیزان فی تفسیر القرآن.
طوسی، ابونصر السراج(1914). اللمع فی التصوف. (مصحح رینولد آلین نیکلسون). لیدن: مطبعة بریل.
غزالی،ابوحادم محمد(بی تا) احیاء علوم الدین. (مصحح عبد الرحیم بن حسین). بیروت، دار الکتب العربی.
القشیری، ابوالقاسم عبد الکریم(1374) الرسالة القشیریه. (تحصیح محسن بیدارفر). قم: انتشارات بیدارفر.
قیصری، داود(1375) . شرح فصوص الحکم، (تصحیح سید جلال الدین آشتیانی). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
کاشانی، عبد الرزاق(1370) شرح فصوص الحکم.( تصحیح محسن بیدار فر)، قم: انتشارات بیدار.
کاشانی، عبد الرزاق(1385) شرح مناز السائرین، (تصحیح محسن بیدارفر). قم: انتشارات بیدار.
کاشانی، عبد الرزاق(1426). اصطلاحات الصوفیه، بیروت: دار الکتب العلمیه.
کاشانی، عبدالرزاق(1380). مجموعه رسائل، محقق مجید هادی زاده، تهران: میراث مکتوب.
لاهیجی، محمد(1371). مفاتیح الاعجاز فی شرح گلشن راز. تهران: انتشارات زوار.
محاسبی،الحارث بن اسد(1986).الوصایا.( مصحح عبد القادر احمد عطا) بیروت: دار الکتب العلمیه
محاسبی، حارث بن اسد(1420). الرعایة لحقوق الله.( محقق عبد الرحمن عبد الحمید البر). مصر: دار الیقین.
محاسبی، حارث بن اسد(1421).المسائل.( تصحیح خلیل بن عمران المنصور). بیروت: دار الکتب العلمیه.
مکی، ابوطالب(1417) .قوت القلوب فی معامله المحبوب.(مصحح باسل عیون السود). بیروت: دار الکتب العلمیه.
ملاصدرا، محمد بن ابراهمی(1981). الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه، بیروت: دار احیا تراث.
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم(1378). المظاهر الالهیه فی اسرار العلوم الکمالیه.( تصحیح و تحقیق سید محمد خامنه‌ای). تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرایی.
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم(1386). مفاتیح الغیب. (تصحیح نجفقلی حبیبی) تهران: بنیاد حکمت صدرایی.
ملکی تبریزی، میرزا جواد(1399). اسرار الصلاه. (تصحیح محسن بیدار فر). قم: نشر بیدار.
ملکی تبریزی، میرزا جواد. (1388). لقاء الله تعالی. (تصحیح: محسن بیدار فر). قم: انشارات بیدار.
ملکی تبریزی، میرزا جواد.(1385). المراقبات اعمال سنه. (تصحیح: محسن بیدارفر). قم: انتشارات بیدار
هجویری، ابو الحسن علی(1428). کشف المحجوب.( مصحح احمد عبد الرحیم السابح، قاهر: مکتبه الثقافة الدینیه.