واکاوی خویش‌کاری‌‌های انسان نخستین در دیانت زرتشتی بر مبنای نظریه روان‌شناختی یونگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه ادیان شرق، دانشکده ادیان، دانشگاه ادیان و مذاهب قم

چکیده

در ادوار تاریخ، اساطیر قسمتی بنیادین و تاثیرگذار از ذهن بشری را مشغول به خود کرده است. درک و شناخت اساطیر درواقع، درک و شناخت بسترهای تشکیل‌دهنده‌ی تمدن، فرهنگ و بارهای بشری است. یکی از به‌روزترین متدهای درک و شناخت اساطیر، تحلیل روانشناختی آن‌هاست. از این‌رو که اساطیر نهانی‌ و کهن‌ترین گردآمده‌ی تجربه‌های حیات انسانی است، فرایند و نتیجه‌ی این تحلیل، درکِ درستِ روان و اندیشه‌ی بشر و در نهایت تصحیح زندگی فردی و اجتماعی انسان خواهد بود. پژوهش حاضر، با استفاده از نظریه روان‌شناختی یونگ به واکاوی کهن‌الگوی انسان نخستین و تحلیل و بررسی اسطوره‌ی آفرینش در اساطیر ایرانی با محوریت «کیومرث» می‌پردازد. روش تحقیق، کیفی و رویکرد تحلیل‌ها، اسطوره‌شناسی تحلیلی است. این مقاله در بازسازی اسطوره آفرینش انسان بر اساس متون دینی زرتشتی و منابع ایرانی باستان و ایرانی میانه متکی است. در این تحقیق نشان خواهیم داد که با نظر به اسطوره‌ی کیومرث، باور انسان‌های نخستین تثبیت خواهد شد، چرا که آن‌ها باور داشتند کیومرث، نمود فرایند تبدیل شدن یک انسان کامل به انسان زمینی و نزول خداوند از قالب خود به یک نماینده و در واقع انسان-خداست. داستان انسان نخستین نه فقط روایتگر آغاز زندگی است، بلکه غایت و هدف خلقت را هم بیان می‌کند. کیومرث نمونه‌ای برای بیان تمام انسان‌های غول خدا و ابرقهرمان است، چرا که او به روایت متون، از هرچیز و هرکس بهتر است و باید در آینده در جامعه‌ی انسانی مشاهده شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Rereading the Zoroastrian Religious Narratives of Keyumars on the Basis of Jung's Archetype Theory

نویسنده [English]

  • mahdi Elmi Daneshvar
Department of Eastern Religions, Faculty of Religions, University of Religions and Religions, Qom,
چکیده [English]

An important part of Zoroastrian religious narratives deals with Iranian myths. Myths that have always occupied a fundamental and influential part of the human mind. In fact, understanding and knowing the myths is understanding and knowing the foundations of human civilization and culture. Psychological analysis is one of the most up-to-date methods of understanding myths. Since myths are the secret and oldest collection of human life experiences, the process and result of this analysis will be the correct understanding of the human psyche and thought, and ultimately the correction of human individual and social life. Using Jung's psychological theory, the current research explores the archetype of the early human being and analyzes and investigates the myth of creation in Iranian mythology with the focus on "Keyumars". The research method is qualitative and the analysis approach is analytical mythology. In reconstruction the myth of human creation, this article relies on the Zoroastrian religious texts and ancient and Middle Iranian sources. In this research, we will show that according to the myth of Keyumars, the belief of the first humans will be established, because they believed that Keyumars is a manifestation of the process of turning a perfect human into an earthly human and the descent of God from his form into a representative and, in fact, into a human-god being. The story of Keyumars is a wonderful story of the mystery of rebirth, which will manifest after expansion of the personality and metamorphosis of the soul. Therefore, every rebirth means a return to the origin and the re-creation of cosmic birth, and the story of Keyumars is a narration of the mystery of re-creation that follows the metamorphosis and transformation of the soul.

کلیدواژه‌ها [English]

  • first human being
  • personality psychology
  • myths
  • Keyumars
ابراهیم پورداود [مترجم]  .(1394). اوستا (گاثاها). چهار جلدی، تهران: نگاه.
ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن علی جزری. (1349) .اخبار ایران از ابن اثیر. ترجمه محمد ابراهیم باستانی پاریزی. تهران: دانشگاه تهران.
الیاده، میرچا. (1384). اسطوره بازگشت جاودانه. ترجمه بهمن سرکاراتی. تهران: طهوری.
 اوداینیک، ولودیمیر والتر. (1379). یونگ و سیاست. ترجمه علیرضا طیب، تهران: نی
آموزگار، ژاله. (1386). تاریخ اساطیری ایران. تهران: سمت.
بلعمی، ابومحمدعلی. (1353). تاریخ بلعمی. به تصحیح محمدتقی بهار. تهران: زوار.
بهار، مهرداد. (1384). ادیان آسیایی. تهران: سرچشمه. چ 5.
بهار، مهرداد. (1389) .پژوهشی در اساطیر ایران. تهران: آگه. چ 8.
بیرونی، ابوریحان. (1377). آثارالباقیه. ترجمه اکبر داناسرشت. تهران: ابن سینا.
پورداود، ابراهیم. (1394). فرهنگ ایران باستان. تهران: اساطیر
حمزه اصفهانی. ابوعبدالله حمزه‌بن حسن (1346) .تاریخ پیامبران و شاهان (سنن ملوک الارض و الانبیا) ترجمه جعفر شعار. تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
مهشید میرفخرایی [مترجم] (1397). دادستان دینی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
دریایی، تورج. (1382) تاریخ و فرهنگ ساسانی. ترجمه مهرداد قدرت دیزجی. تهران: ققنوس.
دورکهیم، امیل.(1382). صور ابتدایی حیات مذهبی، ترجمه نادر سالارزاده­ امیری، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
فریدون فضیلت [مترجم] (1381). دینکرد سوم. به اهتمام. تهران: فرهنگ دهخدا.
مهشید میرفخرایی [مترجم]  (1367). روایت پهلوی. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقا فرهنگی.
شهروزی، شمس‌الدین محمد. (1380). شرح حکمه الاشراق. تصحیح حسین ضیایی تربتی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. چ 2.
فدایی، فربد.(1387). کارل گوستاو یونگ بنیانگذار روانشناسی تحلیلی، تهران: دانژه.
فردوسی، ابوالقاسم. (1373). شاهنامه (از روی چاپ مسکو). به کوشش سعید حمیدیان. 4 مجلد. تهران: قطره.
 فرنبغ دادگی، (1378). بندهشن. ترجمه مهرداد بهار. تهران: توس.
فوردهام، فریدا. (1393). مقدمه ای بر روان‌شناسی یونگ. ترجمه مسعود میربها. تهران: اشراق. چ 2.
کربن، هنری. (1374). ارض ملکوت. ترجمه سیدضیاادین دهشیری. تهران: طهوری. چ 2
کویاجی، جهانگیر کورجی. (1371). پژوهشهایی در شاهنامه. گزارش و ویرایش جلیل دوستخواه. تهران: زنده‌رود
گردیزی، ابوسعید عبدالحی (1347). زین‌الاخبار. به تصحیح عبدالحی حبیبی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
راشد محصل، محمد تقی[مترجم] (1366). گزدیده‌های زادسپرم، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
گورین، ویلفرد. ال، جان، ار. ویلینگهام، ارل. جی. لیبر، و لی. مورگان. (1370). راهنمای رویکردهای نقد ادبی. ترجمه زهرا میهن‌خواه. تهران: اطلاعات، چ 4.
مسعودی، علی بن حسین. (1344). مروج الذهب و معادن الجوهر. ترجمه ابوالقاسم پاینده. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
احمد تفضلی [مترجم]  (1354). مینوی خرد. ترجمه. تهران: توس. چ 2.
ابراهیم پورداود [مترجم] (1377). یشت‌ها.  به گزارش. 2 مجلد. تهران: اساطیر.
یونگ، کارل گوستاو. (1399). ناخودآگاه جمعی و کهن الگو. ترجمه فرناز گنجی، محمدباقر اسمعیل پور. تهران: دیبا.
یونگ، کارل گوستاو. (1387). انسان و سمبولهایش. ترجمه محمود سلطانیه. تهران: دیبا
یونگ، کارل گوستاو. (1383). روان‌شناسی ضمیر ناخودآگاه. ترجمه محمدعلی امیری. تهران: علمی و فرهنگی. چ 3.