مقایسه و تحلیل فنا در آراء عرفانی رابعه عَدویّه با نکاح روحانی ترزا آویلایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه ادیان و عرفان، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

2 دکتری تصوف و عرفان اسلامی، مدرس دانشگاه ، گروه الهیات ادیان و عرفان، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سمنان، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه ادیان و عرفان، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان. تبریز، ایران.

چکیده

وصال الهی، در دو سنّت عرفان اسلامی و مسیحی، از اهمیت بسزایی برخوردار است؛ به تعبیری دیگر، نهایت سیر و سلوک روحانی، وصال الهی است. این مسئله، در آرای عرفانی رابعه عَدویّه و ترزا آویلایی، نمود بسیاری داشته است. پژوهش حاضر، با هدف بررسی آرای عرفانی رابعه عَدویه دربارۀ فنا و نکاح روحانی در اندیشۀ ترزا آویلایی، صورت گرفته است. در اقوال رابعه عَدویّه، سه نوع فنای صفاتی، افعالی و ذاتی دیده می شود، که مقدمۀ وصال الهی هستند. ترزا آویلایی نیز، از هفت مرحله سیر و سلوک روحانی، سخن گفته است؛ که هفتمین مرحله، همان نکاح روحانی یا اتحاد و وصال الهی است. نتایج حاصل از این پژوهش، حاکی از آن است که هر دو شخصیت، رابطۀ عاشقانه سالک با خداوند را، سبب دست یابی به وصال الهی می دانند. وصال الهی با موت اختیاری صورت می گیرد که نتیجه مرگ سالک از صفات، افعال و ذات انسانی است و سالک پس از تولد مجدد در وصال الهی به سر می برد. بنابر نظر رابعه و ترزا، سالک در برابر خواست و ارادۀ الهی، تسلیم محض است و وصال الهی نیز، با ارادۀ و الطاف خداوند صورت می گیرد. سالکان الی الله، در وصال الهی از دیده وحدت بین برخوردار می شوند و در پرتو این نگاه وحدت بین، در بقای بالله و نکاح الهی به سر می برند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Comparison and analysis of annihilation in the mystical opinions of Rabia Adaviyeh and the spiritual marriage of Teresa Avi

نویسندگان [English]

  • somayeh khademi 1
  • elham rezvani moghadam, 2
  • Salva Rokhsari Dolatabadi, 3
1 Assistant professor of Religions and Mysticism Department, Faculty of Theology and Islamic Studies, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran.
2 Ph.D. in Sufism and Islamic Mysticism, University Lecturer, Department of Theology of Religions and Mysticism, Faculty of Humanities, Semnan University, Iran.
3 MA Student, Department of Religions and Mysticism, Faculty of Theology and Islamic Studies, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran.
چکیده [English]

Divine communion is highly significant in two traditions of Islamic and Christian mysticism. In other words, the ultimate spiritual path is divine communion. This issue has had many manifestations in the mystical opinions of Rabia Adavieh and Teresa Avilai. The current study was conducted to investigate the mystical views of Rabia Adaviyeh about spiritual death and marriage in the thought of Teresa Avilai. In the sayings of Rabia Adawiyah, three types of annihilation of attributes, verbs, and essence can be seen, which are the introduction to the divine communion. Teresa Avilai also spoke about the seven stages of the spiritual journey, and the seventh stage is the spiritual marriage or divine union. The results of this research indicate that both characters see the seeker's romantic relationship with God as the reason for achieving divine communion. God's connection is made with voluntary death, which is the result of the seeker's death from human traits, actions, and nature, and the seeker lives in God's connection after rebirth. According to Rabia and Teresa, the seeker submits thoroughly to God's will and will, and God's connection also takes place with God's will and grace. Those who seek God in divine communion enjoy the view of unity; in addition, in the light of this view of unity, they live in subsistence with God and divine marriage.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rabia Adawieh
  • Teresa Avilai
  • annihilation
  • divine communion
  • spiritual marriage

مراجع

قرآن کریم، (۱۳۹۸). ترجمه محمدمهدی فولادوند، تهران: پیام عدالت.
کتاب مقدس، (2007). ترجمه هزاره نو، بی­جا: بی­نا.
ابن‌عربی، محیی‌الدین، (1366). فصوص‌الحکم، تصحیح عفیفی، تهران: الزهراء.
ابن‌عربی، محیی‌الدین، (بی‌تا). الفتوحات المکیه، ج2، بیروت. دار الصادر.
 اسمیت، مارگاریت، (۱۳۹۰). مطالعاتی در عرفان اولیه خاور نزدیک و خاور میانه، ترجمه منصور پیرانی و مریم محمدی نصرآبادی، تهران. مرکز.
اندرهیل، اولین، (1392). عارفان مسیحی، ترجمه حمید محمودیان؛ احمدرضا مؤیدی، قم. انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.
انصاری، خواجه عبدالله، (1417). منازل‌السائرین، مصحح علی شیروانی، تهران. دارالعلم.
آویلایی، ترزا، (1396). طریقت کمال، ترجمه بخشعلی قنبری، قم. دانشگاه ادیان و مذاهب.
بدوی، عبدالرحمن، (1367). شهید عشق الهی؛ رابعه عَدَویّه، ترجمة محمد تحریرچی، چ اول. مولی.
بقلی شیرازی، روزبهان، (1374). شرح شطحیات، هانری کربن، تهران. طهوری.
الحنفی، عبدالمنعم، (1996.م). العابدة الخاشعة رابعة العدویةامامة‌العاشقین و المحزونین، القاهرة. دارالرشاد.
دهباشی، مهدی؛ میرباقری‌فرد، علی‌اصغر، (1384). سیر تطور عرفان اسلامی از آغاز تا قرن ششم هجری، تهران. سمت.
سرّاج طوسی، ابونصر، (1394). اللّمع فی‌التصوف، ترجمه قدرت ا... خیاطیان و محمود خورسندی، سمنان. دانشگاه سمنان.
عطار نیشابوری، فرید الدین عطار،( 1386). تذکرة‌الاولیا، محمد استعلامی، تهران. زوّار.
عین القضات همدانی، عبدالله، (1341). تمهیدات، تصحیح عفیف عسیران‏، تهران، دانشگاه تهران.
غزالی، ابوحامد محمد، (1383). کیمیای سعادت، به تصحیح حسین خدیو جم، تهران، ‏شرکت انتشارات علمى و فرهنگى‏.
قشیری، ابولقاسم،(۱۳۷۴). رسالة قشیریه،تصحیح عبدالحلیم محمود، محمود بن شریف،قم، بیدار.
قنبری، بخشعلی، (1385). «اصناف نیایش از نگاه ترزای آویلایی، هفت آسمان»، فصلنامه هفت آسمان، شماره 31، پاییز، ص ص .152- 182.
قنبری، بخشعلی، (1387). «کاخ درون: هفت مرحله عرفانی ترزای آویلایی»، فصلنامه هفت آسمان، شماره ۳۸، ص ص. 58 -87.
قنبری، بخشعلی( ۱۳۸۸). «راه کمال»، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، بهمن، شماره ۱۴۸.
قیصری، داوود، (1375). شرح مقدمة قیصری، تصحیح جلال الدین آشتیانی، تهران: علمی فرهنگی.
کاشانی، عزالدین محمود، (بی‌تا). مصباح‌الهدایة و مفتاح‌الکفایة، تهران. هما.
مک‌گین، برنارد، (1397). درباره عرفان مسیحی: مقالاتی از برنارد مک‌گین و دیگران، ترجمه محمد صبایی، تهران. ققنوس.
مهدوی نور، سید حاتم و محمود یوسف ثانی، (1397).«تبیین فنای معرفتی و وجودی براساس نظریه علم حضوری علامه طباطبایی»، پژوهشنامه عرفان، دورۀ 10، شمارۀ 19، ص ص. 229-210.
هجویری، علی بن عثمان، (1375). کشف المحجوب، تصحیح و- ژوکوفسکى؛ والنتین آلکسى یریچ‏، تهران: طهوری.
 
مطالعات ادیان و عرفان تطبیقی
دوره 8، شماره 2
مهر 1403
صفحه 249-274

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 16 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری: 29 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش: 09 مهر 1403

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار