تحلیل نحوه و چگونگی تأثیرگذاری آیین میترا بر برخی تعالیم مسیحی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره، قم ، ایران

چکیده

"از جمله راه‌های مناسب درک و فهم بهتر ادیان، بررسی تأثیروتأثر ادیان نسبت به یکدیگر است. در این میان به نظر می‌رسد که دین مسیحیت در طول حیات دینی خود دستخوش تأثیرپذیری از برخی ادیان و آیین‌های دینی بوده است. از جمله آیین‌های تأثیرگذار بر دین مسیحیت آیین میترائی است. این مقاله با روش تبیینی - تحلیلی به بررسی چگونگی تأثیر آموزه ها، مناسک و نمادهای میترائی بر مسیحیت پرداخته و نشان داده است که دین مسیحیت از آیین میترا تأثیر پذیرفته است. یافته‌ها و دستاوردهای این پژوهش نشان می‌دهد که گویی مسیحیت بعد از تلاقی با آئین میترا و باتوجه‌به قدرت و نفوذ این آئین، در برخی آموزه‌ها نظیر رابطه خالقیت و مخلوقیت، تثلیث و الوهیت و مسأله رستاخیز، همچنین در برخی مناسک نظیر غسل تعمید، تعطیلی روز یکشنبه، افروختن شمع در کلیساها، نواختن ناقوس، صلیب، همینطور در برخی نمادها مانند ظرف آب متبرک در کلیسا، حوضچه درون مهرابه و ماهی در آن، رنگ قرمز بر شنل حضرت مریم (س) و عیسی (ع)، رنگ طلایی و استفاده از طلا و فلزات طلایی در معماری مسیحی، از آیین میترا تأثیر پذیرفته است و با ایجاد دخل و تصرف در برخی آموزه‌ها، مناسک و نمادها، آنها را وارد مسیحیت کرده است."

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of how and how Mithraism affects some Christian teachings

نویسنده [English]

  • Morteza Sanei
Assistant Professor, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran
چکیده [English]

"One of the best ways to understand religions is to study the influence of religions on each other. In the meantime, it seems that Christianity has been influenced by some religions and rituals during its religious life. Among the religions that have an influence on Christianity is the Mithra religion. This article has investigated the influence of Mithraic doctrines, rites and symbols on Christianity with an explanatory-analytical method and has shown that Christianity was influenced by the Mithra religion. The findings and achievements of this research show that it is as if Christianity after meeting with Mithra religion and due to the power and influence of this religion, in some doctrines such as the relationship between creation and creation, Trinity and divinity and the issue of resurrection, as well as in some rituals. such as baptism, closing on Sunday, lighting candles in churches, ringing the bell, the cross, as well as in some symbols such as the container of blessed water in the church, the pond inside the mihrab and the fish in it, the red color on the cloak of Maryam (pbuh) and Jesus (pbuh) ), the golden color and the use of gold and golden metals in Christian architecture has been influenced by Mithraism and by interfering in some doctrines, rituals and symbols, it has brought them into Christianity."

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mithraism"
  • Christianity"
  • Teachings"
  • Rites"
  • "
  • Symbols"
* کتاب مقدس.
آشتیانی، جلال­الدین( 1368). تحقیقی در دین مسیح، نشر نقاش. تهران.
آورزمانی، فریدون( 1397). آیین مهر در اسطوره و تاریخ و سیر تحول آن در شرق و غرب، فصلنامه هـنر و تـمدن شـرق، سال 6، ش 22، ص 41-48.
اولانسی، دیوید( 1380). پژوهشی نو در منشأ میتراپرستی، ترجمه: مریم امینی، تهران: نشر چشمه.
باغبانی، جواد؛ رسول­زاده، عباس( 1393). شناخت کلیسای کاتولیک، تهران: مرکز تحقیق و توسعه علوم‌انسانی(سمت)؛ قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمه‌الله علیه.
بختورتاش، نصرت اله(1380). نشان رازآمیز، گردونه خورشید یا گردونه مهر، تهران: فروهر.
بهرامی، ایرج(1377). اسطوره اهل حق: جستاری تاریخی پیرامون مهر و مهرپرستی اهل حق از روزگار باستان تا دوران معاصر، تهران: آتیه.
بهنام، عیسی( 1346). تمدن ایرانی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
پورداود، ابراهیم(1377). یشت­ها، تهران: اساطیر.
توفیقی، حسین( 1389). آشنایی با ادیان بزرگ، تهران: سمت.
جلالی نائینی ،محمدرضا( 1384). ثنویان در عهد باستان، تهران: طهوری.
حکمت، علی­اصغر( 1345). تاریخ ادیان، تهران: کتابخانه ابن­سینا.
رجبی، پرویز( 1380). هزاره­های گمشده، تهران: توس.
رضایی، عبدالعظیم( 1378). اصل‌ونسب و دین‌های ایرانیان باستان، تهران: انتشارات دُر.
رضایی، عبدالعظیم( 1381). تاریخ‌تمدن و فرهنگ ایران، تهران: در.
رضائیان ابرقویی، علیرضا؛ یوسف­جمالی، محمدکریم؛ جدیدی، ناصر( 1398). تأثیرات میترائیسم بر مسیحیت و پیامدهای اجتماعی آن، فصلنامه تحقیقات تاریخ اجتماعی، سال نهم، ش دوم، 206-177.
رضی، هاشم(1360). ادیان بزرگ جهان، تهران: فروهر.
رضی، هاشم (1371). آیین مهر (میترائیسم)، تهران: انتشارات بهجت.
رضی، هاشم (1381). دانشنامه ایران باستان، تهران: سخن.
شورتهایم، المار( 1387). گسترش یک آیین ایرانی در اروپا، ترجمه نادرقلی درخشانی، تهران: نشر ثالث. 
قدیانی، عباس( 1374). تاریخ ادیان و مذاهب در ایران، تهران: انیس.
کومون، فرانتز(1386). دین مهری، ترجمه احمد آجودانی، تهران: نشر ثالث.
لاژار، ژان باتیست( 1390). راز و رمزهای آئین میترا، ترجمه سید حسن آصف آگاه، تهران، طهوری.
مرکلباخ، راینهولد( 1387). میترا (آیین و تاریخ)، ترجمه توفیق گلی زاده، تهران: اختران.
مزداپور، کتایون، {و همکاران}(1394 ). ادیان و مذاهب در ایران باستان، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم‌انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعه علوم‌انسانی.
مشکور، محمدجواد( 1347). تاریخ اجتماعی ایران در عهد باستان، {بیجا}: انتشارات دانشسرای عالی.
مقدم، محمد(1380). جستار درباره مهر و ناهید، تهران: هیرمند.
مک­گراث، آلیستر( 1393). درسنامه الهیات مسیحی، قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.
نفیسی، سعید( 1327). مهر و آئین مهر، مجله پشوتن مهر، ش 7، ص 5-8.
نیهارت، اِ( 1357). سرچشمة پیدایش چلیپا، ترجمة سیروس ایزدی، تهران: توکا.
وارنر، رکس( 1386). دانشنامه اساطیر جهان، ترجمه ابوالقاسم اسماعیل­پور، تهران: اسطوره.
ورمازرن، مارتن( 1372). آئین میترا، ترجمه بزرگ نادرزاد، تهران: نشر چشمه.
ولی، وهاب؛ بصیری، میترا( 1372). ادیان جهان باستان، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه).
یاحقی، محمدجعفر( 1369). فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی، تهران: وزارت فرهنگ و آموزش عالی، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی؛ سروش.
الیاده، میرچا( 1394). تاریخ اندیشه­های دینی، ترجمه مانی صالحی علامه، تهران: نیلوفر.
یامایوچی، ادوین­ام( 1390). ایران و ادیان باستانی، ترجمه منوچهر پزشک، تهران: ققنوس.