مطالعة تحلیلی سخت زایی براساس متون مقدس و انعکاس آن در آثار تصویری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد، گروه تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی،دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر،دانشگاه هنر تهران،تهران ، ایران

2 دانشجو دکتری-گروه تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی-دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر-دانشگاه هنر تهران

چکیده

داستان آفرینش انسان به طرق گوناگونی در ادیان توحیدی توصیف شده‌است. این روایات در بیشتر جهات به یکدیگر نزدیک‌اند. آفرینش هر پدیده با داستان‌های فراطبیعی، فوق بشری و نمادین همراه است. سخت‌زایی یا تولد غیرعادی تعابیری است که به نحوة تولد حوا داده‌شده‌است که امروزه به سزارین - به معنای برش قسمتی از بدن به منظور تولد فرزند - شناخته می‌شود. تولد حوا از بطن چپ آدم از متون مقدس به آثار تصویری راه یافت و در سطوح مختلف عمومیت پیدا نمود. براین‌اساس آثار تصویری با موضوع «تولد سخت» در بین اندیشة ادیان الهی و سایر اسطوره‌های مشابة سخت‌زایی در تمدن‌های مختلف در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته‌است که بررسی روایات و تصاویر مرتبط با سخت‌زایی در ادیان و فرهنگ اسطوره‌ای برخی ملل مختلف و ارتباط آن‌ها با یکدیگر هدف موردنظر است. بر این اساس این تحقیق در تلاش است با روش توصیفی-تحلیلی به سؤال اینکه چگونه نمادهای سخت‌زایی در داستان‌های تولد شخصیت‌های تاریخی-افسانه‌ای سبب تبیین ارزش‌ها و باورهای فرهنگی شده‌است؟، پاسخ دهد. روش تحقیق توصیفی – تحلیلی است و شیوة گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که، شخصیت‌های با تولد سخت هر کدام به نوعی نماد سخت‌زایی هستند که مفهوم قدرت تاریخی، اسطوره‌ای، قهرمانی و رستگاری را در فرهنگ‌ها تبییین کرده‌اند. همچنین این نوع تولد، تثبیت جایگاه افراد برجسته و تأثیرگذار از لحـاظ قـدرت جسـمی و روحـی و اعمـال پهلوانی و معنوی در دوران شکوفاییشان است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analytical Study Dystocia based on Holy Texts and their reflection in Visual works

نویسندگان [English]

  • Alireza Taheri 1
  • مژده sharafkhah 2
1 Professor of the Department of Comparative and Analytical History of Islamic Art, Faculty of Theoretical Sciences and Advanced Art Studies, University of Arts, Tehran, Iran.
2 PhD student of Comparative and Analytical History of Islamic Art, Department of Comparative and Analytical History of Islamic Art, Faculty of Theoretical Sciences and Advanced Art Studies, University of Art, Tehran, Iran
چکیده [English]

The creation of all phenomena always follows metaphysical, superhuman, and symbolic stories. In the mythological stories about creation, the creation of man depends on the existence of his father and his early and eternal mother. The common chapter of all religions is hidden in this matter, which is the ancestor of all religions. Accordingly, the story of the birth of Eve as the beginning of the first generation in sacred texts and in the visual arts is extended.
Eve’s birth has been described as a case of dystocia, or abnormal birth, today known as a caesarean section (C-section), which refers to delivering babies through an incision in the mother’s abdomen. The concept of Eve’s birth from Adam’s rib in holy scriptures found its way to visual works and became a common idea. This study analyzed visual works with the theme of dystocia in Abrahamic religions and similar Roman, Indian, and Iranian myths of the birth of Caesar, Buddha, and Rostam.
This study aimed to analyze and compare the narratives and illustrations with the theme of dystocia in selected religions and mythologies to demonstrate their connections.
The story of the creation of Adam and Eve’s birth was analyzed based on the components present in the illustrations and narratives. The background, features, and main predicates of the study indicated that dystocia is a recurrent theme in the myths of certain civilizations, according to the first instance. Moreover, the analysis revealed that abnormal birth is a characteristic of supernatural and superhuman characters. The most prominent figures with shared roles had a similar origin story. This type of birth consolidated the position of the prominent and influential figures to accept a transcendental spirit.

کلیدواژه‌ها [English]

  • dystocia
  • caesarean section
  • Eve
  • Rostam
  • Buddha
اصفهانی، سروش.(1387). دیوان اشعار، به اهتمام م. جعفر محبوب، تهران، امیر کبیر.
امید سالار، محمود.(1393). سی و دو مقاله در نقد و تصحیح متون ادبی، تهران، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.
انجوی شیرازی، ابوالقاسم.(1354). مردم و شاهنامه، تهران، مرکز فرهنگ مردم-رادیو و تلویزیون ملی ایران، جلد دوم.
اوشیدری، جهانگیر.(1371). دانشنامه مزدیسنا، تهران: مرکز.
بهار، مهرداد (1385). پژوهشی در اساطیر ایران، ویراستار کتایون مزداپور، تهران، آگاه.
بهار، مهرداد.(1374). جستاری چند در فرهنگ ایران، تهران، اسطوره.
حدادعادل، غلامعلی (1393). رستم، دانشنامه جهان اسلام(مقالۀ محمود امید سالار). جلد 19. تهران: کتاب مرجع.
حیدری، حسین و بهاری، علی. (1394). «بررسی تحلیلی-تطبیقی نخستین زیستگاه و هبوط انسان در کتاب مقدس با دیگر اسطوره های خاورمیانه»، نشریه ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی، (38)،ص 41-63.
دیک، دیویس.(1397). «رستم دستان»، ترجمه مسعود جعفری جزی، موسسه فرهنگی هنری خرد سرای فردوسی: نشریه­ی پاژ، (30)،ص 52-33.
ذکرگو، امیرحسین.(1377). خدایان ودایی، تهران: فکر روز.
رجب نژاد، محمدرضا و صادق نیا، مهین.(1396). «پزشکی و کارد پزشکی(جراحی) در شاهنامه فردوسی»، نشریه تاریخ پزشکی، 9(32)،ص 98-108.
رضایی، مهدی.(1383). «اساطیر پیدایش انسان»، نشریه کتاب ماه هنر، 6(75، 74)،ص 58-73.
سیدی، سید حسین و علی پور، اسماعیل.(1389). «بررسی تطبیقی داستان آفرینش انسان در روایت های اسطوره­ای ایران و عرب»، نشریه لسان مبین،2(2)،ص 123-138.
صادق زاده، محمود و حسینی مقدم، محمدرضا. (1395). «ریشه شناسی و نمادپردازی شخصیت کیومرث و هوشنگ در شاهنامه»، نشریه مطالعات ایرانی، (30)، ص 132-117.
صدرالدین، طاهری.(1394). «باژگونی مفهوم یک نماد: بررسی کهن الگو مار رد ایران و سرزمین­های همجوار»،، نشریه هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، 2، (3)، 34-25.
صدقی، محمد.(1386). «آدم از دیدگاه قرآن و عهدین»، نشریه رهیافت انقلاب اسلامی، 1(2)، ص 73-93.
طه، عثمان.(1399). تفسیر نور، ترجمه مصطفی خرم دل، تهران، احسان.
قندرچی، نرگس (1392). «اندیشه؛ خرافات، و اساطیر در عهدین و دیدگاه قران»، نشریه رشد آموزش قرآن، 11(43)، ص4-10.
محتشم کاشانی، کمال الدین.(1380). هفت دیوان محتشم کاشانی: شامل دیوان­های شبابیه، صبائیه، جلالیه، نقل عشاق، ضروریات و معمیات، تصحیح و تعلیقات: عبدالحسین نوائی و مهدی صدری، تهران، دفتر نشر میراث مکتوب؛ آینه میراث.
مقدسی، مطهربن طاهر.(1374). آفرینش و تاریخ، ترجمه محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران، آگه، جلدسوم.
نظیری، محمد حسین.(1389). دیوان نظیری نیشابوری، تصحیح و تعلیقات: م.رضا طاهری حسرت، تهران، نگاه.
نواده، فرشته.(1388). «مجموعه مقالات؛ سه مطلب درباره فردوسی»، نشریه حافظ، (60)، ص 1-10.
وکیلی، الهه و محمدرضایی، محمد.(1388). «آفرینش حوا از دیدگاه قرآن»، فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز، (32)، ص 88-75.
وکیلی، شروین.(1393). اسطوره آفرینش بابلی، ترجمه آزاده دهقانی، تهران، علم.