تحلیل عرفانی هیمان در قرب النوافل و قرب الفرائض از دیدگاه ابن عربی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه فلسفه-ادیان و عرفان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 نویسنده مسئول، استاد، گروه فلسفه-ادیان و عرفان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار ، گروه فلسفه-ادیان و عرفان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

بنا‌ بر حدیث قدسی«کُنت کنزاً مخفیاً» حب ذاتی خداوند، عامل آفرینش شده است و آگاهی از صفات جمال و کمال خداوند، عشق را بوجود آورد، و اولین کسی که به صفات ذاتیه‌الهی آگاه شد، ابراهیم(ع) بود. لذا ذات‌الهی در شکل مظاهر هستی چون ماه و ستاره و خورشید بر او تجلی نمود و او را دچار مهیّم و هیمان کرد. زیرا آن نور ذات را در جهات تعیّنات دریافت و نشان داد، لذا در تشبیه قرار گرفت و با مهیّم شدن و هیمان مُتخلق به اخلاق الهی و هویت ذاتیه‌الهی گشت و خلیل‌الله نامیده شد. از دیدگاه ابن‌عربی این هیمان، عشق و محبت است که اساس سلوک واقع می‌شود و با توجه به بازتاب آن، محبت سالک به حب‌النوافل و یا حب‌الفرائض تبدیل می‌شود. همه ‌انبیاء در مقام و منزلت تابع حقیقت ‌محمدیه و از تجلیات این اسم اعظم ‌الهى‏‌اند. قرب‌النوافل نتیجه بندگی اختیاری و مقام اتصاف مخلوق به صفات حق است. قرب‌الفرائض نتیجه بندگی حاجتمند و اضطراری و در نتیجه، مقام اتصاف حق به صفات مخلوق است. لذا به بیان‌ داستان ‌ابراهیم‌(ع)، هستی‌‌شناسی عشق، هیمان و ارتباط با قرب‌‌النوافل و قرب‌‌الفرائض به روش توصیفی‌تحلیلی با رجوع به منابع کتابخانه‌ای می‌پردازیم. این نوع نگاه محبت‌آمیز به انسان‌های دیگر می‌تواند صلح و آرامش را برای بشر به ارمغان بیاورد و با نگاه مثبت به دیدگاه عارفان، شرایطی فراهم گردد که جامعه از آثار عرفا استفاده بیشتری نماید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Mystical Analysis of Hayaman in Ghorb-e-Navafel and Ghorb-e-Faraez from the Perspective of Ibn Arabi

نویسندگان [English]

  • SeyedMahdi Mousavi 1
  • Abdolreza Mazaheri, 2
  • Bakhsh Ali Ghanbari 3
1 Ph.D. Candidate, Department of Philosophy-Religions and Mysticism, Faculty of Literature and Humanities, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Corresponding Author, Professor, Department of Philosophy-Religions and Mysticism, Faculty of Literature and Humanities, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Philosophy-Religions and Mysticism, Faculty of Literature and Humanities, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

According to the sacred hadith, "I was a hidden treasure," the inherent love of God has been the cause of creation, and awareness of God's attributes of beauty and perfection gave rise to love. The first person to become aware of the divine attributes was Ibrahim (PBUH). Therefore, the divine essence manifested itself in the forms of existence, such as the moon, stars, and sun, and this caused him to experience awe and wonder. He received and reflected that light of the essence in the directions of manifestations, thus he became engaged in comparison and, through his awe and wonder, he was adorned with divine ethics and the identity of the divine essence, earning him the title of "Khalilullah" (Friend of God). According to Ibn Arabi, Hayaman is love and affection being the basis of conduct and the love of the seeker becomes Hobb-e-Navafel and/or Hobb-e-Faraez. All prophets are subject to Muhammadieh truth and in the manifestation of this divine name. Ghorb-e-Navafel is the result of voluntary servitude and the status of the creature attributed to the attributes of God. Ghorb-e-Faraez is the result of needy servitude and the status of God attributed to the attributes of the creature. We express the story of Ibrahim(PBUH), the ontology of love, Hayaman and its relationship with Ghorb-e-Navafel and Ghorb-e-Faraez in a descriptive-analytical manner with reference to library sources and filing. This kind of loving look can bring peace to human beings, and by looking positively at the mystics’ views, the society can make more use of the mystics’ works.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ibrahim (AS)
  • Ibn Arabi
  • Love
  • Ghorb
  • Hayaman Mohayemiyeh Inherent Love
قرآن کریم.
آشتیانی، سیدجلال الدین،‌(1370)، شرح ‌مقدمه قیصری بر‌فصوص ‌الحکم، چاپ ‌سوم، تهران، امیرکبیر
آشتیانی، سیدجلال الدین،‌(1376)، هستی از منظر فلسفه و عرفان، چاپ ‌سوم، قم، دفتر ‌تبلیغات ‌اسلامی حوزه ‌علمیه ‌قم
آملی، سیدحیدر،‌(1368)، جامع ‌الاسرار و منبع ‌الانوار به انضمام رساله نقد ‌النقود فی معرفة ‌الوجود، تهران، انتشارات علمى و‌فرهنگى
ابن‌عربی، محمد بن‌علی،(1998م)، لوازم الحب الإلهی، تحقیق و تعلیق موفق فوزی الجبر، سوریه، دمشق، دار‌معد و دار‌النمیر للطباعة  والنشر والتوزیع
ابن‌عربی، محمد بن‌علی،‌(1946م)، فصوص‌ الحکم، جلد‌1،‌2، قاهره، دار ‌إحیاء کتب ‌العربیه
ابن‌عربی، محمد بن‌علی،(1293ق)، الفتوحات مکیه، جلد‌،1، 2، 4، بیروت، دارالصادر
ابن‌عربی، محمد بن‌علی،(1367ق)، رسائل ابن‌عربی؛ کتاب نقش الفصوص، چاپ اول، بیروت، دار‌احیاء التراث العربی
ابن‌عربی، محمد بن‌علی،(1393)، الفتوحات مکیه، ترجمه محمد خواجوی، جلد 8، چاپ سوم، تهران، مولی
ابن‌عربی، محمد بن‌علی،(1399)، الف، رسائل ابن‌عربی؛ کتاب الأعلام باشارات أهل الإلهام، ترجمه عبدالرضا مظاهری و زهره معصومی، تهران، نفحات و ساوا
ابن‌عربی، محمد بن‌علی،(1399)، ب، رسائل ابن‌عربی؛ کتاب الفناء فی المشاهدة، ترجمه عبدالرضا مظاهری و زهره معصومی، تهران، نفحات و ساوا
ابن‌عربی، محمد بن‌علی،(1400)، الف، رسائل ابن‌عربی؛ کتاب الشاهد، ترجمه عبدالرضا مظاهری، تهران، نفحات
ابن‌عربی، محمد بن‌علی،(1400)، ب، رسائل ابن‌عربی؛ رسالة المعراج و تنزیل حرف الأدخال و الأخراج، ترجمه عبدالرضا مظاهری، تهران، نفحات
 ترکه اصفهانی، علی بن محمد،(1378)، شرح فصوص‌الحکم، جلد2، قم، بیدار
تهرانی، سید‌محمد‌ حسین،‌(1427ق)، آیت‌ نور، چاپ ‌اول، مشهد، علامه طباطبایی
جامی، عبدالرحمن،‌(1370)، نقد النصوص فی شرح نقش ‌الفصوص،‌تهران، م‍وس‍س‍ه‌ م‍طال‍ع‍ات‌ و‌تحقیقات ‌ف‍ره‍ن‍گ‍ی‌
الجندی، مؤیدالدین،(1423ق)، شرح فصوص الحکم، مصحح: سیدجلال­الدین آشتیانی، چاپ دوم، قم، بوستان کتاب
حسن‌زاده ‌آملی، حسن،‌(1378)، ‌ممد ‌الهمم در شرح ‌فصوص ‌الحکم، تهران، سازمان ‌چاپ و انتشارات ‌وزارت ارشاد ‌اسلامی
خوارزمی، تاج‌الدین‌ حسین،‌(1379)، شرح ‌فصوص ‌الحکم، قم، دفتر ‌تبلیغات ‌اسلامی حوزه‌ علمیه ‌قم
خمینی، روح الله،‌(1410 ق)، تعلیقات ‌على‌ شرح «فصوص ‌الحکم» و«مصباح ‌الأنس»، قم، پاسدار ‌اسلام
رشید‌الدین ‌میبدی، ابوالفضل،‌(1371)، کشف ‌الاسرار و عده ‌الأبرار، جلد‌1، تهران، امیرکبیر
سجادی، جعفر،‌(1386)، فرهنگ ‌اصطلاحات و تعبیرات ‌عرفانی، چاپ ‌هشتم، تهران، طهوری
شهیدی، سیدجعفر،‌(1373)، شرح ‌مثنوی، جلد‌6، چاپ ‌اول، تهران، علمی و فرهنگی
عز‌الدین ‌کاشانی، محمود‌بن‌علی،‌(1367)، مصباح ‌الهدایه و مفتاح ‌الکفایه، چاپ ‌اول، تهران، هما
قیصری، داود،‌(1375)، شرح ‌فصوص ‌الحکم، تهران، علمی و فرهنگی
قیصری، داود،‌(1381)، رسائل ‌قیصری، تهران، مؤسسه ‌پژوهشی حکمت و فلسفه ‌ایران
کاشانی، کمال الدین عبدالرزاق،(1370)، شرح فصوص الحکم، چاپ چهارم، قم، بیدار
کلینی، محمد‌بن‌یعقوب،‌(1407 ق)، اصول ‌الکافی، جلد‌4،‌8، تهران، دار الکتب ‌الاسلامیه
محمودالغراب، محمود،(1416ق)، شرح فصوص الحکم من کلام الشیخ الأکبر محی ابن الدین العربی، چاپ دوم، دمشق
مجلسی، محمدباقر،‌(1403ق)، بحارالانوار، جلد 5، 16، 67، 84، بیروت، دارالاحیاء‌التراث‌العربی
مستملی بخاری، اسماعیل‌بن محمد،‌(1363)، شرح ‌التعرف ‌لمذهب ‌التصوف، جلد‌2، تهران، اساطیر
مظاهری، عبدالرضا،‌(1385)، شرح‌ نقش االفصوص محی‌الدین ابن‌عربی، قم، الهادی
مظاهری، عبدالرضا،(1387)، شرح‌ تعلیقه ‌آیت ‌الله ‌العظمی ‌خمینی بر فصوص ‌الحکم ابن‌عربی، تهران، علم
مظاهری، عبدالرضا،‌(1390)، اندیشه ‌ابن‌عربی، تهران، علم
منیری، عفت ‌السادات،‌(تابستان‌1388)، عشق ‌مجازی منهاج عشق ‌ربانی، فصلنامه‌ زبان و ادبیات فارسی‌(دانشگاه ‌آزاد ‌اسلامی ‌اراک)، شماره‌18، صفحه‌169‌تا‌187
نسفی، عزیز ‌الدین،(1386)، انسان ‌کامل، تهران، طهوری