تحلیل گفتمان پائولو کوئیلو در «سلحشور نور»، واگرایی و همگرایی آن با مثنوی مولوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران

2 دانشیار ، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران

3 . دانشیار ، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران

چکیده

توفیق آثار پائولو کوئیلو در دهه‌های اخیر باعث شده است که از نظرگاه‌های مختلف روایت‌شناسی، عرفانی، مضمون سیر و سلوک و معنویت‌گرایی بررسی و تحلیل شوند. به دلیل شباهت ظاهری و مضامین مطرح‌شده در آثار وی با آثار عرفانی فارسی، به‌ویژه اندیشه‌های مولانا جلال‌الدین بلخی و حافظ، یکی از نکات درخور توجه فرضیۀ اقتباس اوست. در پژوهش حاضر به شیوۀ کیفی و با تحلیل محتوای گفتمان محور و باتوجه به بافت موقعیت شکل‌گیری آثار، الگوهای معناسازی در دو سنت عرفانی را بررسی کرده است؛ بنابراین، ابتدا در بافتار متن، وجوه مشترک رمان سلحشور نور که چکیده و نمایة تمامیت اندیشه‌های وی است، با کلان‌ آثار عرفانی فارسی، به‌ویژه مولوی و حافظ، بررسی ‌شده، در ادامه به تفاوت رویکرد کوئیلو با آثار عرفانی فارسی پرداخته‌شده است. گرچه رمان سلحشور نور در ظاهر وجوه مشترکی با آثار عرفانی فارسی دارد (مانند مفهوم سفر روحانی و جستجوی حقیقت) که موجب اقبال به این اثر شده است؛ اما غایت نهایی آن نه تقرب الهی، بلکه دستیابی به موفقیت مادی و خودشکوفایی فردی است که کاملاً با غایت سلوک عرفانی فارسی که رسیدن به قرب الهی است، متفاوت است. این تفاوت بنیادین، ریشه در مبانی معرفت‌شناختی غرب مدرن دارد که عرفان را در خدمت اهداف اومانیستی قرار می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analysis of mystical and epistemological discourse in Paulo Coelho's Manual of the Warrior of Light

نویسندگان [English]

  • seyyed ali seraj 1
  • Mehdi Bayatmokhtari 2
  • Mehdi Mehranirad 3
1 Corresponding Author, Associate Professor, Department of Persian languages and literature, faculty of literature and humanities, neyshabur university, neyshabur, Iran.
2 Associate Professor, Department of History, faculty of literature and humanities, neyshabur university, neyshabur, Iran
3 Associate Professor, Department of English Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, faculty of literature and humanities, neyshabur university, neyshabur, Iran
چکیده [English]

Analysis of mystical and epistemological discourse in Paulo Coelho's Manual of the Warrior of Light
The extraordinary success of Paulo Coelho's works in recent decades has led to the analysis of these works from various points of view of narratology, mysticism, the theme of the Journey, etc. Due to the similarity in appearance and the themes presented in Coelho's works, one of the points worthy of attention in the analysis of his works is the hypothesis of adaptation from Persian mystical works, particularly the thoughts of Maulana Jalaluddin Balkhi. In this study, according to discourse analysis method and context of the situation of Paulo Coelho's works, firstly, the common features of the novel Manual of the Warrior of Light, which is a synthesis of the thoughts of all Coelho's works, with the great works of Persian didactic mysticism (especially Rumi, Hafez and Saadi) has been examined, then the difference between Coelho's approach and Persian mystical works is discussed. In short, the results show that, albeit in the appearance of Manual of the Warrior of Light, there are common aspects with the Persian mystical works, which has made the readers attention to this work, the purpose and result of this work is only to encourage the audience to achieve material goals is, which completely different from the Persian mysticism.
Comparative literature, Manual of the Warrior of Light novel, newfound spiritual behavior, pseud mysticism, modernity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Paulo Coelho
  • Manual of the Warrior of Light novel
  • newfound spiritual behavior
  • pseud mysticism
  • modernity
* قرآن کریم.
الامام علی (ع).(1429ق). نهج البلاغة،تحقیق: صبحی صالح.تهران: دارالأسوة للطباعة و النشر.
الإمام السجّاد (ع). (1411ق).صحیفه سجّادیه. تحقیق: ابطحی اصفهانی، قم: مؤسسة الإمام المهدی.
ابراهیمیان، حسین.(1383). سیری در سلوک عارفان.چ1، قم: دفتر نشر معارف.
ابن بابویه،محمد.( 1404ق).عیون اخبار الرضا (ع). چ1،بیروت: موسسة الأعلمی للمطبوعات.
چالمرز، آلن اف (1387). چیستی علم. ترجمۀ سعید زیباکلام، چ 8، تهران: انتشارات سمت.
حاتمی، حافظ و محمدرضا نصر اصفهانی. (1389).زبان نشانه­ها. مجله ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی، شمارۀ 18، صص 33- 64.
حافظ، شمس­الدین محمد. (1379). دیوان حافظ شیرازی. تصحیح محمد قزوینی و قاسم غنی، چاپ اول، تهران: مؤسسۀ نشرجهان دانش.
حسن زاده، حسن.(1365). هزار و یک نکته.چ5، تهران:انتشارات رجاء.
حسینیان، حامد (1390).شریعت برزیلی؛ دستورالعمل­های پائولو کوئیلو برای رسیدن به معنویت. مجلۀ حکمت عرفانی، شمارۀ 2، صص 171- 196.
حسینیان، حامد و احمدحسین شریفی .(1391). بررسی مبانی معرفت‌شناختی پائولو کوئیلو. مجلۀ معرفت فلسفی، سال نهم، شمارۀ چهارم، ص ص. 127- 156.
حقیقت، صادق. (1393). روش‌شناسی علوم سیاسی. ویرایش سوم، قم: انتشارات دانشگاه مفید.
خیام نیشابوری، عمر ابن ابراهیم. (1392). رباعیات. به کوشش غلامعلی محبی­نژاد، چ 2، تهران: اندیشه عالم.
دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال. (1393). فرانظریه­ روابط بین‌الملل. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
سعدی،مصلح ­بن عبدالله. (1389).کلیات سعدی  (گلستان، بوستان، غزلیات،قصاید، قطعات و رسایل). به اهتمام محمدعلی فروغی،چ15، تهران: امیرکبیر.
عالم، عبدالرحمن. (1389). تاریخ فلسفۀ سیاسی غرب. ج 2،چاپ 13، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
فوگل، اشپیل. (1380).  تمدن مغرب زمین. ترجمه محمدحسین آریا، تهران، امیرکبیر.
فولکیه، پل .(1377). فلسفه عمومى یا مابعدالطبیعه. ترجمه یحیى مهدوى، تهران، دانشگاه تهران.
فیض کاشانی، محسن.( 1423ق). الحقائق فی محاسن الاخلاق.چ2، قم:دار الکتاب الاسلامی.
کلینی، محمّد بن یعقوب.(1365). الکافی. تصحیح علی اکبر غفّاری ، چ4،تهران:دار الکتب الإسلامیّة.
کوئیلو، پائولو. (1379). اعترافات یک سالک. ترجمۀ دل‌آرا قهرمان، تهران: بهجت.
کوئیلو، پائولو. (1384). زهیر. ترجمۀ آرش حجازی، چ 3، تهران: کاروان.
کوئیلو، پائولو. (1386). ساحرۀ پورتوبلو. ترجمۀ آرش حجازی، چ 3، تهران: کاروان.
کوئیلو، پائولو. (1386). سلحشور نور. ترجمۀ حسین نعیمی، چ 2، تهران: نشر ثالث.
کوئیلو، پائولو. (1388). کیمیاگر. ترجمۀ آرش حجازی، چ 16، تهران: کاروان.
مجلسی، محمد باقر .(1403ق). بحارالأنوار. بیروت: مؤسسة الوفاء.
محمودی‌رجا سید زکریا. (1393). تأثیر جهانی‌شدن فرهنگ بر رویکرد دولت‌های خاتمی و احمدی‌نژاد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشتۀ علوم سیاسی دانشگاه اصفهان.
مظاهری سیف، حمیدرضا. (1386). سحر و جادو در آثار پائولو کوئیلو. کتاب نقد؛ شمارۀ 45، صص 57- 108.
موسویان، سیدمحمد .(1391).تحلیل و بررسی منابع فکری پائولو کوئیلو. مجلۀ حکمت عرفانی، سال اول، شمارۀ چهارم، ص ص. 107- 126.
مولوی، جلال­الدین محمد. (1374).مثنوی معنوی.تصحیح رینولد نیکلسون، چ 2، تهران: انتشارات پژوهش.
مولوی، جلال­الدین محمد. (1363). کلیات شمس تبریزی. به کوشش بدیع­الزمان فروزان­فر، تهران: نشر امیرکبیر.