بررسی خداشناسی در مکتب فلسفی یُگه و نقد آن از نظر علامه طباطبایی (ره) با تأکید بر تفسیر المیزان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 جامعه المصطفی ، موسسه أموزش عالی بنت الهدی

2 جعفر احمدی، استادیار عضو هیأت علمی گروه ادیان مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره .قم.ایران

10.22111/jrm.2025.52145.1295

چکیده

اعتقاد به توحید، از اصول بنیادین ادیان ابراهیمی، از جمله دین اسلام است. توحید در این ادیان به معنای اعتقاد به یگانگی خداوند و نفی هرگونه شریک و معبود غیر از اوست. اما در مکاتب فلسفی آیین هندوییسم مانند مکتب یُگه، هرچند در بعضی منابع به خدا اشاره شده، اما مفهوم خداوند کاملاً متفاوت از آنچه در ادیان توحیدی مطرح می‌شود، می باشد. در این مکتب، اعتقاد به خداوند به شکلی پیچیده و با تداخل با آموزه‌های شرک‌آمیز مطرح می‌شود و باورهایی چون انسان به عنوان نتیجه‌ی تکامل طبیعت، تعظیم به اصنام، و اتصال به حلقه‌ی کیهانی و در نهایت برهمن شدن، مورد تأکید قرار دارد و با مفهوم توحید در تضاد است. این اعتقادات از منظر دین اسلام شرک‌آمیز و کفرآلود به شمار می‌روند. به عنوان مثال، در مکتب یـگه، خداوند به شکلی غیرشخصی و انتزاعی در قالب «برهمن» مطرح می‌شود که در آن به هیچ عنوان دارای ویژگی‌های مشخص نبوده و بیشتر به یک نیروی کیهانی و غیرقابل تصور شبیه است. ضروری است، افرادی که به سمت یوگا به عنوان یک ورزش یا عرفان روی می‌آورند، تفاوت‌های اساسی میان باورهای دینی خود و اعتقادات یوگا را به خوبی بشناسند. چرا که انجام اعمال این مکتب، منجر به این می شود که فرد بسیاری از اصول و عقاید دین خود را بی‌اعتبار و بی‌فایده تلقی کند و آموزه‌های یوگا را جایگزین آن‌ها نماید. این تحقیق با رویکرد تطبیقی و با استفاده از روش توصیفی_تحلیلی به شفاف‌سازی این تفاوت‌ها کمک می نماید. در این تحقیق، نقد و بررسی خداشناسی در مکتب فلسفی یوگا از منظر علامه طباطبایی، با تأکید بر تفسیر المیزان، انجام می‌شود. هدف این پژوهش، روشن‌سازی این موضوع است که خداوندی که در یوگا مطرح می‌شود، نه تنها در معانی دینی توحیدی قابل پذیرش نیست، بلکه تفاوت‌های آن با خداوند مورد پرستش در ادیان توحیدی بسیار زیاد است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Study of Theology in the Philosophical School of Yoga and Its Critique According to Allama Tabatabai (RA), with Emphasis on the Interpretation of Al-Mizan.

نویسندگان [English]

  • Shadi Varshochi 1
  • ja'far ahmadi 2
1 "Jamia al-Mustafa, Bint al-Huda Higher Education Institute"
2 Ja'far Ahmadi, Assistant Professor, Faculty Member of the Department of Religions, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran.
چکیده [English]

Belief in Tawhid (Oneness of God) is a fundamental principle of the Abrahamic religions, including Islam. Tawhid means the belief in the unity of God and the denial of any partner or deity besides Him. In philosophical schools of Hinduism, such as Yoga, although God is mentioned, the concept is completely different from monotheistic religions. In this school, belief in God is complex, emphasizing beliefs such as humans being the result of nature's evolution, idol worship, and union with the cosmic circle, ultimately becoming Brahman. These beliefs contrast with Tawhid and are considered polytheistic and heretical in Islam. In Yoga, God is presented in an impersonal, abstract form as "Brahman," resembling a cosmic force rather than a personal deity.

Individuals practicing Yoga must recognize the fundamental differences between their religious beliefs and those in Yoga. This is because Yoga practices may lead them to dismiss their religion and adopt Yoga's principles. This research, using a comparative, descriptive-analytical approach, aims to clarify these differences. It critiques the theology in Yoga from Allameh Tabatabai’s perspective, focusing on his interpretation in *Al-Mizan*. The goal is to clarify that the God in Yoga is unacceptable in monotheistic religious meanings and significantly different from the God worshipped in Abrahamic faiths.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Godology
  • a philosophical school of thought
  • Allama Tabatabai

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 14 اردیبهشت 1405
  • تاریخ دریافت: 10 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش: 16 مهر 1404