حقیقت شهود و نقش آن در حصول معرفت از نگاه ابن عربی و امام خمینی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، دانش آموخته دکتری، عرفان اسلامی و اندیشه های امام خمینی(ره)، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی تهران

2 دانشیار، گروه حکمت معاصر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ، تهران

چکیده

در نگاه عرفانی، معرفت محصول شهود است، که از جانب خداوند از باب تنعیم بر سالک الی الله افاضه می‌شود و استعدادها و قوای فرد تنها نقش اِعدادی در حصول آن دارند. از این رو تببین چیستی و حقیقت شهود و اقسام و مراتب آن در حصول معرفت عرفانی مسأله‌ای مهم بوده و پرسش اصلی نوشتار حاضر عبارتست از اینکه «شهود چیست و چه نقشی در کسب یا حصول معرفت دارد؟» که با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی و مقایسه آرای ابن‌عربی و امام‌خمینی پرداخته است. بر این اساس، شهود تنها راه رسیدن به شناخت حقیقی است و نقش و اهمیت آن در صعود به مقامات عالیه تعیین کننده است. ابن‌عربی ضمن تعریف و تبیین حقیقت شهود، معتقد است تمامی معارفی که عارف در سلوک نیازمند به آنهاست، از طریق شهود باید حاصل گردد. اما تکیه و تأکید امام بیشتر بر نقش معرفتی شهود در مقامات نهایی سلوک است. ضمن آنکه ابن‌عربی حصول معارف از راه شهود را برای همه اولیاء ممکن می‌داند؛ اما امام با تأکید بر نقش واسطه‌ای حضرت ختمی مرتبت(ص) حصول کامل معرفت شهودی را مقام خاص ایشان دانسته که دیگر اولیاء و انبیای الهی تنها در پرتو وجود ایشان به معارف می‌توانند دست پیدا کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The truth of intuition and its role in acquiring knowledge from the point of view of Ibn Arabi and Imam Khomeini

نویسندگان [English]

  • Abbas Rajabi 1
  • Hadi Vakili 2
1 PHD student of Islamic mysticism and thoughts of Imam Khomeini
2 Contemporary Wisdom Group of Humanities and Cultural Studies Research Institute
چکیده [English]

In the view of mystics, mystical knowledge is the result of intuition, the state or position that is bestowing by God on the wayfarer for blessings, and the talents and powers of the man can play only a Preparation role. the main question of this article is "what is intuition and what role does it play in acquiring knowledge?" which has investigated and compared the views of Ibn Arabi and Imam Khomeini with a descriptive-analytical method. Based on this, intuition is the only way to reach true knowledge and its role and importance is decisive in ascending to higher positions. Ibn Arabi and Imam Khomeini agree that intuition is the only way to achieve true knowledge and emphasize its role and importance in journey on the path. Ibn Arabi, while defining and explaining the truth of intuition and related terms, believes that all the knowledge that the mystic needs in spiritual wayfaring should be acquire through intuition But the Imam relies more on the epistemological role of intuition in the final mystical stations of spiritual wayfaring. By researching the works of Mohi al-Din and Imam, the Knowledge that specifically can be name the result of intuition are knowledge of the Truth, knowledge of the Divine names and Attributes, and self-knowledge, which play a key role in obtaining knowledge and reaching higher positions. Acquiring this knowledge is only for the prophets and saints

کلیدواژه‌ها [English]

  • Intuition
  • Knowledge
  • Acquire
  • Ibn Arabi
  • Imam Khomeini
ابن‌عربی، محی الدین. (بی‌تا)، الفتوحات المکیۀ(4جلدی)، بیروت: دارالصادر.
ابن‌عربی، محی الدین .(1421ق)، مجموعه رسائل، دوره3جلدی(ج3:مواقع النجوم)، بیروت: دار المحجه البیضاء.
ابن‌عربی، محی الدین .(1421ق)، مجموعه رسائل، دوره3جلدی،(ج1: العجالۀ) بیروت: دار المحجه البیضاء.
ابن‌عربی، محی الدین .(1946)، فصوص الحکم، تصحیح ابوالعلاء عفیفی، قاهره: دار إحیا الکتب العربیۀ.
ابن‌عربی، محی الدین .(2003)، کتاب المعرفۀ، تصحیح محمد امین ابوجوهر، دمشق: دار التکوین لطباعۀ و النشر.
امام‌خمینی، روح الله. (1394)، آداب الصلوۀ، تهران: موسسۀ تنطیم و نشر آثار امام‌خمینی .
امام‌خمینی، روح الله. (1410)، تعلیقات علی شرح فصوص‌الحکم و مصباح الانس، تهران: موسسۀ تنطیم و نشر آثار امام‌خمینی.
امام‌خمینی، روح الله. (1377)، شرح حدیث جنود عقل و جهل، تهران: موسسۀ تنطیم و نشر آثار امام‌خمینی.
امام‌خمینی، روح الله. (1388)، شرح چهل حدیث، تهران: موسسۀ تنطیم و نشر آثار امام‌خمینی.
امام‌خمینی، روح الله. ( 1376)، مصباح الهدایه الی الخلافۀ و الولایۀ، تهران: موسسۀ تنطیم و نشر آثار امام‌خمینی.
امام‌خمینی، روح الله. (1374)، شرح دعاء السحر، تهران: موسسۀ تنطیم و نشر آثار امام‌خمینی.
امام‌خمینی، روح الله. (1378)، سرّالصلوۀ(معراج السالکین و صلوۀ العارفین)، تهران: موسسۀ تنطیم و نشر آثار امام‌خمینی .
جوادی، محسن، معظمی، علیرضا. (1386)، «شهود عرفانی و ارزش معرفت شناختی آن»، فصلنامه اندیشۀ دینی شیراز، ص ص116-91.
حسین پور، غلامرضا. (1395) «طریق عرفانی معرفت بر اساس تعلیقات امام خمینی بر مصباح الانس»، مجلۀ ذهن، شماره 66، ص ص 60-35.
حسینی، سید اسحاق. (1389)، «کشف و شهود عرفانی»، مجله فلسفه دین، ص ص172-141.
خوارزمی، تاج‌الدین حسین. (1379)،شرح فصوص الحکم، تصحیح حسن حسن‌زادۀ آملی، قم: بوستان کتاب.
شیروانی، علی. (1381)، «چیستی و انواع تجربه عرفانی از نگاه ابن عربی»، مجله قبسات، شماره26، ص ص80-66.
العجم، رفیق. (1999)، موسوعۀ مصطلحات التصوف السلامی، بیروت : مکتبۀ لبنان الناشرون.
عفیفی، ابوالعلاء. (1946م)، تعلیقات فصوص الحکم (جلد2)، قاهره: دار إحیا الکتب العربیۀ.
فنایی اشکوری، محمد. (1390)، «معرفت شهودی در عرفان اسلامی»، پژوهشنامۀ عرفان، سال سوم شماره5 ، ص ص.157-137.
قیصری، داود. (1375)، شرح فصوص الحکم، تصحیح سید جلال‌الدین آشتیانی، تهران: علمی و فرهنگی.
قیصری، داود. (1381)، رسائل قیصری، تصحیح سید جلال‌الدین آشتیانی، تهران: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
کاشانی، عبدالرزاق. (1426)، اصطلاحات الصوفیه، تصحیح عاصم ابراهیم الکیالی، بیروت: دار الکتب‌العلمیه.
مستملی بخاری، اسماعیل. (1363)، شرح التعرف لمذهب التصوف، تصحیح محمد روشن، تهران: اساطیر.
مکارم شیرازی، ناصر. (1374)،  تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیۀ.