بررسی تجربه‌های آشنائی و دیدار عارفان با «جنّ» و «پری» در منابع صوفیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، دانشگاه بین المللی مذاهب اسلامی،تهران ، ایران

چکیده

ادیان مختلف و فرهنگ‌های باستان هر کدام به اندازه‌ای درباره‌ی موجودات غیر مادی به نام کلی «جنّ» و «پری» سخن گفته‌اند. مسأله‌ی این تحقیق پی بردن به این است که آیا صوفیان و عارفان درباره‌ی این موجودات تجربه‌ای داشته‌اند و آن چگونه بوده است؛ زیرا عرفا به دلیل قبول، انجام و مداومت بر ریاضت‌‌ها‌ و پایداری در مراحل سیر و سلوک معنوی، به آگاهی‌‌ها و توانائی‌‌های روحی و معنوی و کرامات مختلفی دست می‌یابند‌ که انسان‌های دیگر فاقد آن هستند. این تحقیق نشان می‌دهد که یکی از قابلیت‌های روحانی و کراماتی که در منابع عرفانی در مورد صوفیان و مشایخ تصوف ذکر شده است، و در پیوند با آگاهی، ادراک و مشاهده‌ی امور غیبی است، دیدار، ارتباط و آشنائی با «جنّ» و «پری» بوده است. این رابطه گاهی به صورت مداوم و پیوسته و گاهی موردی و کوتاه بوده است، گاهی در عالم مکاشفه و گاهی هم در عالم واقع بوده است، گاهی برای انتقال پیام و پندی بوده است و گاهی برای کمک به دیگران بوده است. گردآوری مطالب در منابع متقدّم و متاخّر به روش کتابخانه‌ای و تحلیل کیفی آنها نشان می‌دهد که این نوع تجربه، برای بسیاری از مشایخ مشهور مانند: حسن بصری، ابراهیم ادهم، سرّی سقطی، ابراهیم خواص، سهل تستری، ابوجعفر حداد، ابوسعید خراز، ابو على دقّاق، ابوسعید ابوالخیر، عبدالقادر گیلانی، مولانا، ابن عربی و ...؛ و همچنین مشایخ دیگر مانند: ابوبکر بن هُوارا، مجدالدین قشیری، ابو الفضل جوهرى و ابو عثمان رجراجى و ... واقع شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Studying the experiences of meeting mystics with "jinn" and "fairy" in Sufi sources

نویسنده [English]

  • Masoud Shavarani
Assistant professor, International University of Islamic Religions, Tehran, Iran
چکیده [English]

Because of accepting, performing and persisting in the austerities and persevering in the stages of the spiritual journey, the mystics achieve spiritual and spiritual awareness and abilities and various dignities that other people lack. One of these virtues that is mentioned in mystical texts and sources of Sufism about Sufi mystics and sheikhs, and is related to awareness, perception and observation of unseen things, is meeting, communication and familiarity with beings called "jinn" and " "Perry" has been Sometimes this relationship has been continuous and continuous and sometimes it has been occasional and short, sometimes it has been in the world of revelation and sometimes in the real world, sometimes it has been to convey a message and advice, and sometimes it has been to help others. The collection of materials in advanced and late sources and their analysis in this library research shows that this type of experience is for many famous Sheikhs such as: Hassan Basri, Ibrahim Adham, Sari Soqati, Ibrahim Khawas, Sahl Testari, Abu Jaafar Haddad, Abu Saeed Khoraz. , Abu Ali Daqqaq, Abu Saeed Abul Khair, Abdul Qadir Gilani, Molana, Ibn Arabi and...; And also other sheikhs such as: Abu Bakr bin Huwara, Majad Al-Din Qashiri, Abu Al-Fazl Johari and Abu Othman Rajraji etc.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Jinn
  • mystic
  • mention and communication
قرآن کریم
کتاب مقدس
 اوستا، تحقیق جلیل دوستخواه.(1387). انتشارات مروارید.
الیاده، میرچا.(1392). شمنیسم، ترجمه محمد کاظم مهاجری، نشر ادیان.
ابن الملقن، ابوحفص.(1427ق).طبقات الأولیاء، محقق مصطفى عبد القادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیة.
ابن خمیس الموصلى، حسین بن نصر.(1427ق). مناقب الأبرار و محاسن الأخیار فى طبقات الصوفیة‏، محقق سعید عبد الفتاح‏، بیروت،دارالکتب العلمیة.‏
ابن عربى‏‏، محیى الدین.(1422ق). محاضرة الأبرار و مسامرة الأخیار ، محقق محمد عبد الکریم النمرى‏، بیروت، دار الکتب العلمیة.
ابن عربى‏‏، محیى الدین، فتوحات المکیة(اربع مجلدات)، بیروت،دارالصادر.‏
ابوروح لطف الله.(1899م).حالات و سخنان ابوسعید ابو الخیر، بطرزبورغ(سن پطرز بورگ)، الیاس میرزا بوراغانسکى‏.
اصفهانی،ابونعیم، حلیة الاولیاء و طبقات الاصفیاء، محقق محمد رضا شفیعى کدکنى‏، قاهرة، دارام القراء للطباعة و النشر.
افلاکى،احمد.(1959م).مناقب العارفین‏‏،آنکارا،ناشر:[بى نا].
بدخشى‏‏، نورالدین جعفر.(1374ش).خلاصة المناقب‏، محقق سیده اشرف ظفر، اسلام آباد، مرکز تحقیقات فارسى ایران و پاکستان‏.
تادلى(ابن زیات)،ابو یعقوب(1427ق)، التشوف الى رجال التصوف‏، محقق على عمر، قاهره‏، مکتبة الثقافة الدینیة.‏
تسترى،سهل بن عبد الله.(1423ق).تفسیر‏، محقق محمد باسل عیون السود، بیروت‏،دارالکتب العلمیة.‏
جامى‏،عبد الرحمن(1858)، نفحات الأنس‏،محقق ولیام ناسولیس و مولوى غلام عیسى و مولوى عبد الحمید،کلکته،مطبعه لیسى‏.‏
حلاج‏،حسین.(2002م). دیوان‏‏، محقق محمد باسل عیون السود،بیروت،دارالکتب العلمیة.
خرکوشی،ابوسعد.(1427ق). تهذیب الاسرار فى أصول التصوف‏، محقق امام سید محمد على‏، بیروت، دارالکتب العلمیة‏.
درینى‏‏،عبدالعزیز.(1424ق). طهارة القلوب و الخضوع لعلام الغیوب‏،محقق عاصم ابراهیم الکیالى‏، بیروت، دارالکتب العلمیة‏.
دیلمی،ابوالحسن.(1363). سیرت شیخ کبیر ابی عبدالله خفیف،ترجمه رکن الدین یحیی بن جنید شیرازی، تصحیح شیمل و طاری، به کوشش توفیق سبحانی،انتشارات بابک.
راغب اصفهانی، حسین، مفردات الفاظ قرآن، بیروت، دارالقلم، 1412ق
سپهسالار، فریدون.(1378). زندگینامه مولانا جلال الدین مولوى‏،محقق سعید نفیسى‏،تهران،انتشارات اقبال‏.‏
.سراج طوسی،ابو نصر.(1914م). اللمع فى التصوف‏‏،مصحح رینولد آلین نیکلسون‏،لیدن،مطبعة بریل‏.‏
سلمى‏،‏ابوعبدالرحمن(1369)،مجموعة آثار السلمى‏،تهران،مرکز نشر دانشگاهى‏‏.
سلمى‏،ابوعبدالرحمن.(1424ق). طبقات الصوفیة(سلمى)،محقق مصطفى عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیة.‏
شاذلى‏، عبدالقادر.(1431ق). الکواکب الزاهرة، محقق احمد عبدالرحیم السایح و توفیق على وهبة، قاهره، مکتبة الثقافة الدینیة.‏
شعرانى‏،عبدالوهاب.(1424ق). البحر المورود فى المواثیق و العهود،قاهرة،مکتبة الثقافة الدینیة.
شعرانى‏،عبدالوهاب.(1426ق). الطبقات الکبرى‏‏،مصحح احمد عبد الرحیم السایح و توفیق على وهبة، قاهرة، مکتبة الثقافة الدینیة.‏
شعرانى‏،عبدالوهاب(1426ق)،لواقح الأنوار القدسیة فى بیان العهود المحمدیة‏،محقق محمد عبدالسلام ابراهیم‏،بیروت،دارالکتب العلمیة‏.
شعرانى‏،عبدالوهاب.(2005م). مناقب القطب الربانى للسید الشعرانى‏‏‏،محقق جودة محمد ابو الیزید المهدى و محمد عبد القادر نصار‏،قاهرة،الدار الجودیة.
ظافر،صفى الدین محمد.(1430ق). اخبار الاولیاء،محقق احمد عبد الرحیم السایح و توفیق على وهبة، قاهره‏، مکتبة الثقافة الدینیة.
عطار نیشابورى،فرید الدین.(1430ق). تذکرة الأولیاء(وسطانى)‏،محقق محمد ادیب الجادر،دمشق،دار المکتبى‏.‏
عطار نیشابورى، فرید الدین.(1905). تذکره الأولیاء، محقق رینولد نیکلسون‏،لیدن‏،مطبعه لیدن‏‏.
غزالى‏،ابوحامد،إحیاء علوم الدین.(1386).ترجمه مؤید الدین خوارزمى‏‏،محقق حسین خدیو جم‏،تهران، نشر علمى و فرهنگى‏.
غزالى‏،ابوحامد،إحیاء علوم الدین‏‏، محقق عبد الرحیم بن حسین حافظ‏،بیروت،دارالکتاب العربى‏.‏
قشیرى،عبدالکریم.(1374). الرسالة القشیریة،محقق عبدالحلیم محمود و محمود بن شریف‏،قم، انتشارات بیدار.
قشیرى،عبدالکریم.(1374).رساله قشیریه(ترجمه)،مصحح بدیع الزمان فروزانفر،تهران،نشر علمى و فرهنگى‏.
کاشفی،حسین.(1356ش).رشحات عین الحیاة فى مناقب مشایخ الطریقة النقشبندیة،تحقیق على اصغر معینیان‏،تهران،بنیادنیکوکارى نوریانى‏.
کاشفی،حسین.(2008م).رشحات عین الحیاة‏،محقق عاصم ابراهیم الکیالى‏،بیروت،دارالکتب العلمیة.
گیلانی،عبدالقادر.(1412ق).السفینة القادریة‏،محقق محمد سالم بواب‏،بیروت،دار الالباب‏.‏
گیلانی،عبدالقادر.(1428ق). سر الأسرار و مظهر الأنوار فیما یحتاج إلیه الأبرار،محقق احمد فرید المزیدى‏،بیروت،دار الکتب العلمیة‏.
محمد بن منور.(1899م).أسرار التوحید فى مقامات أبى سعید،بطرزبورغ(سن پطرز بورگ)،الیاس میرزا بوراغانسکى‏.
مسلم بن الحجاج، صحیح مسلم، محقق فواد عبدالباقی، بیروت، داراحیاء التراث العربی.
مناوی،محمد.(1999م). الکواکب الدریة فى تراجم السادة الصوفیة،محقق محمد ادیب الجادر، بیروت، دار الصادر‏.
نسفی،عزیز الدین.(1378). راز ربانى(اسرار الوحى سبحانى)،محقق حسین معلم‏،تهران،انتشارات امیر کبیر.
هجویرى‏‏،ابو الحسن.(1375).کشف المحجوب‏،محقق ژوکوفسکى و آلکسى یریچ‏، تهران،طهورى‏.‏
یافعی،عفیف الدین.(1428ق).خلاصة المفاخر فى مناقب الشیخ عبد القادر‏‏،محقق احمد فرید المزیدى‏، قاهره‏،دار الآثار الاسلامیة.
یافعی،عفیف الدین.(2004م).روض الریاحین فى حکایات الصالحین‏،قاهرة،مکتبه زهران‏.‏
یافعی،عفیف الدین، نشر المحاسن الغالیة فى فضائل مشایخ الصوفیة أصحاب المقامات العالیة‏،محقق عبد الناصر سعدى‏،قاهرة،مکتبة الثقافة الدینیة.