تبارشناسی انگاره‌ی معراج پیامبر(ص) (تطبیق گزاره‌های معراج پیامبر(ص) با مصادیق مشهور عروج)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 ،دانشیار، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

3 استادیار، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

4 دانشیار، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان،ایران

چکیده

"عروج(روایات سفرهای دیگرجهانی)"؛ در ادبیّات اساطیری شرق و غرب بخشی جدایی­ناپذیر از فرهنگ روایی رابطه انسان و خدایان، و نمونه­ای اعلا از ارتباط با غیب است. در ادیان ابراهیمی نیز مصادیق متعدّدی به عروج مشهورند. هدف نوشتار پیش رو کشف نسبت تطّور دیدگاه­ها مسلمانان صدر اسلام به معراج پیامبر(ص) با سایر مصادیق مشهور عروج دوره­ی پیشاقرآنی است. بدین منظور آرای مسلمانان جزیزه­العرب، در دو قرن نخست هجری پیرامون معراج پیامبر(ص) به روش تحلیل-توصیفی و با رویکرد تاریخ انگاره کاویده شده. فرضیه آن است که با گذر زمان دیدگاه مسلمان به معراج پیامبر(ص)، فاصله­اش نسبت به دیدگاه باورمندان سایر مصادیق عروج کمتر شده است. نتایج ضمن متبلور شدن ریشه­های ماهوی عروج طیِّ دو قرن نخست هجری در معراج پیامبر(ص) و نزدیکی معراج پیامبر(ص) به تبار عروج در ادیان ابراهیمی، این فرضیه را تأیید می­نماید(هر چند تفاوتی­هایی در مسیر پیموده شده و سایر گزاره­ها هست)، در چرایی این نتیجه علاوه بر تعامل مسلمانان با صاحبان کتب، نقش کهن الگوها و داشته­های ناخودآگاه جمعی اعراب موثر دانسته شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Genealogy of the Ascension of the Prophet (PBUH)

نویسندگان [English]

  • zeinab shams, 1
  • hamidreza fahimitabar, 2
  • hossein sattar 3
  • mohammad hasan saneipur, 4
1 Ph.D. Candidate, Department of Theology and Islamic Studies, Faculty of Literature and Foreign Languages, University Kashan, Kashan, Iran
2 Author, Associate Professor, Department of Theology and Islamic Studies, Faculty of Literature and Foreign Languages, University Kashan, Kashan, Iran
3 Assistant Professor, Department of Theology and Islamic Studies, Faculty of Literature and Foreign Languages, University Kashan, Kashan, Iran
4 Associate Professor, Department of Theology and Islamic Studies, Faculty of Literature and Foreign Languages, University Kashan, Kashan, Iran
چکیده [English]

Oruj (narratives of otherworldly journeys)"; In the mythological literature of the East and the West, the relationship between man and the gods is an inseparable part of the narrative culture, and it is a great example of communication with the unseen. In Abrahamic religions, there are many examples of ascension. The purpose of the following article is to find out the relationship between the views of early Islamic Muslims on the Ascension of the Prophet (PBUH) and other famous examples of Ascension in the pre-Qur'anic period. For this purpose, the opinions of the Arab Muslims in the first two centuries of the Hijri around the ascension of the Prophet (PBUH) have been analyzed by analytical-descriptive method and with a historical approach. The hypothesis is that with the passage of time, the Muslim view of the ascension of the Prophet (PBUH) has become less distant from the view of believers in other instances of ascension. The results confirm this hypothesis along with the crystallization of the substantive roots of Ascension during the first two centuries of Hijri in the Ascension of the Prophet (PBUH) and the proximity of the Ascension of the Prophet (PBUH) to the lineage of Ascension in Abrahamic religions (although there are differences in the path taken and there are other propositions), in addition to the interaction of Muslims with the book owners, the role of archetypes and collective unconscious values of the Arabs was considered to be effective in the reason for this result.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ascension
  • Ascension of the Prophet (PBUH)
  • History of Ascension
قرآن کریم(ترجمه انصاریان)
کتاب مقدس
ابن خلدون، عبدالرحمان. (1984م). المقدمة، بیروت، دارالقلم.
ابن ازرق، نافع. (1413ق). غریب القرآن فی شعرالعرب، بیروت، موسسه الکتب الثقافیه.
ابن اسحاق، محمد،(1368ش). سیرة  ابن اسحاق، قم. دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.
ابن سلیمان، مقاتل. (1423ق). مقاتل بن سلیمان، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
ابن مبارک، عبدالله بن مبارک. (1425ق). الزهد لابن مبارک، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ2.
ابن مبارک، عبدالله بن مبارک. (بی­تا). الجهاد لابن مبارک، عربستان، دارالمطبوعات الاحدیثیه.
ابن وهب، عبدالله بن وهب. (1423ق). موطأ ابن وهب الصغیر، سوریه، مکتبة العلوم و الحکم.
ابن وهب، عبدالله بن وهب. (1425ق). الجامع لابن وهب(فی الاحکام)، مصر، دارالوفاء.
ابوحمزه ثمالی، ثابت بن دینار. (1420ق). تفسیر القرآن الکریم(ثمالی)، بیروت، دارالمفید.
ابویوسف قاضی، یعقوب بن ابراهیم. (1399ق). الخراج، بیروت، دارالمعرفة.
الیاده، میرچا. (1377ش). چشم اندازهای اسطوره، بیان نمادین، تهران، سروش.
تیمی، یحیی بن سلام. (1425ق). تفسیر یحیى بن سلام التیمى البصرى القیروانى، بیروت، دارالکتب العلمیة.
زید بن علی(ع). (بی­تا). مسندالامام زید، بیروت، دار المکتیة الحیاة.
شیرعلی­نیا، ابراهیم. (1387ش)."مفاهیم ماهوی در نگاه علّامه طباطبائی". مجله معرفت، شماره128، صفحات67-80.
علی بن موسی(ع). (1406ق). صحیفة الإمام الرضا(علیه السلام)، مشهد، کنگره امام رضا(ع).
عبداله، زهرا. (1394ش). تبیین ریشه­های ماهوی معراج، و بازتاب آن­ها در حوزه تصویر با تأکید بر نگاره­های معراج پیامبرگرامی اسلام(ص)، دانشگاه شاهد، دانشکده هنر، گروه پژوهش هنر.
قرشی مخزومی. (1410ق). مجاهد بن جبر، تفسیر مجاهد، مصر، دارالفکر السلامی الحدیثة.
گرامی، محمدهادی. (1395ش). گفتمان حدیثی نزد جریان­های متقدم امامیه با رویکرد تاریخ اندیشه، رساله­ی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه امام صادق(ع).
محققان، زهرا. (1397ش). روش شناسی نقد انگاره­های اساطیر قرآن، قرآن پژوهس و تاریخ انگاره­ها، ویراسته­ی فرهنگ مهروش، تهران، پژوهشکده­ی قرآن و عترت، ص239-274.
میرچاده، ایلیا. (1375ش). اسطوره، رویا، راز، ترجمه: رویا منجم، تهران: فکر روز.
ناسخیان، علی اکبر، قراملکی، فرامرز. (1395ش). قدرت انگاره، تهران، مجنون.
یعقوبی، احمد بن اسحاق. (بی­تا). تاریخ یعقوبی، بیروت، دارصادر.
یونگ، کارل گوستاو، آشنایی با ناخودآگاه. (1352ش). انسان و سمبل­هایش، ویراسته: کارل گوستاو یونگ و م.ل. فون فرانتس، ترجمه: ابوطاب طارمی، تهران، امیرکبیر.