بررسی میثاق در قرآن با استفاده از تفاسیر سده اخیر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 دانشیار، گروه ادیان و عرفان تطبیقی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

3 استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث ، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

چکیده

موضوع و مفهوم میثاق در متون مقدس ادیان ابراهیمی، به ویژه در عهد عتیق از اهمیت فراوانی برخوردار بوده تا جاییکه این اجماع تا حدی میان پژوهشگران کتاب مقدس وجود دارد که کل کتاب مقدس تفصیلی از اصل میثاق در این دو دین است. در قرآن کریم آیه 172 سوره اعراف به این موضوع پرداخته و منظور و پیام آن مورد توجه مفسران قرار گرفته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی – تحلیلی به بررسی تحلیلی و تطبیقی این آیه در پنج تفسیر المیزان، تفسیر نمونه، تفسیر المنار، تفسیر تسنیم و فی ظلال القرآن می‌پردازد. مفسران این پنج تفسیر درباره آیه میثاق دیدگاه واحدی ندارند و هر کدام تبیین خاصی از عالم ذر مطرح شده در این آیه ارائه کرده‌اند. نتایج تحقیق بیانگر این است که علامه طباطبایی متفاوت‌ترین تفسیر را از این آیه ارائه می‌دهد و معتقد است عالم ذر همان عالم ملکوت است که اگر انسان به وجود ملکوتی خود از راه دلش توجه کند، آن معارف کلی توحیدی را درک می‌کند. جوادی آملی با وجود آنکه شاگرد علامه طباطبایی است؛ اما در این زمینه، اندکی از استاد خود فاصله می‌گیردغ وی در ابتدا این عالم را بیان واقعیت خارجی می‌داند و می‌گوید این عالم همان فطرت و سرشت انسان است. آیت الله مکارم شیرازی به نظریه تمثیل در آیه میثاق قائل است. سید قطب این عالم را فطرت توحید عالم وحی و عقل می‌داند و رشید رضا به «انکار اصل عالم ذر» اشاره می‌کند و در قسمتی دیگر قائل به همان جنبه عقلی و وحی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

"Examination of Covenant in the Quran using recent century's interpretations"

نویسندگان [English]

  • Azizallah Mir 1
  • khalil Hakimifar 2
  • Hadi Zaini Malekabad 3
1 Master's degree, Department of Religion and Comparative Mysticism, Faculty of Theology and Islamic Teaching, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
2 Associate Professor, Department of Religion and Comparative Mysticism, Faculty of Theology and Islamic Teaching, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
3 Dep. Quranic Science and Hadith, university of Sistan and Baluchestan
چکیده [English]

The subject and concept of covenant in the sacred texts of Abrahamic religions, particularly in the Old Testament, has been of great significance. This consensus is somewhat prevalent among biblical scholars that the entire Bible is a detailed account of the principle of covenant in these two religions. In the Holy Quran, verse 172 of Surah Al-A'raf addresses this subject, and its meaning and message have been noted by interpreters. This study, using a descriptive-analytical method, conducts an analytical and comparative examination of this verse in five interpretations: Al-Mizan, Tafsir Nemooneh, Tafsir Al-Manar, Tafsir Tasnim, and Fi Zilal al-Qur'an. The interpreters of these five interpretations do not have a unified view on the verse of the covenant, and each has presented a specific explanation of the 'Aalam al-Dharr' (Realm of Atoms) mentioned in this verse.

The research findings indicate that Allameh Tabatabaei provides the most different interpretation of this verse, believing that the 'Aalam al-Dharr' is the same as the spiritual realm, which, if a person pays attention to their spiritual existence through their heart, they will understand those universal monotheistic teachings. Although Javadi Amoli is a student of Allameh Tabatabaei, he slightly differs from his teacher in this regard; he initially considers this realm to be an external reality, stating that this realm is the same as human nature and disposition. Ayatollah Makarim Shirazi adheres to the theory of representation in the verse of the covenant. Sayyid Qutb considers this realm to be the nature of monotheism, the realm of revelation and reason, while Rashid Rida refers to the "denial of the original Realm of Atoms" and in another part, he believes in the same rational and revelatory aspect.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Interpretation
  • Covenant
  • Realm of Atoms
  • Alast
  • Quran
 ابن طاووس، علی بن موسی، ( 1406)، فلاح السائل و نجاح المسائل، قم: نشر بوستان کتاب.
آبیاری، مرضیه ؛ نصیری، علی اکبر (1393)،بررسی تطبیقی آیه میثاق از نظر استاد شهید مطهری و آیت الله جوادی آملی ،نشریه مطالعات قرآن و حدیث شماره 16.
بغوی، حسین بن مسعود. ( 1420). معالم التنزیل، تحقیق عبدالرزاق مهدی، بیروت، دارإحیاء التراث العربی.
جوادی آملی، عبد الله. (1387)، ادب فنای مقربان(شرح زیارت جامعه کبیره)، ج5: محقق: محمد صفایی، قم: مرکز نشر اسراء، چاپ اول.
جوادی آملی، عبد الله. (1389)، تسنیم، ج6، محقق: احمد قدسی، قم: مرکز نشر اسراء، چاپ پنجم.
جوادی آملی، عبد الله. (1388)، شمس الوحی تبریزی، محقق: علیرضا روغنی موفق، قم: مرکز نشر اسراء، چاپ پنجم.
جوادی آملی، عبد الله.(1390). تبیین براهین اثبات خدا، قم، مرکز نشر اسراء، چاپ ششم، ۱۳۹۰ش.
جوادی آملی، عبدالله.(1397). فطرت در قرآن، قم، نشر اسرا.
جوادی آملی، عبدالله.(1397). تسنیم (جلد31)، قم، مرکزی نظر اسراء
رضا، محمد رشید.(1414). تفسیر القرآن الحکیم الشهیر بتفسیر المنار، بیروت، دارالمعرفة.
سید قطب.(1425ق). فی ظلال القرآن، بیروت، دارالشروق،.
طباطبایی، محمد حسین(1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
علم الهدی، علی بن حسین. (1998).أمالی المرتضی، محقق: محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره: دارالفکرالعربی، چاپ اول.
عیاشی، محمد بن مسعود.(1380). تفسیر عیاشی، تحقیق هاشم رسولی، تهران، مکتبة العلمیة الاسلامیة
مجلسی، محمد باقر(1403). بحارالأنوار، تحقیق جمعی  از محققان، بیروت، دارإحیاء التراث العربی.
مجلسی، محمد باقر(1404). مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، تحقیق سید هاشم رسولی محلاتی، تهران، دارالکتب الإسلامیة.
مفید، محمد بن محمد، (1413)، المسائل السرویة، کنگرة شیخ مفید، قم: المؤتمر العالمی الألفیة الشیخ للمفید، چاپ اول.
مکارم شیرازی، ناصر(1371). تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الإسلامیة
ملکی میانجی، محمد باقر، (1378)، توحید الإمامیه، مترجم: بیابانی اسکویی ـ سید بهلول سجادی، تهران: مؤسسه نبأ، چاپ اول.