نقد و بررسی مولّفه آرامش درمعنویتهای نوظهور با تأکید بر عرفان شیعه امامیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه آموزشی معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان ، تهران ، ایران

2 استادیار، گروه آموزشی معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج ، کرج ، ایران

چکیده

انواع معنویت‌گرایی های جدید و نوظهوری مبتنی بر اندیشه‌ها و افکار برای تحصیل آرامش ایجاد شده است. این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحلیل تطبیقی، به بررسی مولفه و ویژگی‌های آرامش در معنویت‌های نوظهور پرداخته و این پرسش را مطرح می‌کند که آیا آرامش و شادی ارائه‌شده در این معنویت‌ها که اغلب نوعی آرامش سلبی و به معنای فقدان اضطراب تفسیر می‌شود، با مفهوم آرامش الهی که بمعنای آرامش پایدار است، تطابق و همخوانی دارد یا خیر؟ هدف این مقاله، شناسایی و تحلیل عوامل موثر بر آرامش در معنویت‌گرایی‌های نوظهور و مقایسه آن با آموزه‌های عرفان شیعه امامیه است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آموزه‌های عرفان‌های نوظهور، که گاهی رویکردی سکولار دارند، در زمینه روش‌های کسب آرامش به یکی از سه دسته زیر تقسیم می‌شوند: 1.تأیید ضعیف و محدود برخی راه‌های آرامش‌یابی در آموزه‌های اسلامی. 2.مجموعه‌ای از ادعاهای بی‌اساس که نه تنها به آرامش نمی‌انجامند، بلکه ممکن است منجر به اختلالات روانی شوند.3.ارائه دستورات متافیزیکی، که از دیدگاه اسلامی، تنها در شرایطی خاص می‌تواند به آرامش پایدار منتهی شود. از منظر اسلامی، آرامش همواره و در هر شرایطی شاخص سلامت معنوی یا روانی محسوب نمی‌شود. بلکه آرامش به عنوان شاخص سلامت معنوی باید ویژگی پایداری داشته باشد. پایداری یا ناپایداری آرامش به منشأ و موضوع آن بستگی دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Criticism of the component of tranquility in emerging spirituality with an emphasis on Imamiyya Shia mysticism

نویسندگان [English]

  • davuod khoshbavar 1
  • hasan yaghobi 2
1 Assistant Professor, Department of Islamic Studies,University Farhangian Tehran, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, University Islamic Azad, Karaj Branch, Karaj, Iran.
چکیده [English]

All kinds of new and emerging spiritualisms based on ideas and thoughts have been created for the study of peace. Using the comparative analysis method, this research examines the components and characteristics of peace in emerging spiritualities and raises the question whether the peace and happiness presented in these spiritualities, which are often interpreted as a negative peace and meaning the absence of anxiety, are compatible with the concept of peace. God, which means stable peace, is it consistent or not? The purpose of this article is to identify and analyze the factors affecting peace in emerging spiritualisms and compare it with the teachings of Shia Imami mysticism. The findings of the research show that the teachings of emerging mystics, which sometimes have a secular approach, are divided into one of the following three categories in the field of methods of obtaining peace. They are: 1. Weak and limited confirmation of some ways of finding peace in Islamic teachings. 2. A set of unfounded claims that not only do not lead to peace, but may also lead to mental disorders. 3. Presenting metaphysical instructions, which from the Islamic point of view, can only lead to lasting peace in certain circumstances. From an Islamic point of view, peace is not always considered an indicator of spiritual or mental health. Rather, peace as an indicator of spiritual health should have a stable feature. Stability or instability of peace depends on its origin and subject.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spirituality
  • peace
  • emerging
  • Shia mysticism
  • criticism
* قرآن کریم.
الدنبرگ ، هرمان (1374) ،فروغ خاور (زندگی، آیین و رهبانیت بودا) ، ترجمه بدرالدین کتابی، تهران، اقبال
آملی ، سید حیدر(1427) جامع االسرار و منبع االنوار، مصحح محسن عقیل، بیروت: دار المحجةالبیضاء.
آمدی التمیمی ، عبدالواحد(بی تا) ،غرر الحکم و درر الکلم، دار الکتاب الإسلامی ،قم
اوشو، باگوان شری راجنیش. (1382). الماس‌های اوشو (مرجان فرجی، مترجم). فردوسی.
اوشو، باگوان شری راجنیش. (1382). الماس اشو. (ترجمه مرجان فرجی). انتشارات فردوس. چاپ چهارم
اوشو، باگوان شری راجنیش. (1380). مراقبه: هنر وجد و سرور (فرامرز جواهری‌نیا، مترجم). فردوسی.
اوشو، باگوان شری راجنیش. (1380). آرامش درون: راهی به سوی زندگی بدون تنش. تهران: نشر آفرینش
اوشو، باگوان شری راجنیش. (1382). مراقبه: هنر آگاهی و حضور. تهران: انتشارات آفتاب.
اوشو، باگوان شری راجنیش. (1382). ،ریشه ها و بال ها.( مترجم: مسیحا برزگر). ناشر: آویژه.
بوژمهرانی، حسن، و جلائیان اکبرنیا، علی. (1393). آرامش در زندگی براساس آموزه های اسلامی؛ عوامل و زمینه ها. نشریه پژوهش های اجتماعی اسلامی، 2،20 پیاپی 101
توئیچل، پال. (1379). سفر روح: راهی به سوی رهایی از درد و رنج. تهران: نشر پیام عدالت.
توئیچل، پال. (1379).سرزمین‌های دور، (هوشنگ اهرپور، مترجم)، نگارستان کتاب.
توئیچل، پال. (1379).اکنکار کلید جهان‌های اسرار، (هوشنگ اهرپور،مترجم)، نگارستان کتاب
جامی، عبدالرحمن. (1366). نفحات الانس من حضرات القدس. تهران: سعدی.
جوادی آملی، عبدالله (1386)، منزلت عقل در معرفت دینی، قم، انتشارات اسراء.
جوادی آملی، عبدالله (1372)، اسرار عبادات، قم ، انتشارات الزهرا، چاپ چهارم
داوری، رضا. (1379). اوتوپی و عصر تجدد. تهران: نشر ساقی.
ژیلسون، اتیل (1380). نقد تفکر فلسفی غرب (احمد احمدی، مترجم). تهران: انتشارات سمت.
سای‌بابا، ساتیا. (1382). یوگای عاشقانه (آزاده مصاحبی، مترجم). غزل.
سای‌بابا، ساتیا. (1385). تعلیمات ساتیا سای‌بابا (ترمه رویامصاحبی محمدی، مترجم). تعالیم حق.
صفورایی پاریزی، محمدمهدی ؛ قاسمی، سلیمان (1384) سلامت روان در پرتو التزام عملی به آموزه های دینی ؛ نشریه معرفت  - شماره 97 ، ص ص. از 11 تا 25
فروغی، محمدعلی. (بی‌تا). سیر حکمت در اروپا. تهران: انتشارات زوار.
قشیری، ابوالقاسم. (1374). رساله قشیریه (ابوعلی عثمانی، مترجم؛ بدیع‌الزمان فروزانفر، تصحیح). تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
قمی، شیخ عباس. (1363). سفینه البحار. بی‌جا: فراهانی.
قنبری، آیت (1383)، نقدی بر لیبرالیسم و اومانیسم، قم، فراز‌اندیشه
قاسم کاکایی،قاسم، وطنخواه کنگرلویی علیرضا (1399) ، مبانی معرفت شناسی عرفان شیعی با تأکید بر جامع الاسرار سید حیدر آملی ، پژوهشنامه عرفان دوفصلنامه علمی، سال دوازدهم، شماره بیست وسوم، پاییز و زمستان.
کلینی، ابوجعفر محمد بن یعقوب. (1363). اصول کافی (جواد مصطفوی، مترجم). تهران: علمیه اسلامیه
کیوپیت، دان. (1376). دریای ایمان (حسن کامشاد، مترجم). تهران: طرح نو.
مکارم شیرازى، ناصر، (1374) ، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیة، چاپ اول
محمودپور ، شیما (1399). آرامش حقیقی از دیدگاه قرآن ، دوفصلنامه تخصصی پژوهش های میان رشتهای قرآن کریم، سال ششم، شماره دوم، پائیز و زمستان 1394 ،ص ص.119 -95
مجلسی، محمدباقر. (1403). بحارالانوار. بیروت: مؤسسة الوفاء.
مطهری ، مرتضی (1375)،اخلاق جنسی، تهران، صدرا، چاپ دهم.
مظاهری سیف، حمیدرضا. (1382). عرفان مخلصانه و جهاد مصلحانه در سلوک حسینی، مجله معرفت
مورتی، کریشنا. (1376). زندگی پیش رو (پیمان آزاد، مترجم). صدای معاصر.
نجاتى، محمد عثمان (1373)، قرآن و روان ‏شناسى، ص .376، مشهد، آستان قدس رضوى
نگارش، حمید. (1390). فرقه‌های نوظهور. قم: پژوهشکده‌ی تحقیقات اسلامی زمزم هدایت.
هوردرن، ویلیام. (1368). راهنمای الهیات پروتستان (طاطه وس میکائیلیان، مترجم). تهران: علمی و فرهنگی.
یاسپرس، کارل. (1375). اسپینوزا (محمدحسن لطفی، مترجم). تهران: طرح نو.
یوگاناندا، پاراماهانسا. (1380). انسان در جست‌وجوی جاودانگی (توران دخت تمدن، مترجم). تعالیم حق.