«واکاوی مفهوم «فضیلت شجاعت» در آثار مولوی از منظر مارتین سلیگمن»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، پژوهشگر پسادکتری، دانش آموخته دکترای زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

2 استاد زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

چکیده

فضیلت «شجاعت» به همراه پنج فضیلت دیگر: خردمندی، انسانیت، عدالت، اعتدال و تعالی، توسط مارتین الیاس پیتر سلیگمن (پدر علم روان‌ شناسی مثبت‌ گرا‌)، برای اولین بار در روان ‌‌شناسی نوین مثبت‌ گرا به عنوان شش فضیلت منش، برای بهینه ‌سازی کیفیت زندگی انسان مطرح شد. روان ‌شناسی مثبت، جنبش جدیدی است که بر افزایش شادکامی و موفقیت انسان در برابر اختلالات روانی و رفتارهای نابهنجار تأکید می‌ کند. در این جستار که با روشی تحلیلی - توصیفی انجام شده، با بررسی فضیلت «شجاعت» مارتین سلیگمن در آموزه ‌های مولانا، به عنوان یکی از بزرگ ‌ترین عارفان اسلامی و تبیین همسانی ها و نکات افتراق اندیشگی مولانا و سلیگمن مشخص شد مولانا نیز همچون سلیگمن بر ارزش توانمندی‌ های فضیلت شجاعت یعنی: دلاوری، استقامت، یکپارچگی و سرزندگی تأکید دارد؛ اما در این میان، افتراقاتی نیز در میان نظام اندیشگانی آنان مشاهده می شود؛ ازجمله خدامحور بودن مولانا و انسان محور بودن مارتین سلیگمن. این جستار با برداشتن گامی در جهت معرفی اثرگذاری‌ ها و اثرپذیری های دو مقولة روان شناسی مثبت گرا و ادبیات عرفانی فارسی مشخص نمود اندیشه‌ ها و آموزه‌ های مولانا علاوه بر ظرفیت‌ های ادبی و عرفانی، از ظرفیت‌ های روان شناسانه نیز بهره مند است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analysis of the concept of "virtue of courage" in Rumi's Works from Martin Seligman's Perspective

نویسندگان [English]

  • maryam mardani varposhti 1
  • Masoud Rouhani 2
1 Corresponding Author, Postdoctoral researcher, PhD student in Persian language and literature, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, Mazandaran University, Babolsar, Iran
2 Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, Mazandaran University, Babolsar, Iran
چکیده [English]

Abstract
The virtue of "courage" along with five other virtues: wisdom, humanity, justice, temperance and transcendence, by Martin Elyas Piter Seligman (the father of positive psychology), for the first time in modern positive psychology as six The virtue of character was proposed to optimize the quality of human life. Positive psychology is a new movement that emphasizes increasing human happiness and success against mental disorders and abnormal behaviors. In this essay, which was conducted with an analytical-descriptive method, by examining the virtue of "courage" in the teachings of Rumi, as one of the greatest Islamic mystics, and explaining the similarities and differences between Rumi's and Martin Elyas PiterSeligman's thoughts, it was found that Rumi is also likeMartin Elyas Piter Seligman emphasizes the value of the capabilities of the virtue of courage: bravery, Persistence, integrity and vitality; But in the meantime, differences are also observed in their thought system. Including Rumi's God-centeredness and Martin Seligman's human-centeredness. By taking a step in the direction of introducing the effects and effectiveness of two categories of positive psychology and Persian mystical literature, this essay determined that Rumi's thoughts and teachings, in addition to literary and mystical capacities, also benefit from psychological capacities as well.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rumi
  • Seligman
  • Courage
  • Positive psychology
اصغری­مهر، فاطمه­صغری؛ آذر، امیراسماعیل؛ زیرک، ساره.(1401). «مثبت­گرایی و شادمانی از دیدگاه مولوی و سلیگمن»، دانشگاه سیستان و بلوچستان، پژوهشنامه ادب غنایی، دوره 20، شماره 39، ص ص. 44-23. 
اصغری­مهر، فاطمه­صغری؛ آذر، امیراسماعیل؛ زیرک، ساره.(1401). «کسب رضایت­مندی در مثنوی مولوی با رویکرد نظریة مثبت­گرایی سلیگمن»، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دوفصلنامة علمی پژوهش­های بین رشته­ای ادبی، سال 4، شماره 8، ص ص. 29-1.
انوشیروانی، علیرضا. (1398). «ناهشیاری هوشیارانة مولوی در دیوان شمس»، دانشگاه  یزد، مجله کاوش­نامه زبان و ادبیات فارسی، سال ششم، شماره 10، ص ص.38-9.
برزگر خالقی، محمدرضا. (1386). «غم و شادی از دیدگاه مولانا»، مجله ادیان و عرفان، سال چهارم، شماره 12، ص ص.53-41.
بهاروند، محسن؛ سپه­وندی، مسعود؛ حیدری، علی.(1401). «مقایسة مصادیقی از حکمت عملی در اشعار سنائی و مثنوی مولوی»، دانشگاه سیستان و بلوچستان، پژوهشنامه ادب غنایی، سال 19، شماره 36، ص ص. 96-77.
پارسایی، حسین؛ پروین­دخت رضایی مجدآبادی؛ رضا فرصتی جویباری. (1402). «تحلیل زنجیره­های واژگان مثبت در دیوان شمس تبریزی»، نشریه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، دوره 16، پیاپی 85، ص ص. 240-217.
پسندی، فائزه؛ اقبالی، عباس؛ سیفی، محمد. (1398). «روانکاوی مؤلفه­های شادکامی در شعر خالد ابوخالد بر اساس روان­شناسی مثبت­گرا»، دانشگاه یزد، دو فصلنامه علمی نقد ادب معاصر عربی، سال نهم/ نوزدهم پیاپی/ 17 علمی، ص ص: 282-255.
پیرانی، منصور.(1399). «بازخوانی حکایت های عرفانی اسرارالتوحید با رویکرد روانشناسی مثبت گرا»، دانشگاه الزهرا، دوفصلنامه علمی ادبیات عرفانی، سال دوازدهم، شماره 22، ص ص32-7.
تابان­فرد، عباس؛ رسمی، سکینه.(1399). «تحلیل هیجان مثبت «عشق عرفانی» در مثنوی معنوی با رویکرد مثبت­گرا»، دانشگاه علامه طباطبایی، مجله متن­پژوهی ادبی، سال 24، شماره 85، ص ص112-69.
تابان فرد، عباس؛ رسمی، سکینه. (1396). «تحلیل داستان «اعرابی درویش و همسر او» در مثنوی مولوی بر اساس نظریة مثبت­گرای سلیگمن»، دانشگاه کرمان، مجله پژوهش­های ادبیات تطبیقی، دوره 6، شماره 3، ص ص.43-23.
حیدری نوری، رضا؛ زهرا جعفری؛ هومن نامور (1401). «اثربخشی معنا و هدفمندی در روان­شناسی مثبت­گرا از نظر سلیگمن و تطبیق آن با اشعار عطار»، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج، فصلنامه علمی پژوهشی زبان و ادب فارسی، سال چهاردهم، شماره 51، ص ص 94-69.
سلیگمن، مارتین. ای. پی. (1394). شکوفایی روان­شناسی مثبت­گرا، ترجمه امیر کامکار و سکینه هژبریان، تهران: روان.
سلیگمن، مارتین. ای. پی؛ پیترسون، کریستوفر. (1395). فضایل و توان­مندی­های شخصیت. کتاب راهنما و طبقه­بندی (Character strenghths and virtues: a handbook and classification). (ترجمه کورش نامداری، مهدی آیتی؛ گلی تاامساکی؛ مهسا موحد ابطحی). ج 1. اصفهان: یارمانا.
سلیگمن، مارتین. ای. پی؛ پیترسون، کریستوفر. (1400). طبقه­بندی توانمندی­های مَنِش و فضیل­­های انسانی (راهنمای تشخیصی و آماری) (Character strenghths and virtues: a handbook and classification ترجمه محسن زندی؛ لیلا باقری، تهران: رشد.
سلیگمن، مارتین. ای. پی.(1402). خوش­بینی آموخته­شده/ چگونه می­توان ذهنیت و زندگی خود را تغییر داد، مترجمان: فروزنده داور پناه؛ میترا محمدی، چ پنجم، تهران: رشد.
طوسی، خواجه نصیرالدین .(1398). اوصاف الاشراف، چ 3، تهران: علم.
گلمحمدی، مجید؛ مرتضی محسنی، احمدغنی پور ملکشاه، قدسیه رضوانیان. (1400). رساله دکتری «مثبت اندیشی در ادب فارسی از آغاز تا قرن 7 هجری»، دانشگاه مازندران، دانشکده ادبیات و زبان­های خارجی.
گلی­زاده، پروین؛ یزدانجو، محمد؛ مساعد، مینا. (1395). «تحلیل اندیشه­های مثبت­گرایانه در مثنوی معنوی از منظر علم روانشناسی»، دانشگاه اصفهان، مجله پژوهش­های عرفانی (گوهر گویا)، سال دهم، شماره اول، پیاپی 30، ص ص.127-101.
لینلی، آلکس؛ ژوزف استفن. (1388). روان­شناسی مثبت در عمل، ترجمه احمد برجعلی و سعید عبدالملکی، تهران: پنجره.
مولوی، جلال الدین محمد بلخی. (1388). کلیات شمس تبریزی، مطابق نسخه استاد بدیع الزمان فروزانفر، با مقدمه دکتر عبدالحسین زرین کوب، چاپ پنجم، تهران: صدای معاصر.
مولوی، جلال الدین محمد بلخی.(1375). مثنوی معنوی، به تصحیح رینولد نیکلسن، تهران: امیرکبیر.
ولک، رنه؛ آوستن وارن.(1373). نظریة ادبیات، ترجمه ضیاء موحد و پرویز مهاجر، تهران: علمی و فرهنگی.